Dúnıede júzdegen memleket bar. Búgingi tańda biz sol memleketterdiń ishindegi táýelsizdigi turaqty, ekonomıkasy damyǵan jańa memlekettiń qataryna jatamyz.
Ekinshiden, memlekettik tili, aýmaǵy men áleýeti, ádeti men ǵurpy qalyptasqan elge aınalǵanymyz jahanǵa aıan. Elbasynyń kezinde aıtqan «Áýeli ekonomıka, odan keıin saıasat» degen sózi bar. Biz qazir sol kezeńge kelip otyrmyz. Jańadan táýelsizdik alǵan kezeńde elimizdiń zııaly qaýymy latyn álipbıine kóshý kerektigin aıtqan bolatyn. Biraq ol tusta mundaı uly ózgeristiń ýaqyty kelgen joq edi. Arada biraz ýaqyt ótip, elimiz jahandyq ózgeristerge bet burǵan kezeńde latyn álipbıine kóshýdiń reti keldi. О́zimizdiń shyqqan tegimizdi durys taný dúnıesi bar. Munyń bári de ótken tarıhymyzdy bilý úshin óte qajet dúnıe. Latyn álipbıine kóshý arqyly áli de talaı tarıhı derekterdiń beti ashylady dep oılaımyn. Taǵy bir aıtarym, latyn álipbıine kóshý arqyly biz ózimizdiń ulttyq tilimizdi saqtap qala alamyz. Sebebi keıde orys tilin aralastyryp sóıleıtinimizdi ózimiz de baıqamaı qalamyz. Sondyqtan da latyn álipbıine kóshý til tazalyǵyn saqtap qalý úshin óte kerek dúnıe.
Latyn álipbıine kóshý bizdiń tarıhymyzǵa da, jazýymyz men syzýymyzǵa da úlken ózgeris alyp keledi. Elbasy aıtqan ulttyq kod degenimizdiń ózi osyndaı úlken ózgerister bolyp esepteledi. Keler ǵasyrlarda da bizdiń memleket izgilikti, bir tildi memleket bola beredi. Sonymen qatar elimiz óziniń tarıhyn tereń zerdelegen, anyq tanyǵan uly memleketke aınalady. Endi latyn álipbıine kóshý halyqtyń, eldiń taǵdyryn tereńnen oılaǵan azamattyń jasaıtyn dúnıesi dep bilemin. Latyn álipbıine kóshý týraly áńgime bolǵanda, rasynda da álipbıdiń túrli nusqalary jasaldy. Oǵan úlken ǵalymdarymyz ben aıtýly til mamandary da túgeldeı derlik atsalysty. Degenmen Elbasy latyn álipbıiniń sońǵy nusqasyna toqtam jasady. Elbasynyń bul tańdaýy kezindegi Ahmet Baıtursynulynyń jasaǵan jobasyna óte sáıkes keledi. Bul endi der kezinde jasalyp otyrǵan tarıhı qadam. Memlekettiń áleýetin, ulttyń tarıhyn tanytatyn mańyzdy sheshim.
Darııa QOJAMJAROVA, tarıh ǵylymdarynyń doktory, Taraz memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory
Jambyl oblysy
Halyqtyq sheshim oń serpin beredi
Biz kópten beri latyn álipbıine kóshýdi maqsat etip kele jatqan elmiz. Jyl basynda qoǵam talqysyna salynǵaly beri barlyq áleýmettik toptyń arasynda ártúrli nusqaǵa baılanysty alýan túrli pikir aıtyldy. Latynǵa kóshýdi kópshilik qaýym, búkil qazaq eli qoldap otyr. Kúlli alash jurtyn alańdatqan basty másele, jańa álipbıdiń bizdiń dybystyq júıemizge shaq bolýy, tól dybystarymyzdyń dál bederlenýi edi. Osy maqsat apostroftarda laıyqty kórinis tabýy úshin mamandar áli de jan-jaqty jumys isteýi tıis dep oılaımyn. Saıası sheshim qabyldanǵanymen, latyn álipbıin jetildirý máselesi osymen toqtatyldy dep arqany keńge salyp, jaılanýǵa áli erte. О́ıtkeni «kósh júre túzeledi» degendeı, bizden buryn latynǵa kóship alǵan kórshiles elderdiń tájirıbesinde bul úderis uzaq ýaqytqa sozylǵanyn qaperge alǵanymyz durys.
Túrki dúnıesi elderimen aramyzdaǵy qarym-qatynasty nyǵaıtamyz degen nıetimizge bul halyqtyq sheshim oń serpin bermek. Sheteldikterge qazaq tilin úırený de ońaıyraq bolady. Álemdik qaýymdastyqqa eń kóp taraǵan álipbıdi tutyný arqyly dúnıejúzilik keńistikke shyǵý múmkindigimizdiń de keńeıetini shyndyq. Búgingideı jańashyldyq, ınnovasııa, jahandaný kezeńinde qazaq tilin latyn grafıkasyna kóshirý álemdik kommýnıkasııaǵa kirýge keń múmkindik týdyrady.
Sherýbaı QURMANBAIULY, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor