Azamattardy jumyspen qamtý óte ózekti másele. Memleket basshysynyń qoldaýymen nátıjeli jumyspen qamtý, áleýmettik jumys oryndary, bos jumys oryndarynyń jármeńkesi, qysqa merzimdi oqytý sııaqty kóptegen jobalar men baǵdarlamalar júzege asyrylyp keledi. Bul elimizdegi jumyssyzdyq máselesin birtindep sheshýge septesedi. Máselen, Aqmola, Aqtóbe, Almaty, Qostanaı, Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda qysqa merzimdi oqýdan ótkenderdiń 87 paıyzǵa deıingi shoǵyry jumysqa ornalasty. Al Qyzylorda men Mańǵystaý oblystarynda turǵyndardyń jumysqa ornalasý deńgeıi tómen. Sondaı-aq Ulttyq kásipkerlik palatasynyń bastamasymen kásipkerlikke baýlý, qoldaý jáne nesıeleý jumystary júrgizilýde.
Tıisti vedomstvolardyń málimdeýinshe, bıyl jumyssyz jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar arasynda «Bastaý-Bıznes» baǵdarlamasyna qatysýshylardy eki esege arttyrý josparlanýda. Bul shaǵyn nesıe alýǵa úmitkerler sanyn 11 myńǵa, al beriletin nesıe kólemin 40 mlrd teńgege deıin arttyrýy múmkin. Azamattardyń eńbekke beıimdiligin arttyrý úshin barlyq óńirlerde jumys berýshiler bos oryndar jármeńkesin ótkizip turady. Nátıjesinde, jumys kúshi artyq óńirlerden 2 myńnan astam otbasy soltústik aımaqtarǵa óz erkimen qonys aýdarýǵa nıet bildirdi. Sondyqtan bıyl aımaqtardaǵy qonys aýdarý kvotasyn 5 ese ulǵaıtý josparlanýda. Bul shamamen 7 myń adamdy quraıdy.
Halyqaralyq statıstıka ádistemesine sáıkes, jumyssyzdar – jumyspen qamtylǵan halyqqa jatpaıtyn, jumys izdep júrgen jáne eńbek etýge daıyn adamdar toby, al ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar jumys berýshilerdiń eńbekaqy tólenbeıtin jumyskerleri qataryndaǵy jeke tulǵalar bolyp tabylady. Bıyl Jol kartasynyń bir bóligi retinde ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy resimdeý boıynsha aýqymdy jumystar bastalady. Osyǵan baılanysty, baǵdarlamanyń negizgi kórsetkishterin aıqyndaý jáne onyń oryndalýyna monıtorıng júrgizý tásilderi ózgermek. Iаǵnı «tirkelmegen jumyssyzdar» jáne «nátıjesiz jumyspen qamtylǵandardy» anyqtaý jumystary júrgizildi. Eske sala ketý kerek, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardy resmı túrde tirkeý úshin úı-úıdi aralaýda kóptegen jumys atqaryldy. Endi osy sanattaǵy derekter bazasyn esepke ala otyryp, baǵdarlamaǵa ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy tartýdyń jeke monıtorıngi jasalyp, olardy baqylaý júzege asyrylatyn bolady.
Erlan SAIROV,
Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtary federasııasy tóraǵasynyń orynbasary, áleýmettanýshy