Tajaldy tizgindeýdegi baıypty bitimgerlik

Vashıngtondaǵy kezdesýler joǵary deńgeıde ótti. Álemniń beldi, belgili aqparat quraldary da ol týraly jarysa jazýda. Mańyzdy kezdesýlerdiń ózekti tusy – Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi tabandy ustanymy men baıypty qyzmetin joǵary baǵalaý boldy. Bul is júzinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jahandyq beıbitshilikti saqtaý maqsatyndaǵy jeke bastamalary men osy baǵyttaǵy qajyrly qyzmetine, álem­dik deńgeıdegi qaıratkerlik bolmysy­na berilgen baǵa dep paıymdaımyz.

Kezdesýde Elbasy Qazaqstan táýel­sizdik alǵan tusta ıadrolyq arsenaldan bas tartyp, Semeıdegi synaq alańyn japqanyn eske saldy. «Iаdrolyq qarýy bar elderge bizden úlgi alýǵa shaqyrýǵa tolyq moraldyq quqyǵymyz bar. Mundaı áńgimeni Iranmen júrgizdik, qazir Soltústik Koreıamen kelissóz júr­gi­zýdemiz» dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Aq úı basshysy da Qazaqstannyń Koreıa túbegindegi ıadrolyq qarýǵa qatysty máselede senimdi áripteske aınalǵanyn basa aıtyp, aradaǵy strategııalyq árip­tes­tiktiń Qazaq eliniń BUU Qaýipsizdik keńe­si­ne tóraǵalyǵymen birge nyǵaıa túskenine rızashylyq bildirdi.

Eki el Prezıdentteriniń «Qazaqstan jáne AQSh: HHI ǵasyrdaǵy keńeıtilgen strategııalyq áriptestik» dep atalatyn birlesken málimdemesinde de D.Tramp BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldarǵa saılanǵan múshesi retindegi Qazaqstannyń jahandyq kóshbasshylyǵyn atap ótti.

Ol 1992 jyly ıadrolyq arsenalynan óz erkimen bas tartqannan bastap, taratpaý isine kúsh salyp kele jatqan halyqaralyq kósh­basshy retindegi Qazaqstannyń mura­syn jáne ıadrolyq qaýipsizdik jónin­degi qazirgi mindettemelerin kúsheı­týin, son­daı-aq hımııalyq qarýdyń taratylýy men qoldanylýyna jol bermeý sharalaryn kúsheıtýdi jýyrda qoldaǵanyn joǵary baǵalady. Eki Prezıdent Soltústik Koreıanyń ıadrolyq jáne zymyrandyq baǵ­dar­lamalaryn qosa alǵanda, jappaı qyryp-joıatyn qarýdyń zańsyz ta­ra­lýyn aıyptap, ıadrolyq baıytý tehnologııalarynyń taralý qaýpin azaı­tý­ǵa baǵyttalǵan MAGATE-niń tómen baıy­tyl­ǵan ýran bankiniń taıaýda Qazaqstanda ashylýyn quptady.

Bul – Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdy taratpaý isindegi kóshbasshylyq basta­ma­­laryna el Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń beıbitshilik jolynda esh­qa­shan buljymaǵan berik ustanymy men jahandyq deńgeıdegi jetistikterine be­ril­gen joǵary baǵa!

Elbasynyń osy saparyn bedeldi basylymdar da joǵary baǵalap jatyr. Mysaly, The Hill basylymynda ja­­rııa­­laǵan maqalasynda jýrnalıst Devıd Merkel «Prezıdent Nazarbaevtyń Vashın­gtonǵa sapary jáne BUU QK otyrysy­na tóraǵalyq etýi bul eldiń táýel­sizdik al­ǵaly beri qysqa ýaqyt ishinde qan­sha­lyq­ty bıikke kóterilgenin kórsetedi. Tramp ákim­shiligi aldyńǵy memleket basshy­lary ań­ǵarmaǵan múmkindikti paıdalanyp, Astanamen tyǵyz qarym-qatynas ornatýda» dep atap kórsetti.  

Elbasy Vashıngtondaǵy resmı sapary aıaqtalǵan soń, búgin Nıý-Iorkke kelip, Birikken Ulttar Uıymynyń bedeldi minberinen baıandama jasaıdy. Nıý-Iorkte Nursultan Nazarbaevtyń tóra­ǵa­ly­ǵymen «Jappaı qyryp-joıa­tyn qa­rý­dy taratpaý: senim sharalary» ta­qy­rybynda joǵary deńgeıdegi pikir­ta­las uıym­dastyrylady. Brıfıngte Memleket bas­shysy sóz sóıleıdi.

Elbasynyń xalyqaralyq qaýym­das­tyqqa «Álem. XXI ǵasyr» manıfesinde BUU-nyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı ıadrolyq qarýdan azat álem qurý týraly úndeý tastaǵany belgili. Son­dyqtan bul másele ‒ elimizdiń Qaýip­siz­­dik Keńesindegi jumysynyń negizgi basym­dyq­tarynyń biri bolmaq. Osy oraı­­da senim sharasynyń mańyzy zor ekenin atap ótken jón. Iаdrolyq qarýǵa zańdy jáne zańsyz ıe bolǵan taraptar ózderine qoıylǵan mindettemelerdi qatań ustansa, qaýipsizdikti kúsheıtýge, ózara senim ornatýǵa eleýli úles qosatyny anyq.

Budan buryn, 2015 jylǵy jeltoqsanda BUU Bas Assambleıasy Iаdrolyq qarýdan azat álemge qol jetkizý týraly jalpyǵa birdeı deklarasııa qabyldaǵany málim. Sonyń jalǵasy ispetti byltyr Iаdrolyq qarýǵa tyıym salý sharty maquldandy. Sarapshylar bul halyqaralyq kelisimge qol jetkizýge Qazaqstan tarapynyń si­ńir­gen eńbegi zor ekenin aıtýda. Elimiz qu­jattyń ázirlenýine belsendi túrde qatysyp, BUU deklarasııasyn árdaıym qoldap otyrdy. Qazaqstan atalǵan shartqa Elbasynyń Nıý-Iork qalasyna sapary kezinde qol qoıýǵa nıetti.

Biz Nıý-Iorkta kezdesip, suxbattasqan Parıjdegi Saıası zertteýler ortalyǵynyń sarapshysy, professor Shaxbaný Tadjbaxsh osyndaı pikirde. Onyń aıtýyn­sha, Qazaqstannyń tóraǵalyǵy bedeldi uıym­ǵa jańa kózqaras ákeldi, tyń serpin berdi. Tóraǵalyqta ShYU men IYU-daǵy bedelin, Eýrazııadaǵy bitimgerligi men Batyspen baıypty baılanystaryn sheber úılestire bilgen Qazaqstan jahandyq qaýipsizdikke zor úles qosyp otyr.

Jalpy, ıadrolyq qarýdy taratpaý negizinen BUU Bas Assambleıasynyń má­se­lesi, bul taqyryp BUU Qaýipsizdik ke­ńe­sinde alǵash ret talqylanady. Son­dyq­tan Qazaqstan BUU Qaýipsizdik keńe­si­niń tóraǵasy retinde uıymnyń jańa kún tártibin belgilep otyr.

Elimizdiń jahandyq deńgeıdegi baıypty bastamasyna sáttilik tileımiz!

Darhan QYDYRÁLI,

«Egemen Qazaqstan» – «Nıý-Iorkten»