Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda densaýlyq saqtaý salasyna qatysty mańyzdy máseleler aıtylyp, birqatar tapsyrmalar júkteldi. Elbasy qazirgi densaýlyq saqtaý isi qymbatqa túsetin stasıonarlyq emge emes, negizinen aýrýdyń aldyn alýǵa baǵyttalý kerektigin, salany kadrlarmen qamtamasyz etý jáne olardy sapaly daıarlaý máselelerin alǵa tartty. Sondyqtan bul qujat eldiń densaýlyǵyn túzetýge jaýapty mekemeler men mamandarǵa úlken jaýapkershilik artqany anyq.
Prezıdent atap ótkendeı, medısınalyq tehnologııalardyń damýyna baılanysty medısınalyq qyzmet kórsetýge degen suranys kólemi de arta túsedi. Demek, medısınanyń qaı salasy bolsyn, zaman talabyna saı jumys istep, pasıentterge eń joǵary sapaly qyzmet kórsetýge, uıymdy sońǵy úlgidegi qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etýge umtylýy kerek.
О́z basym Astana qalasyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn 17 jyldan beri basqaryp kelemin. Osy ýaqyttyń ishinde travmatologııa salasy da úlken ózgeristerdi bastan keshti. Mysaly, kezinde ortan jiliktiń moıny synǵan adamdarǵa salǵan keńestik protezderdiń tehnologııasynyń sapasy tym tómen edi. Temir zattary tez jelinip, uzaqqa jaramaı mort synyp ketetin. Protezdi qaıta-qaıta aýystyryp, pyshaqqa túsý naýqastarǵa da ońaı bolǵan joq. Munyń bári osy salaǵa jańa tehnologııa kerektigin ańǵartty. Bizdiń mamandar adam emdeýmen ǵana emes, óz salalaryna qatysty zertteýler júrgizip, tyń jańalyqtar alyp kelýge umtyldy. Osy saladaǵy eń úzdik tehnologııalardy zerttedik. Álemdik travmatologııa salasyndaǵy sońǵy tabystardy saralaı kele túıgenimiz, protez jasaý isinde nemisterden artyq eshkim joq ekenine kózimiz jetti. Germanııanyń býyn aýystyrýdaǵy ádis-tásilderin erkin meńgergen dárigerlerimiz Novosibirdiń ǵylymı-zertteý ınsıtıtýty mamandarymen birlesip, omyrtqany konstrýksııamen bekitýdiń qyr-syryn ıgerdi. Mundaı zamanaýı tehnologııanyń tıimdiligin el kórdi.
Buryn omyrtqasy synǵan adam birneshe aılap, aýrýhana tóseginde tańylyp jatsa, jańa tehnologııa kelgeli birneshe kúnnen keıin-aq aıaǵynan turyp ketetin boldy. Bıik qurylystan qulap, omyrtqasyn syndyrǵan adamdardyń bári de bes aı kóleminde jumysyna qaıta oraldy.
Sondaı-aq elimizdegi travmatologııa salasyndaǵy kúrdeli operasııalardy jasaıtyn ınstıtýtqa protez saldyrǵysy keletin syrqat jandar buryn kezegin birneshe jyl boıy saryla kútetin. Al qazir nebary 8-9 aıdyń ishinde shaqyrtý alatyn boldy. Mine tyń tehnologııanyń qudireti degenimiz osy. Sondaı-aq abaısyzda shabylǵan, kesilgen saýsaqtardy jumsaq etteriniń jińishke tamyrlary arqyly qosyp, qalpyna keltiretin ádisti de engizdik. Asqan shydamdylyq pen sheberlikti qajet etetin mundaı operasııalardy jasaıtyn hırýrgııalyq bólimsheler tutas zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtalǵan. Munda jaraqattanǵan jerdi segiz esege deıin úlkeıtip kórsetetin rentgen apparattary, súıekti qaı jerinen, qandaı kólemde alý kerektigin eskertip, ondaǵy qysymnyń deńgeıin kórsetip turatyn arnaıy navıgasııalyq júıe ornatylǵan.
Árıne, medısına salasynda qoldanylatyn árbir jańa tehnologııa – eń aldymen adamdardyń ıgiligi úshin paıdalanylady. Mundaı qadam, Joldaýda aıtylǵandaı, medısınada aýrýlardy dıagnostıkalaý men emdeýdiń tıimdiligin aıtarlyqtaı arttyrady. Mysaly, Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyndaǵy endoprotezdeý, keýde qýysynyń buzylystary men skolıozdar hırýrgııasy, vertebroplastıka salasyndaǵy zamanaýı emdeý tásilderi men qurylǵylardyń bári pasıentterge joǵary sapaly qyzmet kórsetýge yqpal etpek. Kadrlarymyzdyń biliktiligin arttyrýdy da nazardan tys qaldyrmaı, mamandarymyz Izraıl, Germanııa, Shveısarııa, AQSh, Aýstrııa, Polsha, Belgııa jáne Reseıdiń aldyńǵy qatarly ortalyqtarynda turaqty túrde oqý kýrstarynan ótip keledi. Qazirgi tańda ǵalymdarymyz jambas býynyn aýystyrýǵa arnalǵan jańa endoprotezdi ázirleýmen aınalysýda. Bul qurylǵy jastaý azamattarǵa arnalǵan. Oǵan ulttyq patent alý úshin ótinish berildi. Odan keıin eýrazııalyq patentti ıelenýge kúsh salatyn bolamyz.
Prezıdenttiń Joldaýynda halyq memleket tarapynan kepildik berilmegen qyzmetterdi Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesiniń qatysýshysy retinde nemese erikti medısınalyq saqtandyrý, sondaı-aq birlese tóleý arqyly ala alatynyn atap ótti. Bul – óte mańyzdy másele. Mysaly, tirek-qımyl júıesine zaqym kelgen syrqat kezegin kútkisi kelmese, onda ózine qajetti protezdi merdiger-fırmadan alyp, joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómekti ala berýine bolady. Al onyń stasıonarda jatý aqysyn, protezdi qoıý jáne emdeýdi memleket tolyq óz moınyna alady. Al endoprotezdi alýǵa jaǵdaıy kelmeıtinder kezegin aıaǵyna deıin kútýge týra keledi. Esesine, protezdiń, basqa da qajetti konstrýksııalardyń aqysy memleket esebinen tólenedi. Bul da syrqattarǵa kórsetilip jatqan úlken qoldaý. Osy turǵydan alǵanda, men Elbasy atap ótken mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesin engizýdi qoldaımyn.
Nurlan BATPENOV, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, «Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty» RMK dırektory
ASTANA