Birikken Ulttar Uıymynyń Qaýipsizdik Keńesinde Qazaqstannyń tóraǵalyq etýimen «Aýǵanstan men Ortalyq Azııada aımaqtyq seriktestikti qaýipsizdik pen damýdyń ózaratáýeldilik úlgisinde qurý» taqyrybynda mınıstrlik deńgeıinde debattar ótkizildi. Bul týraly QR SIM baspasóz qyzmeti habarlaıdy.
Sharaǵa Ortalyq Azııa elderiniń syrtqy saıasatynyń tizginin ustaǵan vedomstvo basshylary men BUU Qaýipsizdik Keńesiniń músheleri, sonymen birge BUU Bas hatshysy men Aýǵanstannyń Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary qatysty.
Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov atalǵan jıynda sóz sóılep, Qazaqstannyń BUU QK-de óz jumysyn bastaýyna baılanysty Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Gúldengen, ádil ári qaýipsiz álem qurý úshin jahandyq yntymaqtastyqty bekemdeýdiń konseptýaldy kózqarasy» atty óziniń úndeýinde jeti basymdyqty erekshe bólip kórsetkenin atap ótti. Atalǵan jeti basymdyqtyń biri - Ortalyq Azııa men Aýǵanstandy beıbitshiliktiń, yntymaqtastyq pen qaýipsizdiktiń modeldi aýmaǵyna aınaldyrý bolyp tabylady. Qaýipsizdik Keńesindegi bizdiń eldiń turaqty emes músheligi kezinde atalyp ótken basymdyqtardyń taǵy biri retinde Memleket basshysy ózara táýeldilik jáne damý modeli turǵysynda uzaq merzimdi turaqtylyq pen myǵym beıbitshilikke den qoıdy.
BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh Ortalyq Azııa men Aýǵanstan eliniń bastamasyna joǵary baǵa berdi. Ol óz sózinde sý resýrsy, energetıka, ınfraqurylym men bilim salasyndaǵy bastamalarǵa qoldaý bildirip, Uıymnyń mundaı yntymaqtastyqtarǵa qoldaý bildiretinin jetkizdi. Gýterrısh sonymen birge, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń elimiz oqý oryndarynda 1 myńǵa jýyq aýǵan jastaryn oqytý bastamasyn erekshe atap ótti. BUU Bas hatshysynyń paıymdaýynsha, memleketterdiń transshekaralyq qylmysqa, narkotrafıkke, sonymen qatar terrorızmge qarsy kúreske birlese kúsh salýy, ásirese BUU Jahandyq kontrterrorıstik strategııasynyń júzege asyrylýyna erekshe mán berýi asa mańyzdy.
Reseı Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov Qaýipsizdik Keńesi alańynda Ortalyq Azııa elderiniń múddesin alǵa jyljytý turǵysynda «Qazaqstannyń jaýapkershiligi mol ári úlgili bastamasyn» quptady. Sonymen birge, ol Aýǵanstanda esirtki zattarynyń kóptep óndirilýine halyqaralyq birlestikter alańdaýshylyq bildirip otyrǵanyn aıtyp, osy qaýiptiń jolyn kesý úshin jedel sharalardy qolǵa alýǵa shaqyrdy. Onyń paıymyna súıensek, atalǵan eldegi ahýal aımaqtyq memleketter men halyqaralyq birlestikterdiń keshendi turǵydaǵy jumysyn talap etedi.
AQSh Memlekettik hatshysynyń birinshi orynbasary Djon Sallıvan óz sózinde halyqaralyq birlestikter Aýǵanstan úkimeti men aýǵan basshylyǵynyń sózine qulaq aspaı otyrǵan talıbtardyń arasynda kelissózderdiń júrgizilýine muryndyq bolýy kerektigin aıtty. Onyń oıynsha, «Talıban» qozǵalysyn barlyq resýrstardan aıyryp, sheshim joly tek qana kelissóz ústeli ekenine kóz jetkizdirý úshin birlese jumys atqarý kerek.
Qaýipsizdik Keńesinde sóz sóılegen Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Tájikstan men Túrikmenstan elderiniń delegasııa basshylary uzaq merzimdi beıbitshilik pen turaqtylyqty saqtaý úshin barlyq qaýipsizdik máselelerin sheshý jolynda Aýǵanstanǵa ekonomıkalyq turǵyda áser etýdiń mańyzdylyǵyn maquldady. Ortalyq Azııa elderiniń ókilderi Aýǵanstanmen uzaq merzimdi yntymaqtastyqty ornatýǵa peıildi ekendikterin bildirdi. Aımaq elderiniń Aýǵanstanmen saýda-ekonomıkalyq baılanysty tereńdetýdiń sátti úlgileri aıtyldy.
Mınıstrlikter debatynyń qorytyndysy Ortalyq Azııa memleketteriniń Aýǵanstanmen kólik-tranzıttik, ınfraqurylymdyq, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq jáne energetıkalyq salada naqty aımaqtyq jobalardy iske asyryp, qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa daıyn ekendikterin kórsetti. Olar Aýǵanstanǵa qaýip retinde emes, ashylmaǵan áleýeti zor mańyzdy ári keleshegi kemel seriktes retinde qaraǵan durys degen paıymǵa keldi.
Qaýipsizdik Keńesine múshe memleketterdiń ókilderi Aýǵanstandaǵy beıbitshilik pen turaqtylyqty nyǵaıtýda Astananyń salǵan kúsh-jigerine erekshe baǵa berdi. Sonymen qatar, Qazaqstannyń bastamasy boıynsha Qaýipsizdik Keńesiniń Aýǵanstanǵa 2010 jyly jasaǵan tuńǵysh saparyna basa nazar aýdaryldy. Dál sol kezeńde Keńes músheleri sonda barǵan adamdardyń qolynan birinshi aqparatty alǵan bolatyn. Sapar barysy Aýǵanstandaǵy damý dınamıkasyn tereń ári jan-jaqty túısinýge sep bolyp, sondaı-aq Keńesti Ortalyq Azııa elderiniń baılanysyn keńeıte otyryp Kabýlǵa kómek berýge kóndirgen bolatyn.
Debattyń qorytyndysy boıynsha BUU Qaýipsizdik Keńesi Tóraǵasynyń Málimdemesi barlyq múshelerdiń qoldaýyna biraýyzdan ıe boldy. Ol Málimdeme halyqaralyq birlestikterdi aımaqtyq yntymaqtastyqty nyǵaıta otyryp, dıplomatııa jolyn tıimdi túrde qoldanýmen Aýǵanstanǵa kómek berýge shaqyrady. Atalǵan ádis Ortalyq Azııada beıbitshilikke den qoıǵan, yntymaqtyǵy jarasqan, gúldengen aýmaqty qurýdy kózdeıdi.