Memleket basshysy bizge bolashaqtaǵy tabysymyzdyń negizgi kilti mektep qabyrǵasynda berilgen bilimde ekenin talaı ret eskertti. Sonymen birge úshtildiliktiń de jastarymyz úshin mańyzdy ekendigi únemi aıtylýda. Qazir elimizde osy máseleni iske asyratyn «Úsh til birligi» atty joba da iske asyryla bastady. Úkimet 2020 jylǵa deıingi kezeńde úsh til biletin muǵalimderdi ázirleý naýqanyna da kirisip ketti.
2016-2017 jyldardaǵy derekterge qaraǵanda, úshtildi kadrlardy daıyndaýǵa Jol kartasy boıynsha respýblıkalyq bıýdjetten 11 mlrd teńge bólingen. Al 2018-2020 jyldardyń bıýdjetinde osy iske 19,5 mlrd teńge qarastyrylyp otyr. Budan basqa ádistemelik qamtamasyz etý sharalaryna, ıntellektýaldy-ınnovasııalyq klasterdiń damýyna da qosymsha qarajattar bólinedi.
Fızıka, hımııa, bıologııa pánderiniń muǵalimderine memlekettiń esebinen aǵylshyn tilin úıretý isi eki jyldan beri qolǵa alynǵan. Alys aýyl muǵalimderin jatatyn oryn, tamaqpen qamtamasyz etip, ortalyqtarda oqytýda. Mundaıǵa kelgen muǵalimderdiń eńbekaqylary da saqtalady, sonymen birge olardyń ornyna sabaq berip jatqandarǵa da aqy tólenedi. Saıyp kelgende bul árbir oqý saǵatyna eki ese aqy tóleý degen sóz.
Al endi sonyń nátıjesi qandaı degenge keletin bolsaq, muǵalimderdi úsh aıda óz pánderi boıynsha aǵylshyn tilinde sabaq berýge daıyndaý múmkin emestigi kórinip otyr. Shynynda óziniń oıyn aǵylshyn tilinde erkin jetkize almasa, sol tilde erkin oılaı almasa, tipti turmystyq deńgeıde de bilmese, ondaı muǵalimniń oqytý tıimdiligi eshqashan joǵary bolmaıdy. Fızıka, hımııa, bıologııa sekildi pánderdi kóptegen oqýshylar óziniń ana tilinde de túsine almaıdy. 10-synypta oqıtyn oqýshylardyń 10-15 paıyzy ǵana basqa pánderdi aǵylshyn tilinde oqýǵa qabiletti eken, qalǵandary ony áli ıgere almapty. Al bul pánderdiń bolashaq tulǵany daıyndaýdaǵy mańyzy zor ekeni sózsiz, olar oqýshynyń tabıǵat prosesterin uǵýymen qatar kózqarastarynyń tolyǵyp, aqyl-oıynyń artýyna yqpal etedi. Al biz tildi bilmeıtin muǵalimderdiń shala túsindirýimen jastardyń osyndaı bilimderden shet qalýyna jol bergeli otyrǵan joqpyz ba?
Sondyqtan men Prezıdenttiń ıdeıalaryn biz durys iske asyryp otyrmyz dep aıta almaımyn. Bul ozyq, pragmatıkalyq kózqaras emes. Menińshe bul baǵdarlama Prezıdenttiń de oıynan shyqpaıdy. Árıne bizge jaqyn arada «tamasha statıstıkany» kórsetýleri múmkin. Biraq odan biz ózimizdi ózimiz aldaǵannan basqa eshteńe utpaımyz. Biz basqany emes, ózimizdiń urpaǵymyzdy bilimsiz qaldyryp otyrǵanymyzdy uǵýymyz kerek. Jýyrda Astana lıseıleriniń birinde aǵylshyn tiline ótýdiń ozyq tájirıbesi retinde bizge bir synyptyń daıyndyq deńgeıi tanystyryldy. Muǵalim shala biletin aǵylshyn tilimen qaǵazǵa qarap otyryp, sabaqty túsindirgen boldy. Qatysyp otyrǵan 30 balanyń ishinen aldyn ala daıyndaǵan bes bala ǵana sabaqqa jaýap bere aldy. Mundaı kózboıaýshylyqtarmen biz alysqa bara almaımyz.
Bizdiń ýákiletti organymyz mundaıda baǵdarlamany ıgere almady dep jaýapkershilikti ózinen ózgelerge ıtere salýǵa daıyn turady. Sosyn jańa qarajat talap etetin jańa baǵdarlamany daıyn qyla qoıady. Al eshqashan ózderiniń qatelikterin moıyndaýdy bilmeıdi. Árıne aǵylshyn tilin bilý mańyzdy, biraq ony úıretýdiń joly bul emes ekeni aıqyn. Biz osy máselelerdi aıtyp, Úkimet basshysy B.Saǵyntaevtyń atyna depýtattyq saýal joldadyq. Onda mektepterde aǵylshyn tilin úıretýdiń tıimdi joldaryn qarastyrýdy ótindik.
Irına SMIRNOVA, Májilis depýtaty