Pavlodarda mardymsyz jylý turǵyndardy mazasyz kúıge túsirdi

Jýyrda oblys ákimdiginde kóp­ten kútken jylý máselesiniń jaıy talqylandy. Jylý qaıda ketip jatyr? Turǵyndardy mazalaıtyn másele – osy. Saqyldaǵan sary aıazda oblys ákiminiń mindetin atqarýshy Ulan Jazylbek jylý maýsymyna jaýapty oryndarmen kúndelikti jaǵ­daıdy jiti baqylaýǵa alý kerek edi. Alaıda oblys ákiminiń birinshi oryn­basary energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq sala­syna jaýapty bolsa-daǵy bul máse­le­ge nazar aýdarmaǵany belgili boldy. Sondyqtan óńir basshysy Bolat Baqaýov jumysqa shyǵysymen-aq jylý jáne elektr qýatymen qamtý boıynsha jedel sharalar qabyl­daýdy tapsyrdy. Oblys ákimi jıynda óziniń jeke blogyna turǵyn úılerdegi jylý temperatýrasynyń tó­mendeýine baılanysty shaǵymdar túsip jatqanyn jetkizdi.

«Mysaly, Tolstoı kóshesindegi №82 úıdiń tur­­ǵyndary páterdegi temperatýra 14-16 gradýs deńgeıinde ǵana tur­ǵan­dyqtan jylytqyshtarmen jy­ly­nyp otyrǵandaryn jazýda. Qala­lyq turǵyn úı ınspeksııasy bul jaǵ­daı­dy bilse de esh áreket jasamaı otyr. Kýtýzov kóshesindegi 291-shi úıdiń turǵyndary aıazdyń kesirinen lıftiniń toqtap qalý qaýpi bar ekenin jetkizdi. Kataev kóshesindegi №12 úıdiń páterlerindegi temperatýra 18 gradýs», dedi B. Baqaýov.

Jylýsyz qalǵan turǵyn úıler sanyn ári qaraı tize berýge bolady. Mysaly, Estaı, Qamzın, Kataev, Esenálıev, Bestýjev, Shókın jáne 2-shi Pavlodar aýmaǵyndaǵy Chkalov, Mútkenov, Zaslonov kósheleri boıyn­daǵy úılerdiń turǵyndary jazǵan shaǵymdardy oblys ákimdiginiń resmı saıtynan kórýge bolady. Báriniń de aıtatyny bir – kún aıaz, páterler sýyq, jylý ortalyqtary jylýdy tolyq deńgeıinde jetkizbeýde.

Byltyr tamyz aıynda Pavlodar qalalyq turǵyn úı-kommýnal­dyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi 2017-2018 jyldardaǵy jylý berý maýsymyna barlyq úı ázir. «Pavlodar jylý je­lileri» JShS jylý jelileriniń 8,606 shaqyrymy, ıaǵnı 90 paıyzyna kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizdi. Sonymen birge №1, №2, №3 jylý berý ortalyqtaryna gıdravlıkalyq synaq ótkizdi, dep habarlaǵan bolatyn. Jalpy, oblys ortalyǵynda 1217 turǵyn úı men 132 PIK tirkelgen. Eger úıler jylý maýsymyna daıyn bolsa, onda oblys ákimi aıtqan Kataev kóshesindegi №12 úıde, Tkachev kóshesindegi №9 úıde jylý toraptary bitelip qalmas edi. Iаǵnı munda jylý júrmegendikten 18 gradýstan ári qaraı jylyta almaıdy. Jylý jelileriniń gıdravlıkalyq jylýdy kótere almaı otyrǵany qaladaǵy birqatar páterlerdiń basyndaǵy jaǵdaı.

Jıynda «Pavlodar jylý jelileri» JShS bar kináni páter ıeleri koopertıvterine ıterdi. Al PIK jetekshileri bar másele jylý ortalyqtarynda deıdi. Eki arada tutynýshy ań-tań. Aıtalyq, jylý ortalyqtary páterlerdiń batareıala­ryna 10 jyldan beri jóndeý júr­gizilmegendikten jylý temperatýrasy tómendeıtinin aıtady. Biraq qazir eki páterdiń birinde jańa batereıalar ornatylǵan, bul máselede eshqandaı aqaý joq. О́ıtkeni soltústiktiń árbir tur­ǵyny qys qaharynda jylý bata­reıa­synyń jarylyp, sýyqta qal­ǵanyn qala­maıdy. Al qysqa daıyn­dyq kezinde jertóleni birlese tazalap, jóndep turý turǵyndar moınynda bolsa, PIK-ter bul iste belsendilik tanytýy qajet.

Rasynda turǵyndarda qalyptasyp qalǵan ádet pe, jertóleniń jaǵdaıymen isi joq. О́z páteriniń jyly bolǵanyn ǵana oılaıtyn kelte túsinik bar. Sondaı-aq jylý berýshilerdiń aıtýynsha, turǵyn úılerge qoıylatyn jylý eseptegish quraldardyń paıdasy az emes. Qala­lyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shylyq bólimi úshin bul josparly jumys. Al jylý berýshiler jylý kóp berilse, shyǵyn da kóp jumsalatynyn, esep­tegish qural jylýdy únemdeýge kómek­tesetinin, únemdelgen jylýdy qymbat baǵaǵa kórshi Reseıge satýǵa bolatynyn aıtady.

Byltyr qala ákimdigi «oblys ortalyǵynda 914 kóp qabatty úıge j­ylý energııasyn esepteıtin quraldar orna­tylady. Bul kommýnaldyq shy­ǵyndy 30 paıyzǵa únemdeýge múm­kindik beredi» dep habarlady. Tip­ti turǵyn úı salasyn damytý qory men «Jylý júıeleri» JShS jáne «Aventıs Grýpp» JShS arasynda úshjaqty kelisim jasaldy. 2018 jyly taǵy 210 úıge 386 qural ornaty­lyp, kórsetkish 100 paıyzǵa jetedi dedi. Jylý energııasyn esepteıtin qural­dyń baǵasy – 700 myń teńge. Tur­ǵ­yndarǵa bólip tóleý múmkindigi – 42 aı. Biraq kópqabatty úılerdiń 30 paı­yzǵa jýyq turǵyny jylý esep­teı­tin qural ornatýdan bas tartty. Tipti PIK-terdiń kópshiligi ólsheý qura­lyn ornatýǵa kelispedi. О́ıtkeni atal­ǵan qurylǵy durys ornatylmasa, jy­lý­dyń páterlerge qalypty taraýyna kedergi keltiretin kórinedi.

Qala ákimi Nurjan Áshimbetovtiń aıtýynsha, qazir jylytý baǵytyndaǵy jumystar júrgizilip jatyr. «Qala­lyq turǵyn úı ınspeksııasy turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy qyz­metkerlerimen birlese shaǵym tús­ken úılerdi aralady. Jylý qubyr­la­rynyń keıbir parametrleri sáıkes kel­­meıtinin kórdik. Bul aqparat «Jylý jelileri» JShS-na berildi. Qazir qoǵamdyq den­saýlyqty qorǵaý bas­­qarmasyna tek­seris júrgizý týraly tapsyrma berdim. Eger jylýdy tıis­ti kólemde jet­kizbeý derekteri anyq­talsa, PIK-ter jet­kizilmegen jy­lý boıynsha tólem­aqy­ny qaıta esep­­tetýleri kerek», deıdi shahar bas­shy­sy. 

Biraq 22 qańtarda №3 jylý ortalyǵy jylý qazandyǵynyń qosy­msha peshi apatty jaǵdaıda jumy­syn toqtatty. Qazir qalpyna keltirý ju­mystary júrgizilip, qosymsha qazan­dyqtar iske qosyldy. Iаǵnı, páter­lerdiń salqyn bolýy batareıadan emes ekenin qarapaıym halyq biledi. Sonymen birge shaǵymdanǵan Esenálıev kóshesindegi №1 úıdegi turǵyndardyń aıtýynsha, jaqyn jerden boı kótergen saýda úıleri de páterlerdegi jylýdyń azaıýyna sebepker. Árıne, oblys ortalyǵynda jańa qurylystar kóptep salynyp, saýda ortalyqtary kóbeıip keledi. Biraq bul ortalyqtar qaınap tur. Tipti edenderinen de jylý shashyp tur. Qyzmet kórsetý ortalyqtary da jyp-jyly. Al páterlerdiń jylýy qaı­da ketedi? О́ńirde bul máseleni zert­teýge qabiletti mamandardyń joq­tyǵy da baıqalýda. Taıaýda Eki­bastuz qalasynyń turǵyndary úı­ler­ge jylýdyń durys berilmeıtini jó­ninde qalalyq máslıhatqa shaǵym­dan­dy. Depýtattar «Ekibastuz jy­lý jelileri» JShS kásiporny ny­sandarynda ornalasqan jylý nasos­ta­rynyń qajetti deńgeıde iske qo­sylmaı turǵanyn anyqtady. Biraq jy­lýǵa jaýapty kásiporyn basshylary depýtattardyń aýmaqqa ruqsatsyz kirgenin aıtyp, sotqa beretinderin jetkizdi. Jalpy, jylý máselesinde turǵyndardyń kommýnaldyq mekemeni sotqa berýge de quqy bar ekeni belgili.

Qazir qatty aıaz. Al pavlodarlyq tur­ǵyndar páterlerin túrli tásil­de­rmen jylytyp álek. Biri elektr­jy­lytqysh, biri jeldetkishtiń jyly aýasyn qosady, tipti ystyq sý quıylǵan bótelkelerdi paıdalanyp jatqandar bar. Bul – qyp-qyzyl shyǵyn.

Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan»

avlodar