Almatyda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń Úkimet basshylarynyń qatysýymen Eýrazııalyq úkimetaralyq keńestiń kezekti otyrysy ótti. Shaǵyn jáne keńeıtilgen quramda ótken Úkimetaralyq keńes otyrysyna Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev, Armenııa Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Karen Karapetıan, Belarýs Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Andreı Kobıakov, Reseı Federasııasy Úkimetiniń tóraǵasy Dmıtrıı Medvedev, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Sapar Isakov jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alqasynyń tóraǵasy Tıgran Sarkısıan qatysty.
Qabyldaýshy eldiń Úkimet basshysy retinde baıandama jasaǵan QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev EAEO-nyń qyzmetin damytýdaǵy birqatar tájirıbelik nátıjelerdi málimdeı kele, Odaqtyń sharttyq-quqyqtyq bazasy qurylyp, únemi jetildirilip turatynyna toqtaldy. Jahandyq ekonomıkalyq turaqsyzdyqqa qaramastan, Qazaqstan EAEO sheńberinde de, úshinshi eldermen saýda salasynda da taýar aınalymy ósiminiń oń qarqynyn saqtap qalǵanyn, 2017 jyly QR ekonomıkasynda aıtarlyqtaı ósim baıqalyp, aldyn-ala derekter boıynsha 4 paıyzǵa artqanyn aıtyp ótken Úkimet basshysy: «EAEO qalyptastyrý jumysy jalǵasýda. Bizdiń úsh jyldyq jumysymyzdyń oń nátıjesi bar. Biz Odaqtyń qazirgi jáne keleshektegi damýyna baılanysty birqatar mańyzdy qujattardy qabyldadyq. Buǵan dálel retinde EAEO-nyń jańa Keden kodeksiniń 1 qańtarda kúshine enýin aıtýǵa bolady. Osylaısha, kedendik resimdeýdiń jedel ótýi úshin jaǵdaılar jasaldy», – dedi.
Aıta ketsek, 2017 jyldyń qańtar-qarasha aılarynda Qazaqstannyń EAEO elderimen saýdasy $15,6 mlrd somany qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 28 paıyzǵa ulǵaıǵan bolatyn. Onyń ishinde, EAEO-ǵa qatysýshy memleketterge óńdelgen taýarlar eksporty 34,4 paıyzǵa ósken.
Búginde Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııamen birlesip, múshe memleketter úkimetteri 2016 jylǵy jeltoqsan aıynda memleketter basshylary bekitken 2025 jylǵa deıin Sıfrly kún tártibin iske asyrýdyń negizgi baǵyttarynyń erejeleri men basymdyqtaryn is júzinde iske asyrýǵa kóshkeni belgili. Osyǵan baılanysty, EAEO-nyń Sıfrlyq kún tártibin iske asyrý barysyn talqylaý Kún tártibiniń túıindi máseleleriniń biri bolǵanyn aıtyp ótý kerek.
«Ekonomıkany sıfrlandyrýǵa josparly kóshýdiń saldarynan jumystan bosatylǵan eńbek kúshin jumyspen qamtýǵa qatysty keıbir máseleler ózekti bolyp tur. Azamattardyń jańa jumys ornyn Odaq aýmaǵynda da salystyrmaly túrde jyldam tabý múmkindigi bolýy kerek», – degen Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstan men Reseı prezıdentteriniń deńgeıinde ótken Biryńǵaı ıntegrasııalanǵan Eýrazııalyq elektrondy eńbek bırjasyn qurý jáne qyzmetkerlerge qoıylatyn biryńǵaı biliktilik talaptaryn ázirleý jónindegi talqylaýdy eske salyp ótti.
QR Úkimet basshysy EAEO-nyń aldaǵy jumystary týraly aıta kele: «2018 jyl –ıntegrasııalyq birlestiktiń jumys isteýine baılanysty ózekti máseleler men jańa bastamalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy jyl bolady», – dedi. Sondaı-aq, Odaq jumysyn damyta túsý úshin keden prosesterin avtomattandyrý máselesi sııaqty sheshimin tabýǵa tıis birqatar mańyzdy faktorlarǵa nazar aýdardy.
«Biryńǵaı kedendik aýmaq jaǵdaıynda eksport kezindegi kedendik deklarasııalarǵa, temirjol kóligin ýaqytsha ákelýge qatysty ıntegrasııa joq. Osyǵan baılanysty, Komıssııa sheshimderine, sondaı-aq, kólik salasyndaǵy halyqaralyq zańnamaǵa ózgertýler engizý boıynsha birlesken jumys júrgizý qajet dep esepteımin», – degen QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaý jumystaryn ilgeriletip, kólik qujattaryndaǵy kedendik belgilerdi elektrondy túrde usyný múmkindigin qarastyrý qajettigin, sonymen qatar, Qazaqstan BUU IýNKTAD-pen birlese otyryp, eksporttyń kedendik rásimi men kedendik tranzıt tabysty deklarasııalanatyn «Astana-1» aqparattyq júıesin birtindep engizetinin, EýrazEO sharttyq-quqyqtyq bazasyn qalyptastyrý jumystary josparly túrde jalǵasatynyn jetkizdi.
EAEO sheńberindegi ıntegrasııalyq ózara is-qımyldyń birqatar ózekti máseleleri qaralǵan shaǵyn quramda jumystyń aralyq nátıjeleri qorytyndylanyp, Uıymnyń odan ári jumysynyń baǵyttary belgilenip, kelisilgen saıasatty júrgizý tetikteri talqylandy.
Keńeıtilgen quram otyrysynda qatysýshylar sondaı-aq makroekonomıkalyq ahýal, EAEO elderinde turaqty ekonomıkalyq damýdy qamtamasyz etý jónindegi usynystar, 2017 jyly ózara saýda jaǵdaıy týraly Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń baıandamalaryn tyńdady. EÚAK sheńberinde premer-mınıstrlerdiń tapsyrmasy boıynsha ázirlengen jáne EAEO-ǵa múshe memleketter aýmaǵynda taýarlardyń aınalymyna baqylaýdy arttyrýǵa baǵyttalǵan «EAEO-da taýarlardy sáıkestendirý quraldarymen tańbalaý týraly» kelisimge qol qoıyldy. Sondaı-aq, komıssııa EAEO-daǵy qant naryǵynda qalyptasyp jatqan jaǵdaıdy taldaýdyń nátıjeleri men agroónerkásip kesheni damýynyń birlesken boljamdaryn jasap, 2017–2018 jyldarǵa arnalǵan aýyl sharýashylyǵy ónimderi, azyq-túlik pen shıkizattyń jekelegen túrleri boıynsha, ıaǵnı EAEO elderiniń zyǵyr talshyǵyna, teri-bylǵary shıkizatyna, maqta talshyǵyna jáne júnge suranysy men usynysynyń teńgerimderin usyndy.
EÚAK otyrysynyń qorytyndysy boıynsha EAEO-ǵa múshe memleketter aýmaǵynda taýar aınalymyn baqylaýdy kúsheıtýge baǵyttalǵan, premer-mınıstrler tapsyrmasy boıynsha ázirlengen Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqta taýarlardy sáıkestendirý quraldarymen tańbalaý týraly14 qujat qabyldandy.Budan ózge, ónerkásip salasynda memleketaralyq baǵdarlamalar men jobalardy ázirleý, qarjylandyrý jáne iske asyrý týraly ereje bekitildi.
Jıyn aıasynda sondaı-aq, EAEO sheńberinen tys avıasııalyq oqıǵalardy tergeý jónindegi organ qurý jumysynyń barysy, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń qyzmetkerlerin zeınetaqymen qamtamasyz etý týraly shartty júzege asyrý, Odaqqa múshe elderdegi makroekonomıkalyq jaǵdaı jáne turaqty ekonomıkalyq damýdy qamtamasyz etý boıynsha usynystar qabyldanyp, EAEO músheleri arasyndaǵy ózara saýda jáne AО́K damytý boljamdaryna qatysty máseleler boıynsha Úkimetaralyq keńes ókimderine qol qoıyldy.
EÚAK kezekti otyrysynyń aıaqtalý qorytyndysyna oraı,Reseı Federasııasynyń Premer-Mınıstri Dmıtrıı Medvedev tilshilermen kezdesý barysynda 2017 jylǵy strategııalyq mindetteri men jalpy ekonomıkalyq ahýaly, odaq ınstıtýttaryn damytý boıynsha júrgizgen jumystary nátıjeli bolǵanyn aıta kelip, EAEO aıasyndaǵy elder arasyndaǵy makroekonomıkalyq kórsetkishterdiń sapaly deńgeıde ekenine, taýar aınalymynyń 27 paıyzǵa óskenine toqtaldy. Dmıtrıı Medvedev sondaı-aq, Odaq aldynda turǵan strategııalyq mindetterdi júzege asyrý maqsatynda naryqtaǵy bıznes, keden, transport salasyndaǵy keıbir kedergilerdi joıý qajettigin, taýar men qyzmet túrleriniń biryńǵaı naryǵyn qurý mańyzdylyǵyn, ol úshin sarapshylardyń kedergilerdi joıý toby jumysyn belsendi túrde jalǵastyra berýi tıistigin aıtty. «Shaǵyn quram jumysy barysynda Belarýs Respýblıkasy mınıstrler keńesiniń №666 qaýlysyna qatysty máseleni talqylaý kezinde bolǵan shaǵyn jer silkinisi túrli oıǵa jetelegenmen, barlyq sheshimder sátti qabyldanyp, qol qoıyldy. Bul da bir biz úshin sabaq, al Belarýs Respýblıkasy úshin Qudaıdyń jibergen belgisi shyǵar», – dep sózin ázilmen aıaqtady reseılik Úkimet basshysy.
Otyrys qatysýshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa keńesiniń múshesi retinde Qyrǵyz Respýblıkasynyń ókilin taǵaıyndady.
EÚAK-tiń kelesi otyrysyn Mınskide (Belarýs) ótkizý josparlanyp otyr.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
Sýretterdi túsirgen: Maqsat QUSAIYNOV