Aıtylýdaı-aq aıtylyp, atqarylýy keıinge shegerilip kelgen Almaty qalasy mańyndaǵy úlken aınalma joldyń qurylysy aqyry bastalatyn boldy.
El aýzynda «BAKAD» atalyp ketken, megapolıstiń ǵana emes, jalpy elimizdegi jol qatynasy úshin mańyzy zor jobanyń qurylysyna jan bitiretin qujattarǵa qol qoıylyp, ınvestorlarmen kelisimder jasaý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn qaldy. Qazir aınalma joldy salatyn sheteldik kompanııa anyqtalyp, daıyndyq jumystary bastalýda. Al Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń quzyryndaǵy osy qurylystyń aýqymdy bóligi Almaty oblysynyń aýmaǵynda júrgizilmek.
Túrik-koreı birlesken konsorsıýmy ókilderinen quralǵan jumys toby Taldyqorǵan qalasynda bolyp, oblys ákimimen birqatar kelisimge keldi. Almaty úlken aınalma jolynyń negizgi bóligi oblystyń 3 aýdany aýmaǵynda ótetindikten, qurylys júrgizý barysynda kelisip sheshetin másele bar. Onyń ishindegi eń mańyzdysy, jol qurylysy júrgiziletin aýmaqtaǵy jer ýchaskeleriniń jaıy bolatyn. Osy maqsatta 722 jer telimi qurylys júrgizý maqsatynda memleket menshigine qaıtarylǵan.
– Aınalma joldyń Almaty oblysyndaǵy uzyndyǵy 66 shaqyrymǵa sozylady. Respýblıkalyq mańyzy bar qurylysqa qajetti jer telimderin satyp alý jumystaryn tolyqtaı aıaqtadyq. Bizdiń oblystyń Qarasaı, Ile, Talǵar aýdandarynyń aýmaǵynan 722 jer telimi memleketke qaıtaryldy. Árıne, bul taqyrypqa qatysty biraz daýly máseleler bolǵan edi. О́ıtkeni jol tabanynda qalatyn jerde jeke turǵyn úıler, óndiris oryndary ornalasqany anyqtaldy. Qazirgi kúni biz bul máseleni 100 paıyzǵa sheshtik. Adamdar tıisti ótemaqylaryn aldy. Oblys tarapynan jol qurylysyn bastaýǵa eshqandaı kedergi joq, – dedi ınvestorlarmen kezdesýden keıin jýrnalısterdiń suraǵyna jaýap bergen oblys ákimi Amandyq Batalov. Jalpy aınalma joldyń qurylysy barysynda 7 negizgi rettegish kópir, 38 qosymsha kólik ótkizý kópiri, sýaǵarlar men basqa da qurylymdar salynbaqshy. Al aınalma jol álemdik talap boıynsha «1 A» standartyna laıyqtalyp, 6 jolaqty bolady ári betonnan quıylmaq. Qurylys jumystaryna tartylǵan ınvestısııa kólemi de qomaqty. Almaty oblysy aýmaǵyndaǵy jumystarǵa quıylatyn qarjy kólemi 512,3 mlrd teńgeni quraıdy.
– Bul degenimiz orasan ınvestısııa. Mysalǵa, buǵan deıin oblysqa ártúrli kózderden quıylǵan jalpy ınvestısııa kólemi 560 mlrd teńge shamasynda bolsa, osy bir ǵana jol qurylysyna 512,3 mıllıard teńge tartylyp otyr. Bul – óńir ekonomıkasynyń damýyna qosylǵan úlken úles, – deıdi oblys basshysy Amandyq Batalov.
Munyń syrtynda jol salýǵa qajetti qurylys materıalynyń barlyǵy oblys aýmaǵynda óndiriledi. Investorlar Esik qalasy mańyndaǵy jáne Fabrıchnyı kentindegi qıyrshyq tas shyǵaratyn oryndarǵa zertteý júrgizip, jergilikti qum men tastyń quramy dúnıe júzi boıynsha jol qurylysyna qoıylatyn talaptarǵa tolyqtaı sáıkes keletinine kóz jetkizgen. Az kúnnen soń atalǵan eki aýmaqta qıyrshyq tas shyǵaratyn shaǵyn zaýyttar ornatyp, jolǵa qajetti ónim daıyndaý bastalady.
Sondaı-aq mańyzy zor jol qurylysynyń bastalýy aýmaq turǵyndary úshin jańa jumys oryndarynyń ashylýyna yqpal etedi. Jol salýǵa jergilikti qurylys ónimderi qoldanylatyndyqtan, óndiristerge tapsyrys ulǵaıatyn bolady. Al qurylysty júrgizýge jergilikti mamandar da tartylmaqshy. – Talap boıynsha ınvestorlar jol qurylysyn júrgizýge qajetti asa zárý mamandyq ıelerin ǵana kvota boıynsha óz elderinen aldyrýǵa quqyly. Olar bilikti ınjenerler bolýy múmkin. Biraq negizgi jumys kúshi óńirden tartylady. Bizdiń esebimiz boıynsha jumysshylardyń 90 paıyzy jergilikti jerden alynady. Demek jol salynatyn aýmaqtaǵy aýyl adamdary jumyspen qamtylady, – deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.
Qazir elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstrligi men túrik-koreı birlesken konsorsıýmy arasyndaǵy kelisim aıaqtalýǵa jaqyn dep joǵaryda aıttyq. Qujattarǵa qol qoıylyp, qarjylyq kelisim jasalǵannan keıin jol salý birden bastalady. Qazir qajetti daıyndyq jasalyp jatyr. Qurylystyń bastalýy bıylǵy jyldyń ekinshi jartysynda bastaý alyp, 2021 jyly aıaqtalatyn bolady. Al tolyqtaı paıdalanýǵa berilýi 2036 jylǵa deıin jalǵasady eken.
Sonymen «BAKAD» jobasyn júzege asyrý Almaty qalasy mańyndaǵy kólik qozǵalysyn jańa satyǵa kótermek. Qalanyń 6 kóshesi aınalma jolǵa qosylyp, megapolıstegi kólik dálizderi uzaratyn bolady. Atap aıtqanda Abaı dańǵyly, Rysqulov kóshesi, aqyn Sara kóshesi, Tilendıev kóshesi jáne Soltústik aınalma jarty sheńberi tikeleı «BAKAD»-qa deıin sozylyp, jańa kólik joldary jasalmaqshy. Jalpy, aınalma jol júrgiziletin aýmaq Almaty oblysynyń Qarasaı aýdany aýmaǵyndaǵy joǵary trassa atalatyn joldan bastalyp, Shamalǵan, Komsomol eldi mekenderin basyp ótedi de, Talǵar aýdany aýmaǵy arqyly qazirgi ál-Farabı dańǵylyna baryp qosylady. Qurylys júrgizý barysynda ishki joldar da rettelip, jaqyn mańdaǵy aýyldarǵa qatynas jaqsara túspek.
Qalmahanbet MUQAMETQALI, «Egemen Qazaqstan»
Almaty oblysy