Shaıyndy sý Tarazǵa qaýip tóndirýde

Eki myń jyldan astam tarıhy jáne 300 myńnan astam halqy bar Taraz qalasynda 1963 jyldan bastap qarapaıym súzgileý alańdary jumys istep keledi. Osy alańdar táýligine 150 myń tekshe metr shaıyndy sýlardy qabyldaıdy. Iаǵnı káriz júıelerinen shyqqan las sý men qaladaǵy qoǵamdyq tamaqtandyrý, hımııalyq tazalaý, tehnıkalyq jáne basqa da qyzmet kórsetý oryndarynan jiberiletin shaıyndy sýlar da osy súzý alańdaryna aǵady. Biraq olar tolyq bıologııalyq tazartýdan ótpeıdi.

Sý tazalaýshy tundyrý men súzgiden ótkizý alańdary tehnıkalyq turǵydan ábden tozyǵy jetkendikten, qol­da­nys­taǵy normatıvtik talap­tarǵa saı kelmeıdi. Búgingi tańda súz­gi alańdarynda erneýinen asqan shaıyndy sý qala irgesindegi Jam­byl aýdanynyń aýmaǵyna, atap aıtqanda, Jambyl, Qostóbe eldi mekenderine jaıyla bastady. Sonyń saldarynan jerasty sýlary, aýyz sý da lastanýda.

Mamandardyń baqylaýyna qaraǵanda jerasty sýlaryndaǵy nıtrat mólsheri belgilengen shekten 4-5 ese artyq. Jalpyulttyq res­pýb­lıkalyq «Egemen Qazaq­stan» gazetiniń bıylǵy jylǵy 20 naý­ryzdaǵy sanynda tilshi Hamıt Esa­mannyń «Shaıyndy sýdyń shyr­ǵalańy» atty maqalasy ja­rııa­lanyp, osy másele keńinen baıa­ndaldy. Qaldyqtar aýyz sý ar­qyly adam aǵzasyna, shaıyn­dy sý jaıylǵan óristen qo­rek­tengen malǵa da keri áser etip ja­tyr. Sol mal ónimderin kún­del­ik­ti paıdalanyp otyrǵan barsha turǵyndar jappaı indetke ushy­raýy da múmkin. Joǵaryda atal­ǵan eldi mekenderdiń qosalqy sha­rýashylyqtaryndaǵy maldan alynǵan et jáne sút ónimderi qala bazarlaryna jetse tarazdyqtarǵa da qaýip tóndirmesine kim kepil? Demek Taraz qalasynyń káriz júıe­lerinen shyqqan las sý men ón­diriste jáne ónerkásip qaje­ti­ne paıdalanylǵan shaıyndy sý kez kelgen ýaqytta tótenshe jaǵdaıǵa ushyratýy ǵajap emes.

О́rkenıetti, damyǵan elderde káriz sýy men shaıyndy sý tazar­tylyp, tyńaıtqyshqa, basqa da qa­jettilikterge jumsalady. En­deshe mundaı tájirıbeni Taraz qalasynda da qoldaný qajet dep esepteımiz. Biz osy máse­lelerdi Úkimet basshysy Baqyt­jan Saǵyntaevtyń nazaryna de­pý­tattyq saýalmen jetkizip, Tar­az qalasynda shaıyndy sýdy tazalaıtyn qazirgi zamanǵy tehno­logııamen jabdyqtalǵan qon­dyr­ǵylar ornatý úshin 2019 jylǵa ar­nalǵan respýblıkalyq bıýd­jet­ti qalyptastyrý barysynda jer­gilikti organdar boljamdap otyrǵan 12,0 mlrd teńge qarjyny qarastyrýǵa yqpal etýin suradyq.   

Ábdáli NURALIEV,

Senat depýtaty