Onkologııa ozyq ınnovasııamen emdeledi

Operasııa ústelinde – jasy 40-tan asqan Oń­tústik Qazaqstan oblysynyń azamaty. Boıdaǵy dert osal emes, toq ishektegi qa­terli isik taralyp, medı­sı­na tilimen aıtqanda kanse­ro­ma­tozǵa aınalǵan ish qýysynyń qaterli isiginiń 4-satysy. AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnı­ver­sıtetiniń Medısınalyq or­ta­ly­ǵynyń professory (UPMC) Devıd Bar­tletpen birge bizdiń dáriger-hırýrg Al­taı Kerimqulov pasıenttiń ish qýy­syna jaıylǵan isikti tazalap, sol mezette hımıo­terapııany birge júr­gizýde. Operasııanyń sonylyǵy sonda, taralyp ketip, metastaz júrgen aǵ­za­daǵy aýrýdyń osha­ǵyna 100 mınýt boıyna hı­mııalyq preparat arnaıy qon­­dyrǵymen 43 gradýsqa jy­lytylǵan kúıinde ishine jibe­riledi. Odan qaıta beri aǵy­zylyp, qysymmen keri aǵzaǵa qaıyra aıdalady. Osylaısha 1 saǵat 40 mınýt ishinde dert turǵan oryn hımııalyq dári kúshimen rak jasýshalarynan jýylyp, tazartylady.

Ajalmen kúresip, adam ómi­ri úshin jan­talasqan sát­ter. Operasııa aldynda dári­gerlermen sóıleskende ár pa­sıenttiń telemedısına jáne elek­trondy baılanys kó­megimen doktor Bartlet keńe­simen iriktelgenin, ope­rasııa úshin anestezııa-jansyz­dan­dyrýdyń da bul naýqastarǵa degen erekshelikteri barlyǵy aıtylǵan. Dál osyndaı operasııa 3 kún buryn qyzylordalyq 30 jastaǵy kelinshekke de jasalypty. Operasııa sátti ótip, 2 kún jansaqtaý bóliminde jat­qan pasıent búgin jalpy pa­lataǵa kóshiriledi degendi tyń­dap otyryp, AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnıversıteti Me­dı­sınalyq ortalyǵymen (UPMC) jáne «Nazarbaev Ýnı­versıteti» DBBU-men bir­lesip uıymdastyrylǵan «On­ko­logııadaǵy ınnovasııalar» taqyrybyndaǵy dóń­gelek ús­tel otyrysy oıǵa oraldy. Onda Pıttsbýrg ýnıversıteti Me­dısınalyq ortalyǵynyń jetekshi onkolog-hırýrg dárigeri, professor Devıd Bart­let ótkizgen sheberlik-sa­ba­­ǵynda da biraz áńgime aıtylyp, me­dısınada jańa tehnologııalardy paıdalaýdaǵy jetistikter keńinen sóz bol­ǵan-dy.

Medısınadaǵy gıperter­mı­kalyq ıntraperıtonealdyq hımıoperfýzııanyń negizin qalaýshy doktor Devıd Bart­let hırýrgııalyq onko­logııa salasyndaǵy ınnovasııa­lyq jobalar jáne ımmýno­te­rapııany sóz etip, oń táji­rı­belerdi ortaǵa salǵan. Ázir­­ge tyshqandarda tájirı­beden ót­kizilgen ádis mıkro­bıo­logııadaǵy iz­denisterdiń nátıjesi. Bul boıynsha naq­ty anyqtalyp, qaı jerde onkojasýshalar bolsa tek sony ǵana izdep taýyp, jep qoıatyn vırýstyń qasıeti zerttelipti.

Robot-tehnıkany qoldaný­dyń ar­tyq­shylyqtaryna toq­talǵan professor Bartlet munda neǵurlym az jer­diń tesilýiniń jáne naqty aýrý bar organǵa jetýdiń arqa­synda sylyp alýdyń ál­de­qaıda jeńildep, qan ketpeı ári naýqastyń aýyrsynbaı tez kóterilýine jol ashylatynyn aıtqan. Buǵan qosa aýrýdyń janyna nemese onyń ústine ornalasqan robot 3D kózil­dirik arqyly aǵzanyń ishin kórip, ózin basqaryp otyrǵan dárigerdiń buı­ryǵyn buljytpaı oryndaıdy da, pasıenttiń operasııadan keıin aýrýha­nadan jyldam shyǵyp, qalǵan emin úıind­e jalǵastyrýyna múmkindik jasaıdy eken.

Doktor Bartlet melanoma (teri ragy) emdeýdegi ádiske de toqtaldy. Sýret­te talaý­rap, qoshqyldanyp turǵan aıaq­taǵy jaraǵa operasııa jasalyp, joǵary konsentratty hımııalyq jy­lytylǵan ertindini lokaldi túrde tek sol jerdi jýý­­dy Astanada qol­danylǵan jolmen qaıta-qaıta aı­daýdyń arqasynda me­­­lanoma derti 13 aı ishinde tolyq joıyl­ǵan. Professor biz hımııalyq preparattardy bú­kil aǵ­zaǵa berýden shektelýge tıispiz, óıtkeni joǵary konsentrasııaly hımııalyq er­tin­dilerdi, dárilerdi paıdalaný pasıentke ońaıǵa soqpaıdy. О́te aýyr júredi, sondyqtan lokaldi berýdiń mańyzy joǵary deıdi.

Melanomada osy ádisti qol­dansaq, baýyrdyń qaterli isi­ginde de dál osylaı lokaldi túrde ertindi jiberý óziniń tıim­­diligin kórsetti. Sóıtip 60 mınýt ishinde baýyrǵa ji­be­rilip, qaıtadan sorylyp, odan qaıta jiberip otyrǵan keshendi shara nátıjesinde pasıent arada 6 aı ótkende dertinen aryldy. Baýyrda burynǵy rak jasýshalarynyń ornynda kalsıılengen túıirshikter ǵana qalǵanyn kórdik. Maǵan qazaq­standyq dárigerlermen, onyń ishinde Ulttyq onkologııa jáne transplantologııa ǵylymı ortalyǵynyń mamandarymen birlese jumys atqarý unady, deıdi muhıttyń ar jaǵynan kelgen dáriger.

Dárigerlerdiń aıtýynsha, ishperde kan­seromatozy asqa­zan, toq ishek jáne tik ishek, analyq bezdegi qaterli isik­ke tán bolatyn kórinedi. As­qa­zan obyrynda kansero­ma­­toz naýqastardyń 30-40 paıy­zynda, al analyq bez­de­gi isik kezinde 70 paıyzyn­da kezdesýiniń ózi aýrýdy emdeý­degi joǵary ádis­tiń qansha­lyq­ty qajetti ekendi­gine kózi­mizdi jetkize túsken.

Dóńgelek ústel basyndaǵy jıynda «Nazarbaev Ýnıversı­teti» DBBU pre­zıdenti Shıgeo Katsý Qazaqstanda qa­terli dertpen kúres salasyna úl­ken kúsh-jiger jumsalyp ja­t­qanyn aıtyp, Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń tap­syrmasymen Astana qa­la­synda Ult­tyq ǵylymı on­kologııalyq orta­lyqty salý jónindegi jo­bany iske asy­rýdyń bastalyp ket­kenin jetkizdi. Atal­ǵan ju­mys bilim jáne ǵylym sa­lasynda halyqaralyq deń­geı­­degi kúrdeli jobalardy iske asyrýmen aı­nalysatyn je­tekshi mekeme – Nazarbaev Ýnıversıtetine tapsyrylyp otyrǵanyn, jobada stra­te­gııalyq serik­tester retinde qaterli isikke qar­sy kúres mekemelerin basqarýda baı tájirıbege ıe halyqaralyq medı­sı­nalyq kásiporyn – Pıttsbýrg ýnı­ver­sıtetiniń Medısınalyq ortalyǵy (UPMC) anyq­talǵanyn aıta kele: «Búgingi tańda Nazarbaev Ýnıversıteti aldynda – UPMC-men tyǵyz yn­tymaqtasa oty­ryp, medısınalyq teh­no­logııalardyń ozyq jetistik­teri, ǵy­lymı-zertteý jumys­ta­ry, jańa for­mattaǵy medı­sı­nalyq bilim ózara tıimdi is-áreket etetin jańa, biregeı onkologııalyq ortalyq qurý syndy úlken mindet tur», dep jumys jobasymen tanystyryp ótti.

Ádette dárigerler qaýymy qazaq­shaǵa shorqaq keledi. Al Altaı Qýa­nysh­bekulynyń qazaqshasy qamshy sal­dyrar emes. Taza ana tilinde oıyn jetkizgen dáriger «Bolashaq» baǵ­darlamasy boıynsha Pıt­tsbýrg ýnıversıteti Medı­sı­nalyq ortalyǵynda professor Devıd Bartlettiń jetek­shi­ligimen 1 jarym jyl oqyp kelgen eken. Joǵarydaǵy Shıgeo Katsý aıtqan or­talyqta Altaı tárizdi dáriger ma­mandar jumys atqarsa talaı naýqastyń úmiti sónbeı, erteńgi armandaǵan maqsatty kúnderine jeteri anyq. Biz soǵan ılandyq.

Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan»