Keshe Senat tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyq etýimen palatanyń jalpy otyrysy ótti. Jıynda depýtattar Qaýipsizdik keńesine, TMD Ekonomıkalyq sotyna, zııatkerlik menshik salasy jáne kommersııalyq emes uıymdardyń qyzmetine qatysty zań jobalaryn qabyldady.
Senatorlar jan-jaqty talqylaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qaýipsizdik keńesi týraly» Zańy Qaýipsizdik keńesiniń quqyqtyq mártebesin, quzyretin jáne qyzmetin uıymdastyrýdy aıqyndaıdy. Zań jobasy týraly negizgi baıandamany Ádilet mınıstri Marat Beketaev jasady. Qujatta qaýipsizdik keńesiniń ishki saıası turaqtylyqty saqtaý, konstıtýsııalyq qurylysty, memlekettik táýelsizdikti, aýmaqtyq tutastyqty jáne halyqaralyq arenada Qazaqstannyń ulttyq múddelerin qorǵaý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti quratyn jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdigi men qorǵanys qabiletin qamtamasyz etý salasynda biryńǵaı memlekettik saıasat júrgizýdi úılestiretin konstıtýsııalyq organ ekendigi aıtylǵan.
«Zań jobasy «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» Konstıtýsııalyq zańynyń 33-babyna sáıkes ázirlendi. Zań jobasy Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesiniń quqyqtyq mártebesin, quzyretin jáne qyzmetiniń uıymdastyrylýyn aıqyndaıdy. Osylaısha, Qaýipsizdik keńesin úılestirýshi konstıtýsııalyq organ retinde taný usynylady», dedi M.Beketaev.
Qaýipsizdik keńesiniń quramyn Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Qaýipsizdik keńesiniń Tóraǵasymen kelise otyryp qalyptastyrýy usynylyp otyr. Zańǵa sáıkes, Keńestiń negizgi mindetterine eldiń ulttyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, qorǵanys qabiletin nyǵaıtý, zańdylyq pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn josparlaý, qaraý jáne olardyń iske asyrylýyn baǵalaý kiredi.
Zań jobasy úsh taraýdan turady. Birinshi taraýda Qaýipsizdik keńesiniń quqyqtyq mártebesi, qyzmet negizderi, mindetteri jáne fýnksııalary aıqyndalǵan. Ekinshi taraýda Qaýipsizdik keńesiniń Tóraǵasy men músheleriniń ókilettigi, Qaýipsizdik keńesiniń qyzmeti belgilengen. Úshinshi taraý Qaýipsizdik keńesi men Qaýipsizdik keńesi Apparatynyń qyzmetin qarjylandyrý máselelerin, zańnyń kúshine ený tártibin retteıdi.
«Qaýipsizdik keńesi Tóraǵasyna kelesi ókilettikterdi bekitý usynylady: Qaýipsizdik keńesiniń qyzmetin basqarýdy júzege asyrý; onyń otyrystary men jedel keńesterin shaqyrý; Qaýipsizdik keńesi týraly erejeni bekitý; zańnamada kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrý. Qaýipsizdik keńesiniń qyzmetin aqparattyq-taldamalyq jáne uıymdastyrýshylyq jaǵynan qamtamasyz etýdi Qaýipsizdik keńesiniń Tóraǵasyna baǵynatyn jáne esep beretin Qaýipsizdik keńesiniń Apparaty júzege asyrady», dep túsindirdi M.Beketaev.
Senat otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesiniń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań eki oqylymda qaralyp, qabyldandy.
Bul zańmen elimizdiń Bıýdjet kodeksine, «Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq qaýipsizdigi týraly» jáne «Quqyqtyq aktiler týraly» zańdaryna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý usynyldy.
Atap aıtqanda, Bıýdjet kodeksine Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesiniń Apparatyna strategııalyq josparlar ázirleý týraly talap qoıylmaıtyny jóninde tolyqtyrý engizý kózdelip otyr.
«Quqyqtyq aktiler týraly» zańǵa Qaýipsizdik keńesi Tóraǵasynyń aktileri normatıvtik quqyqtyq aktiler satysynan tys turatynyn kózdeıtin tolyqtyrý engiziledi.
Sonymen qatar Palata «1992 jylǵy 6 shildedegi Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy Ekonomıkalyq sotynyń mártebesi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalady. Atalǵan qujat jóninde Ádilet mınıstri Marat Beketaev baıandama jasady.
Hattama TMD Ekonomıkalyq sotynyń qyzmetin «ad hoc» kaǵıdaty boıynsha jańa jumys ictey sıpatyna kóshirý arqyly jetildirý maqsatynda ázirlengen bolatyn. Bul jumys ictey sıpaty turaqty negizdegi Sot tóraǵasyn qospaǵanda, sýdıalardyń naqty daýdy qaraý kezindegi qyzmetin ǵana kózdeıdi.
Mundaı jumys sıpaty Ekonomıkalyq Sotty kútip-ustaýǵa jumsalatyn shyǵystardy qysqartýǵa múmkindik beredi, bul TMD organdarynyń biryńǵaı bıýdjetinen qarajatty tıimdi paıdalanýǵa ákeledi.
«Hattama kelisimge jáne uıym týraly erejege túzetýler engizýdi qarastyrady. Qujat TMD Sotynyń júktemesi az bolǵanyna baılanysty ony reformalaýǵa baǵyttalǵan. Onyń jańashyldyǵy – TMD Sotyn «ad hoc» qaǵıdaty boıynsha jańa jumys formatyna aýystyrý. Hattama boıynsha qatysýshy memleketter sýdıalardy ózderi anyqtaıdy jáne olardyń derekterin biryńǵaı tizimine qosý úshin TMD Sotyna joldaıdy. Naqty isterdi qaraýǵa arnaıy úsh sýdıadan turatyn palata qurylady», dedi vedomstvo basshysy.
Budan bólek, palata otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine zııatkerlik menshik calasyndaǵy zańnamany jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda qaraldy.
Bul qujattyń maqsaty zııatkerlik menshik salasyndaǵy zańnamany odan ári jetildirý, zııatkerlik menshik nysandaryn tirkeý rásimderin ońaılatý, quqyqtyq olqylyqtardy joıý, sondaı-aq zııatkerlik menshikti qorǵaý salasyndaǵy ákimshilik kedergiler týyndaıtyn erejelerdi alyp tastaý bolyp tabylady.
Sondaı-aq jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kommersııalyq emes uıymdardyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qabyldandy.
Zań jobasynyń maqsaty – memlekettik áleýmettik tapsyrys salasyndaǵy zańnamany memlekettik áleýmettik tapsyrysty iske asyrýdyń tıimdiligi men ashyqtyǵyn arttyrý, ýákiletti organǵa málimetter beretin kommersııalyq emes uıymdardyń tizbesin ońtaılandyrý arqyly jetildirý. Jalpy otyrystan keıin Senat Tóraǵasynyń orynbasary Bektas Beknazarov «Qaýipsizdik keńesi týraly» Zań jóninde brıfıng ótkizdi. Jıyn barysynda Qaýipsizdik keńesiniń memlekettik basqarýdaǵy quzyreti túsindirildi.
«Qabyldanǵan zań Qaýipsizdik keńesiniń jumysyna naqty ári turaqty baǵyt beredi. Elbasy el ómirindegi tarıhı mıssııasyna baılanysty, Qaýipsizdik keńesin ómir boıy basqarý quqyǵyna ıe bolyp otyr», dedi B.Beknazarov.
Abaı ASANKELDIULY, «Egemen Qazaqstan»