Osydan eki-úsh aı buryn О́skemende ótken bir jıynda semeılik jazýshy Medeý Sárseke aǵamyz óńirdegi onomastıka máseleleri jaıynda oı qozǵap, óziniń «Semeı qasireti» atty kitabynda oblystaǵy búginde oryssha atalyp júrgen birneshe eldi mekenniń tarıhı ataýlary týraly jazylǵandyǵyn aıtqan edi. Atalǵan eńbekte qalamger esimi aımaǵymyzǵa belgili etnograf Moldabek Janbolatovtyń abaılyq Sadyq Qasımanovtyń áńgimesi negizinde jazylǵan qundy esteligin oqyrman nazaryna usynypty.
Qundy dep otyrǵanymyz, bul estelikte qazir el jadynan óshe bastaǵan jer-sý ataýlary ǵana emes, qazaqtyń jartysyn jalmaǵan asharshylyq týrasynda da mándi málimetter kezdesedi. Sol esteliktiń úzindisin ózderińizben bólisýdi jón kórip otyrmyz. «...1932 jylǵy kóktemde Sadyq otaǵasy memleketten kómek retinde alǵan kóterme qarjymen Shyńǵystaý men Orda óńirinen eki júzdeı otbasynyń ash-aryǵyn Silámbek qorasyna jınaıdy. Sodan jaıaýlap jolǵa shyǵyp, jolshybaı Arqat óńirinen de jadap-júdegen shermendelerdi qosyp alyp, qarasy zoraıyp, solardyń bárin Jarma stansasyna jetkizip, júk vagonyna otyrǵyzyp, Semeıge ákeledi. Onda da turaqtamaı, «Lokot», «Tómen», «Altaı» kemelerine mingizip, Ertisti órlep, Proletarka – Aqshı (Baıqala), Plıajnyı Iаr – Sandyqqala, Ýba-Forpost – Qýqala, Ýbınka – Taranshy, Zevıakıno – Kúshineı, Barashkı – Jalańash, Berezovka – Bátirman, Predgornoe – Qyzyljar, Glýbokoe – Aqtas, Proporshıkova – Bıdaıqala, Baty – Qostóbe, eń aıaǵynda Tuǵylǵa deıin ár mekende 10-15-ten otbasyn qaldyryp, keıbirin tárkileý naýqanynda qańyrap bos turǵan keshegi aýqattylardyń qora-qopsysyna ornalastyryp, alty aı boıy tegin sút, et, taǵy basqa taǵamdar berýdi uıymdastyrady» (M.Sárseke, «Semeı qasireti», 202-bet).
Aqshı (Baıqala), Sandyqqala, Qýqala, Taranshy, Kúshineı, Jalańash, Bátirman, Qyzyljar, Aqtas, Bıdaıqala, Qostóbe... Atam qazaq basqadan qatelesse de, at qoıý, ataý berýden qatelespegen ǵoı, shirkin! Qarańyzdarshy, qandaı kórkem ataýlar. Qulaqqa jaǵymdy, júrekke jyly tıedi. Reti kelgende aıta keteıik, joǵaryda burynǵy tarıhı ataýlarymen birge atalǵan aýyldar qazirgi tańda Glýbokoe (Predgornoe, Proporshıkova, Berezovka), Borodýlıha (Proletarka, Ýba-Forpost) jáne Shemonaıha (Barashkı, Ýbınka, Zevakıno) aýdandarynda oryn tepken. Jaqynda gazetimizde Borodýlıhadaǵy Proletarka aýylyna burynǵy Aqshı degen tarıhı ataýy qaıtarylatynyn jazǵanbyz. Al qalǵan aýyldar ázirge «baıaǵy jartas – sol jartas» qalpynda tur. Desek te aldaǵy ýaqytta joǵaryda biz keltirgen tarıhı ataýlar qaıta oralar dep úmit etemiz.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy