Islandııa: Muz aralynyń minezi bar

Aınalasyn qorshaǵan muzdaq­tar­dyń kóbesi sógilgeli beri Is­lan­dııa jahandyq órkenıetten qal­maı, damýǵa bet aldy. 2 myńynshy jyl­darǵa deıin Islandııada fýt­bol quramasy bolǵanymen, ony eshkim qatarǵa qospaıtyn. Endi kelip oılanamyz, osyndaı aı­maq­tan qalaısha álem chempıona­tynda óner kórsetetin komanda shyqty dep. Kún raıy da qolaıly, aýmaǵy da aýqymdy Qazaqstannan olardyń nesi artyq? Bizdiń jankúıer armandap kele jatqan álemdik arenaǵa olar qalaısha erte shyǵyp ketti deısiz ǵoı. 

Sóıtsek, munyń bári 2000 jyl­dary bastalǵan eńbektiń je­misi eken. Islandııa tabıǵaty jy­lyna tek 5 aıda ǵana fýtbol oınaýǵa múmkindik beredi. 5 aı emes, 12 aıda alańda dop te­býge múmkindik týǵyzý úshin, ja­ńa ǵasyrdyń basynda tabıǵat ke­­ri áserin tıgize almaıtyn kóp­tegen sport keshenderi salyna bastady. Jyly jerde jattyǵatyn bolǵandyqtan jas­tar da fýtbol úıirmelerine jappaı jazyla bastady. Búginde eldegi fýtbolshylardyń sany 22 myńdy, qurap otyr. Shamamen alǵanda, halyqtyń 7 paıyzy. Al sońǵy eki jylda ÝEFA-nyń synaǵynan ótken jattyqtyrýshylardyń sany 575-ten 2000-ǵa deıin ósipti.

2011 jyly tuńǵysh ret jastar quramasy Eýropanyń úzdikteri iriktelip alynǵan fı­nal­­dyq kezeńge joldama al­dy. Toptyq kezeńnen shyǵa al­masa da, jarys qojaıyndary Danııa­ny tize búktirip, kishigirim sen­sa­sııa jasaǵan-tuǵyn. Búginde sol komandadaǵy 12 fýtbol­shy­ny ulttyq quramadan ke­zik­tire ala­syz. 8-i negizgi qu­ra­m­nyń oıyn­shylary. Mine, ın­fra­qu­ry­lymnyń óz nátıjesin ber­geni osy. Búkil aralǵa salynǵan kóp­tegen qurylystar, ústi jabyq ja­syl alańdar muz aralynyń ba­lalaryn ushpaqqa shyǵardy. 

2016 jyly Fransııa jerinde ótken Eýrododaǵa joldama alǵan Islandııa kúlli álemge tanyldy. Buryn-sońdy mundaı iri jarysqa qatyspaǵan kishigirim aral oıynshylary ózderin úlken qaharman sezindi. Reıkıavık kóshelerin dý-dýmanǵa bólegen sol bir túni osy sózderdiń avtory da shaǵyn araldyń shattyǵyn birge bólisip edi. Islandııa Iýrıı Krasnojan baptaǵan Qazaqstan qu­ramasymen 0:0 teń túsip, qor­jynǵa salǵan 1 upaıdyń ar­qa­syn­da qurlyqtyq dodaǵa ba­ra­tyn bı­letti jeńip aldy. Is­lan­dııa fýt­bolynyń altyn tarıhynda Qazaqstan quramasynyń da aty qa­tar jazylǵanyn aıtqymyz ke­ledi. 

Fransııaǵa bara salysymen Islandııa fýtbolshylary je­ńisti joldy jalǵaı tústi. Qar­sylasty biriniń artynan bi­rin jeńip, óz tobynan pleı-of­fqa shyqty. Azýly qarsylas Ang­­lııany 2:1 esebimen utyp, shırek fı­nal­ǵa ótti. Osy tusta jaryst­y uıym­dastyryp jatqan, toı ıe­le­ri Fransııaǵa qarsylas atanyp, jeńilip qaldy. Degenmen esh qarsylyqsyz berile saldy dep te aıtpaımyz. Fransııa qaq­pasyna ıslandııalyqtar 2 gol soǵyp, jarysty abyroımen aıaqtady. Qurama komandany búkil Islandııa jurty tik tu­ryp qarsy aldy. Odan keıingi oqı­ǵa­lar araldaǵy fýtbol býmyna ulas­ty. Endigi maqsat – Álem chem­pıonatyna qatysý edi. 

Jazarman jýrnalısterge tu­raq­ty túrde sensasııa jasaý­shy retinde qalyptasqan Islan­dııa quramasy bul joly da ǵaıyptan taımady. Ýkraına, Hor­vatııa, Túrkııa sekildi azý­ly ujym­darmen bir topta bolǵan ara­ldyń jigitteri «Laý­gard­al­svellıýr» sta­dıonynda esh qarsylasqa ese jibermedi. Qarsylas quramalar sýyq aýa raıy men klımatqa beıimdele almaı, Islandııadan je­ńilip jatty deseńizder, on­da Islandııa fýtbolshylary atalǵan quramalardy syrt alań­da da tuqyrtty emes pe? Osylaısha, Horvatııany artqa tas­tap, toptaǵy birinshi oryndy ıe­mdenip, Heımır Had­l­grı­ms­son shákirtteri Reseıde ótetin Álem chempıonatyna senimdi túrde joldama aldy. 

Islandııa quramasynyń tizimi: 

• qaqpashylar: Hannes Halldoýrsson (Randers, Danııa), Rýnar Rýnarsson (Norshellann, Danııa), Frederık Shram (Ros­kılle, Danııa);

• qorǵaýshylar: Arı Skýlason (Lokeren, Belgııa), Herdıýr Magnýsson (Brıstol Sıtı, Anglııa), Ragnar Sıgýrdsson (Rostov, Reseı), Karı Arnason (Aberdın, Shotlandııa), Holmar Eıolfsson (Levskı, Bolgarııa), Sverrır Ingason (Rostov, Re­seı), Bırkır Sevarsson (Va­lıýr, Islandııa), Samýel Frı­doýnsson (Volerenga, Norvegııa);

• jartylaı qorǵaýshylar: Gıýlfı Sıgýrdsson (Everton, Anglııa), Aron Gýnnarsson (Kardıff Sıtı, Ýels), Emıl Hadlvredsson (Ýdıneze, Ita­lııa), Bırkır Bıarnason (Aston Vılla, Anglııa), Iohann Gýdmýndsson (Bernlı, An-

g­lııa), Olafýr Skýlason (Kara­bıý­k­spor, Túrkııa), Arnor Traý­stason (Malme, Shvesııa), Rıý­rık Gıslason (Zandhaýzen, Ger­manııa);

• shabýylshylar: Alvred Fınnbogason (Aýgsbýrg, Ger­ma­nııa), Born Sıgýrdarson (Rostov, Reseı), Ion Bedvarsson (Redıng, Anglııa), Albert Gýdmýndsson (PSV, Gollandııa).

Ermuhamed MÁÝLEN,

«Egemen Qazaqstan»