Astanada halyqaralyq XIV «Eýrazııa» kınofestıvali ashyldy

Otyzdan asa memleketten kel­gen qurmetti qonaqtardy kınofestıvaldiń prezıdenti, Qazaqstannyń halyq ártisi Aıman Musaqojaeva qushaq jaıa qarsy aldy. Ortalyq Azııa­daǵy eń aýqymdy kıno báı­gesiniń ǵasyrlardyń qýa­tyn, taǵylymyn, keńistigin sım­volıkalyq ataý aıasyna syıdyra otyryp «Eýrazııa» aıdarymen álemge tanylǵanyna da bıyl tup-týra on tórt jyl. 1998 jyly Almatyda alǵash ret halyqaralyq «Eýrazııa» kınofestıvali qanat qaqqannan bastap Qazaqstanǵa kóptegen Gollıvýd juldyzdary, Eýropa kınematograftary, Azııa re­jısserleri men Reseı pro­dıý­serleri qonaq bolyp keledi. Eý­razııanyń júreginde, Batys pen Shyǵystyń toǵysqan jerinde boı kótergen Astana Eýrazııa qurlyǵynyń barsha mádenıetin óz boıyna sińirgen qala bol­ǵandyqtan da óner arqyly yntymaqtasýdy maqsat tutyp, dál osy festıvaldyń tusaýyn óz aspany astynda kes­ken edi. Sońǵy jıyrma jylda Qazaqstan kınosy álem­­dik óner dodasyna belsene aralasa bastady. Aýqymdy kı­no­jobalarǵa qatysyp, abyroı bıigine kóterile bastaǵan Eý­razııa kınofestıvaliniń ta­nymaldylyǵy men deńgeıi jyl­dan-jylǵa artyp keledi. Qazir ol álemdik kınoprodıýserler qaýymdastyǵy moıyndaǵan Ortalyq Azııadaǵy eń iri óner alańy. 2012 jyly Brıtanııa kı­no akademııasy Eýrazııa kıno­festıvalin álemniń 35 kósh bas­­taýshy festıvaldardyń qa­taryna qosty. «Eýrazııa» kı­nofestıvaliniń maqsaty – otan­dyq kıno óndiristi qoldaý, ony damyta otyryp, Ortalyq Azııa aı­maǵyndaǵy kınoóndirisi ór­kendegen jetekshi rólge ıe bolý. Qoıan-qoltyq qarym-qatynasty damytyp, mádenıetter alma­sýy men Azııa men Eýropa ara­­syndaǵy kınobıznesti ór­kendetýge qolaıly jaǵdaı týǵy­zý da osy festıvaldyń bas­ty min­detteriniń biri. 

Astanada ótken byltyrǵy kınofestıvalǵa álemniń túkpir-túkpirindegi elderinen 150-den artyq fılm usynylsa, As­tananyń 20 jyldyq mereıto­ıyna arnalyp otyrǵan bıylǵy XIV halyqaralyq kınofestıvalda dúnıe júzindegi eń tanymal rejısserlerden 1000-ǵa tarta usynys kelip túsken. Fes­­tıval komıssııasynyń irik­­­teýinen ótken 80-nen asa mem­­­lekettiń 95 kartınasy kó­rermen nazaryna usynylady. 2017 jyly jáne bıylǵy jyl­dyń bastapqy alty aıynda túsirilgen bul fılmderdiń 12-si negizgi baıqaýǵa, 36 qysqa metrajdy fılm jáne báıge aıasynda kórsetiletin arnaıy baǵ­­darlamalyq baıqaýlarǵa qa­tysady. 

Kınofestıval qonaqta­ry­nyń aldynda sóz alǵan Máde­nıet jáne sport mınıstri Arys­tanbek Muhamedıuly men «Eýrazııa» kınofestıvaliniń prezıdenti Aıman Musaqojaeva Astananyń 20 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq «Eý­razııa» kınofestıvaline qaty­sýshylardy quttyqtap, sát-sapar tiledi. 

Festıval deńgeıiniń bıik­teýi qazylar alqasynyń qu­ra­myna baılanysty da artyp ke­ledi. Bıylǵy báıge qorjynyna kelip túsken fılmderdi tórt quramnan turatyn qazylar alqasy saralap, anyqtaıtyn bolady. Negizgi qazylar alqa­sy, qysqametrajdy fılm­der alqasy jáne eki táýelsiz qa­zy­lar alqasy bir apta boıy ju­mys isteıdi. Táýelsiz qazylar degenimiz, mundaı mańyzdy fes­tıvaldarda altyn arystandarmen, palmalarmen nemese basqa da syılyqtarmen qatar FIPRESSI, qarapaıym tilmen aıt­qanda, kınosynshylardyń da halyqaralyq syılyǵy beriledi. Sondaı-aq  bıylǵy festıvaldyń ekinshi táýelsiz qazylary qata­rynda, álemniń 5 qurlyǵynda ótetin 28 halyqaralyq festı­valǵa qatysyp, Azııa kıno­synyń etalonyn anyqtaý ke­zinde sheshýshi ról atqaratyn NETPAK qazylar alqasy da óziniń menshikti syılyǵyn ta­ǵa­ıyndap otyr. Mine, osyn­daı aýqymdaǵy qazylar qura­mynda týyndylary «Úlken úsh­tik» kınofestıvaldardyń baı­qaýlaryna 8 ret iriktelip, Pekın, Kann, Berlın kıno­baıqaýlarynda júldeger bolǵan qytaı rejısseri Van Sıaoshýaı, halyqaralyq deńgeıde asa bedeldi kınofestıvaldardyń uıymdastyrýshysy jáne baǵ­darlama dırektorlarynyń biri Pıter Skarlet, Iran kı­no­akademııasynyń úzdik fılm­derin irikteý komıs­sııasynyń tóraǵasy, prodıýser Amır Es­fandıarı, Qazaqstan kınematografıster odaǵynyń tóraǵasy Ermek Tursynov, Italııa kıno juldyzy Gabrıella Krıstıanı, al qysqametrajdy fılmderdi irikteıtin qazylar quramynda Túrkııanyń ataqty jazýshysy, zamanaýı kınosynyń bel­di rejısser-prodıýseri Se­mıh Kaplanoglý, Klermon-Fer­ran­daǵy Halyqaralyq qys­qa­metrajdy fılmder fes­tıvaliniń negizin qalaýshy Djordj Býllon, sıngapýrlik óner kýratory jáne rejısseri Djeremı Chýa, serbııalyq akter Mılosh Bıkovıch, Kann fes­tıvaliniń úzdik aktrısasy Samal Eslıamovalar bar. Sal­­­tanatty sharada qurmetti qazylar sarapshylyq etetin tań­daý­ly fılmderden úzindiler kór­setildi.

Kınofestıvaldyń qurmetti qonaǵy ıýgoslav jáne serbııalyq kı­norejısser, belgili akter Emır Kýstýrısa, KSRO halyq ár­tisi Asanáli Áshimov sahnaǵa sha­­qyrylyp, saıysqa túsetin barlyq úmitkerlerge aq jol tiledi.

Eýropalyq kıno akademııanyń «Kórermender kózaıymy» syı­lyǵynyń eki márte ıegeri, shy­ǵar­mashylyq qoryna 200-den asa kıno kartına jınaqtalǵan, «Kıno tek shyndyqqa qurylýy tıis» degen ustanymnyń ıesi, áıgili fransýz akteri Vensan Kassel – bıylǵy festıvaldyń basty meımandarynyń biri. Qazaq­standyqtarǵa júrek­jar­dy lebizin joldaǵan ol 71-nshi Kann festıvalinde Ser­geı Dvorsevoıdyń «Aıka» fılmin­degi róli úshin úzdik aktrısa atanǵan Samal Eslıamovaǵa kı­nofestıvaldyń júldesin tabys­tady. 

Festıvaldyń alǵashqy kúni qazaqstandyq rejısser Qýat Ahmetovtiń «Árýaq» fılmniń tusaýkeseri boldy. Onda basty róldi Asanáli Áshimov somdaǵan.

Halyqaralyq «Eýrazııa» kı­no­festıvali – álemdik dáre­je­degi juldyzdardy bir jerge shoǵyrlandyrǵan alań ǵana emes, sondaı-aq qazaqstandyq kı­no­óndiristiń jyl saıyn damyp, jańa fılmder qatarynyń tolyǵyp kele jatqandyǵynyń da dáleli. 

Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan»

ASTANA