Qazaqstan aýyr atletıkasynyń órleý kezeńi Qaırat Turlyhanovtyń esimimen tyǵyz baılanysty. Isker basshy respýblıkalyq federasııanyń tizginin ustaǵan jyldary otandyq ziltemirshiler halyqaralyq arenada orasan zor tabysqa qol jetkizip, túrli-tústi medaldardy «kúrep» aldy. Talaı alpaýyttardyń shańymyzǵa ilese almaı, artymyzdan syǵalap qalǵany da kúni keshe ǵana edi. Tipten, Olımpııa oıyndary men álem chempıonattary sekildi máni zor, mártebesi bıik, bási bólek baıraqty básekelerdiń komandalyq esebinde Qazaqstannyń ulttyq quramasy únemi úzdik úshtiktiń qatarynda júrdi.
Qysqa ǵana merzim aralyǵynda Qazaqstan aýyr atletıkasynyń osyndaı bıikke kóterilýi osy sport túrinde jeńispen órilgen baı dástúri bar kóptegen memlekettiń qytyǵyna tıse kerek. Bireýler qyzyǵa qarasa, bireýler qyzǵana bastady. Bir ǵana mysal: London Olımpıadasynda jerlesterimiz orasan zor tabysqa qol jetkizgende Reseıdiń Sport mınıstri Vıtalıı Mýtkonyń BAQ ókilderine bergen bir suhbatynda: «Meni aýyr atletıkadaǵy qazirgi jaǵdaı qatty qynjyltady. Sonda Qazaqstan álemdik aýyr atletıkanyń astanasyna aınalǵany ma? Jyldar boıy aıtýly eldiń ziltemirshilerin eshkim baqylaǵan da, qadaǵalaǵan da joq. Nátıjesinde olar árbir jarys barysynda tańdaı qaǵarlyq nátıje kórsetýde», dep tistene sóılegeni esimizde
Onsyz da Qazaqstanǵa jıi kelip, árbir qadamymyzdy ańdyp júrgen Halyqaralyq dopıngke qarsy kúres agenttigi (VADA) aqyry «ilik» tapty. Qısyny kelse de, kelmese de «ruqsat etilmegen dári-dármekterdi paıdalandy» degen aıyppen talaı myqty otandastarymyzdy ataq-dańqynan aıyryp, mańyzdy jarystardan shettetti. Ol azdaı, ulttyq komandamyzdyń dúbirli dodalarǵa qatysýyna shekteý qoıdy. Biraq bul jaǵdaı bizdiń eldiń jigitteriniń jigerin jasyta almady. 2016 jyly Rıoda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndaryna Qazaqstannyń shoq juldyzdary qatyspaǵanymen, jalyndy jastar óz jankúıerlerin jerge qaratqan joq. Ziltemirshilerimiz bul dodada 1 altyn (Nıjat Rahımov), 1 kúmis (Jazıra Japparqul) jáne 4 qola (Karına Gorıcheva, Farhad Harkı, Denıs Ýlanov, Aleksandr Zaıchıkov) medaldy oljalap, komandalyq esepte besinshi orynǵa taban tiredi.
Búgingi tańda Qazaqstan aýyr atletıkasynyń bolashaǵyna barsha jankúıerler alańdaýly. Sebebi birqatar beldi ziltemirshilerdiń úlken sporttan shettetilý merzimi áli aıaqtalǵan joq. Onyń ústine, osy iske tikeleı jaýapty halyqaralyq uıymdar Qazaqstan qurama komandasyna oń qabaq tanytpaı otyr. Olar 2020 jyly alaýy tutanatyn Tokıo Olımpıadasyna Qazaqstannan eki aýyr atlet qatyssa da jetkilikti degen úkimin áli ózgertken joq.
Qalaı bolǵan jaǵdaıda da Qazaqstanda bul sport túri quldyramaıtynyna senimdimiz. Oǵan biz jýyrda ǵana Taldyqorǵanda ótken el birinshiliginde anyq kóz jetkizdik. Shekteý merzimderi aıaqtalyp, úlken sportqa qaıta oralǵan Zúlfııa Chınshanlo (55 kılo) men Ilıa Ilın (102 kılo) áli de babynda ekenderin taıǵa tańba basqandaı etip dáleldedi. Ekeýi de esh múmkindik bermesten, óz qarsylastarynan kóp ozyp ketti.
Rıo Olımpıadasynda júlde alǵan Farhad Harkı (67 kılo), Denıs Ýlanov (89 kılo) jáne Aleksandr Zaıchıkovtyń (109 kılo) da ústemdigi esh kúmán týǵyzǵan joq. Sońǵy kezderi kózge túsip júrgen sportshylar arasynan Rýstam Sybaıdy (96 kılo) erekshe atap ótýge bolady. Kezinde jasóspirimderdiń Dúnıejúzilik Olımpıadasynda qola medaldy ıelenip, erlerdiń Azııa birinshiliginde top jarǵan tastúlek Taldyqorǵanda óte tamasha óner kórsetti. Salmaǵy Ilıa Ilınnen bir dáreje tómen bolǵanyna qaramastan, ol dańqty sportshymen ıyq tiresýge jarady. Qossaıystyń qorytyndysy boıynsha Ilıa 380 (172+208) kelilik, al Rýstem 378 (171+207) kelilik ziltemirdi erkin eńserdi.
Qazaqstan chempıonaty barysynda tosyn nátıjeler de tirkeldi. 81 kılo salmaq dárejesinde baq synaǵan 2016 jylǵy Rıo Olımpıadasynyń jeńimpazy, 2015 jylǵy álem chempıony Nıjat Rahımov osy jarystyń basty favorıti sanaldy. Alaıda 2015 jylǵy Azııa birinshiliginiń jeńimpazy Aıdar Qazov asa shıelenisti tartysta ataqty qarsylasynyń aldyn orady. Nıjattan tórt keli artyq salmaqty kótergen Aıdar altyn tuǵyrdan qol bulǵady.
Mamandar men jankúıerlerdiń barlyǵy da 64 kılo salmaqtaǵy saıysta Karına Gorıcheva bas júldeni talassyz alýǵa tıis dep oılady. Biraq kópshilik qatelesti. Olımpıada men Dúnıejúzilik Ýnıversıadanyń jeńis tuǵyryna kóterilgen áıgili sportshy bul básekede qurlyq birinshiliginiń qola júldegeri Ásem Sadyqovaǵa ese jiberdi. Taldyqorǵan tórinde Ásem Karınadan baqandaı 20 keli artyq salmaqty eńserdi.
Mine, Taldyqorǵanda ótken el chempıonatynda osyndaı da oqıǵalar boldy. Birneshe kúnge sozylǵan básekeler barysynda biz otandyq ziltemirshilerdiń boıynan jeńiske degen erekshe qushtarlyqty baıqadyq. Jas órenderdiń ózderi ataqty qarsylastarynan qalyspaý úshin baryn salyp aıqasty. «О́lispeı berispeýge» bekingender de jeterlik. Al eń bastysy, Jetisý óńirinde ótken jarys Qazaqstanda jalyndy jastardyń qalyń shoǵyry ósip kele jatqanyn ańǵartty. Qazaqstannyń aýyr atletteri boıyndaǵy dál sol zor qulshynysty biz aldaǵy ýaqytta ótetin Olımpııa oıyndary men álem chempıonattary barysynda kórgimiz keledi.
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»