Búgin QR Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda elimizdiń 2018 j. segiz aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylaryn qaraý aıasynda aýyl sharýashylyǵyn damytý máseleleri qaraldy.
G M T Opredelıt ıazykAzerbaıdjanskııAlbanskııAmharskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGavaıskııGaıtıanskııGalısııskııGollandskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKırgızskııKıtaıskıı TradKıtaıskıı ÝprKoreıskııKorsıkanskııKýrmandjıKhmerskııKhosaLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııLıýksembýrgskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaıalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııPýshtýRýmynskııRýsskııSamoanskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSındhıSlovaskııSlovenskııSomalııskııSýahılıSýndanskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFılıppınskııFınskııFransýzskııFrızskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııShonaShotlandskıı (gelskıı)EsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı AzerbaıdjanskııAlbanskııAmharskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGavaıskııGaıtıanskııGalısııskııGollandskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKırgızskııKıtaıskıı TradKıtaıskıı ÝprKoreıskııKorsıkanskııKýrmandjıKhmerskııKhosaLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııLıýksembýrgskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaıalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııPýshtýRýmynskııRýsskııSamoanskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSındhıSlovaskııSlovenskııSomalııskııSýahılıSýndanskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFılıppınskııFınskııFransýzskııFrızskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııShonaShotlandskıı (gelskıı)EsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı Zvýkovaıa fýnksııa ogranıchena 200 sımvolamı Nastroıkı : Istorııa : Obratnaıa svıaz : Donate ZakrytPremer-Mınıstrdiń orynbasary — QR aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev segiz aıdyń qorytyndysy boıynsha kórsetkishter 102,4%-ǵa tómendegenin aıtty. 55% — ósimdik sharýashylyǵyna, 45% — mal sharýashylyǵyna baılanysty.
«О́simdik sharýashylyǵynyń tómendeýi aýa-raıy jaǵdaıyna baılanysty boldy, óıtkeni ótken jyldyń 1 qyrkúıegine qaraı eginniń 40% jınaldy. Bıyl bar bolǵany 17% ǵana. Aýa raıy turaqtansa, biz ónimdilikti arttyramyz. Degenmen, mal sharýashylyǵynda keıbir aýdandar áli kúnge deıin qubylmaly bolyp otyr», — dedi О́. Shókeev.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetteri boıynsha, Shyǵys Qazaqstan oblysynda asyl tuqymdy mal sharýashylyǵy baǵdarlamasy boıynsha oryndalý — 38% quraıdy, Pavlodar oblysynda — 27%, Qaraǵandy oblysynda — 28%. Alaıda, Qostanaı oblysynda bul kórsetkish tek 13%, Túrkistan oblystynda 14% quraıdy.
«О́tken jylmen salystyrǵanda, eksport áldeqaıda jaqsy. Byltyr bar bolǵany 5000 tonna eksporttalǵan, al bıyl segiz aıdyń qorytyndysy boıynsha – 7000 tonna. Bıyl biz 115 tonna kórsetkishine jetemiz dep úmittenemiz. Túrkistan oblysynda bul kórsetkish 150%-ǵa, Pavlodar oblysynda 83%-ǵa, BQO-da – 58 %-ǵa, ShQO, Qaraǵandy, Qostanaı oblystarynda 8%, 7%, 10%-ǵa oryndaldy», — dedi О́. Shókeev.
Osyǵan oraı, Premer-Mınıstrdiń orynbasary – aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń aıtýynsha, barlyq máseleler baqylaýǵa alynǵan, selektorlyq keńester ótkizilýde.
«Biz negizinen oblystar ákimderiniń orynbasarlarymen jumys isteımiz. Olarǵa barlyq jaýapkershilikti júkteýge tyrysamyz. Oblystardyń ákimderi bul máselege ózderi kóbirek nazar aýdarǵany jón», — dedi О́. Shókeev.
Kelesi másele — sýsyndar óndirisi. Munda másele kóbinese Qarjy mınıstrligine qatysty.
«Sýsyndar óndirisi Qyzylorda oblysynda – 55%-ǵa, ShQO-da – 30%-ǵa tómendegeni baıqalyp otyr. Ákimder bul statıstıkany ózderi kórip otyr. Ádette bul bir–eki kásiporynnyń óndirisinde bolady. Shamasy, jaǵdaıdy baqylaýǵa alý kerek. Málimdelgen kórsetkishterdiń oryndalatynyna senemiz», — dep túıindedi О́. Shókeev.
Jalpy alǵanda, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jyl sońyna deıin málimdelgen kórsetkishterdiń oryndalýyn qamtamasyz etýdi josparlap otyr.
Sonymen qatar, aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri óz baıandamasynda ósimdik sharýashylyǵy óndirisiniń eń tómengi deńgeıi Aqmola oblysynda – 8,7%-ǵa, Pavlodar oblysynda — 6,4%-ǵa jáne Soltústik Qazaqstan oblysynda — 5%-ǵa tirkelgenin atap ótti.
Osyǵan oraı óńirler astyq jınaý tehnıkalaryn tıimdi paıdalaný, egin jınaý jyldamdyǵyn arttyrýǵa kedergi keltiretin problemalyq máselelerdi sheshý arqyly astyq jınaý qarqynyn jyldamdatý boıynsha qajetti sharalardy qabyldaýy qajet.
Sonymen birge, mal sharýashylyǵyndaǵy oń qarqynǵa qaramastan, jeti aıdaǵy 4,1%-dan segiz aıda 3,9%-ǵa deıin ósim qarqyny tómendegeni baıqalady. О́sim qarqyny tómendegen óńirler: Jambyl oblysy — 3,4%-dan 2,7%-ǵa deıin, Shyǵys Qazaqstan oblysy — 4%-dan 3,7%-ǵa deıin, Pavlodar oblysy — 4,4%-dan 4,1%-ǵa deıin, Qostanaı oblysy — 5,2%-dan 4,9%-ǵa deıin, Qyzylorda oblysy — 2,7%-dan 2,4%-ǵa deıin, Qaraǵandy oblysy — 3,6%-dan 3,4%-ǵa deıin, Almaty oblysy — 3,4%-dan 3,2%-ǵa deıin.
Et boıynsha óndiris kólemi ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4,5%-ǵa ulǵaıdy. Alaıda, bul kórsetkish jeti aıda qalyptasqan 4,9% kórsetkishinen tómen. О́sim qarqynynyń tómendeýine jol bergen óńirler: Jambyl oblysy (4%-dan 3%-ǵa) jáne Shyǵys Qazaqstan oblysy (5,1%-dan 4,1%-ǵa) 1%-ǵa, Qostanaı oblysy 0,8%-ǵa (4,9%-dan 4,1%-ǵa), Qaraǵandy oblysy(1,6%-dan 1,2%-ǵa), Pavlodar oblysy (4,5%-dan 4,1%-ǵa) jáne Qyzylorda oblysy 0,4%-ǵa (3,2%-dan 2,8%-ǵa).
«Atalǵan óńirlerde sıyr etin eksporttaý boıynsha josparlanǵan kórsetkishter oryndalmaǵan. Atap aıtqanda, Qaraǵandy oblysynyń eksporttyq jospary tek 7%-ǵa, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń jospary 8%-ǵa, Qostanaı oblysynda – 16%-ǵa, Soltústik Qazaqstan oblysynda – 17%-ǵa oryndaǵan. Bul et baǵdarlamasyn iske asyrýdaǵy óńirlerdiń jetkiliksiz jumysynyń nátıjesi», — dedi A. Evnıev.
Atap aıtqanda, Qostanaı oblysynyń asyl tuqymdy tóldeıtin mal salasynda qatysý úlesi 11,6%-dan, Soltústik Qazaqstan oblysynyń úlesi — 13,7% aspaıdy.
Atalǵan kezeńde azyq-túlik taýarlarynyń óndirisi jyldyq jospar 105% kezinde 103,5%-ǵa artty. О́simge qaramastan, azyq-túlik óndirisiniń kólemi tómendep jatqan óńirler de bar, máselen, Jambyl oblysynda — 14,5%-ǵa, Aqtóbe oblysynda — 12,4%-ǵa tómendegen.