Statıstıkaǵa súıensek, Qazaqstanda sońǵy úsh jyl ishinde 8 myńnan asa názikjandy zorlyq-zombylyqtyń qurbany bolypty. Sońǵy ýaqytta buqaralyq aqparat quraldarynda áıelderge qatysty jasalǵan túrli qylmystardy jarııalaý jıilep ketti. Názik jandylardy ózderin qorǵaýǵa úıretýdi kózdegen Capital Project LTD kompanııasy taıaýda azamatshalarǵa arnap qorǵaný júıelerin úıretetin tegin kýrstar ashty.
Astana qalasynda alǵashqy sabaqtary bastalyp ketken kýrs áli bir aıǵa sozylmaq. Osy ýaqyt ishinde názikjandylar ózin-ózi qorǵaýdyń negizderimen tanysady. Jattyǵýshylarǵa ózin-ózi qorǵaý men qol kúresterine arnap jeke mektep ashqan naǵyz kásibı maman, tájirıbeli sheberlerdi de kóp jyldan beri oqytyp kele jatqan joǵary sanatty bapker Serik Rysbaı tálimger bolady.
Seriktiń aıtýyna qaraǵanda, joba aıasynda ózindik ekspress-kýrsty qurý basty mindet sanaldy. Shabýyldy qyzdar tek qylmystyq hronıkalardan ǵana biledi degen Serik Rysbaı sabaqty eń aldymen teorııadan bastaýdy jón kóripti. Sodan keıin ǵana tájirıbege kóshýdi uıǵarǵan.
– Shabýyl degenimiz –tutqıyldan bolatyn jaǵdaı. Affekt, ıaǵnı doldanǵan, ashý qysqan sáttegi adamnyń jaı-kúıine toqtala ketsek, ol esinen adasyp, qyzbalyqpen ne istep, ne qoıǵanyn bilmeı qalady. Biraq siz qorǵanýdyń ádisterin biletin bolsańyz, qaýip tóngen kezde shabýyldaýshyǵa zalda úırengen tásilderińizben qarymta soqqy bere alasyz, – deıdi bapker.
Ol kýrsqa kóbine zorlyq-zombylyqty bastan keshken áıelder qatty qyzyǵýshylyq tanytatynyn atap ótti. Mysaly, kelgen bir kelinshekti kúıeýi árdaıym uryp soǵa bergendikten, jarynan ketip qalǵan kórinedi. Alaıda árdaıym qorqynyshpen ómir súrýden jalyqqan ol osynda qaıyrylypty.
Bapker ózin-ózi qorǵaý kýrstary búgingi tańda qyzyǵatyn is qana emes, sonymen qatar ómirlik qajettilik ekendigine sendiredi. Sondyqtan ol qorǵaný tásilderin meńgerý áıelge ersi kórinedi deý qate pikir ekendigin alǵa tartady.
Ata-analar qyzdaryn tek bı, fıtnes, gımnastıkaǵa baýlýmen qosa, óz-ózin qorǵaýǵa da úıretkenderi abzal. Basqa-basqa, qıyn sátte ómirdi osyndaı óner saqtap qala alady, – deıdi maman.
Tegin kýrstardyń tyńdaýshylary «Kýrochka Rıaba» brendiniń áleýmettik jelileri arqyly iriktelip, 50-den asa ótinish kelip túsken. Túrli jaǵdaılarǵa baılanysty keıbireýleri bas tartyp, sońynda 15 adamnan turatyn birinshi top jasaqtaldy. Eń jasy –20, eń úlkeni – 48 jasta.
Sabaqqa qatysarda ár qyzdyń ózindik sebebi bolypty. Máselen, 31 jasar Ilmıra bir seriktestiktiń qyzmetkeri: «Kez kelgen sátte qıyndyqqa tap bolýymyz múmkin, ol qandaı da bir ǵımaratta demalyp jatyp-aq nemese bı klýbynda bolyp qalýy da ǵajap emes», – deıdi. Ilmıraǵa kóptegen qyzyqty ádisterdi úırený unaǵan. Qatysýshylar ásirese aıaqqa shap berý, tizeden tebý, qolyn kókirek tusta ustap qalý sııaqty tásilderge basa nazar aýdarǵan.
34 jastaǵy Naǵıma esimdi memlekettik qyzmetker jaýyngerlik ónerge qyzyqqanymen, esh ýaqytta onymen aınalyspaǵan. Osyndaı múmkindik týǵanyna dán rıza. Ol óziniń kýrsqa jazylýyna eń aldymen tegin bolǵandyǵy áser etkenin de jasyrmady. Naǵımanyń tabysynyń negizgi bóligi ıpoteka, páteraqy, ishim-jem, kıim-keshek sııaqty qajettilikterge jumsalatyndyqtan, basqalar tárizdi sportqa, ókinishke qaraı, ár kez aqshasy jete bermeıdi. Naǵıma jattyǵýlar barysynda qyz-kelinshekter qarsylasy er kisi bolsa da álsizdik tanytpaýy tıistigin túsingen.
30 jastaǵy býhgalter Anar úshin sabaqtar ózine degen senimin arttyryp, nátıjesi jaqsara túsken. Al onyń kúıeýinde qorqynysh sezimi paıda bola tústi me, Anardyń jetistikterine onsha qýana qoımapty.
Ámına, 25 jasta, zańger, ómir baqı esinde qalǵan bir jaıtpen bólisti. Stýdent shaǵynda sabaqtan kele jatyp jigit pen qyzdyń urysyna kýá bolyp qalypty. Is nasyrǵa shapqanda mańaıynda turǵan er adamdar kómektespegen eken. Ondaı jaǵdaıda saǵan bireý kómektese me, joq pa bilmeısiń, árqashanda óz-ózińdi qorǵaı bilýdiń mańyzdy ekenine kózi jetken.
Jattyǵýlardan 26 jastaǵy Aısulý esimdi aǵylshyn tili pániniń muǵalimi de keremet áser alǵan. Kýrstar oǵan senimdilik bere otyryp, erekshe kóńil-kúı syılaǵandyǵyn aıtady. Jumystan qaıtqanda da kúsh-jigerli bolyp qaıtatynyn da jasyrmady.
«Kýrochka Rıaba» qus fabrıkasynyń basshysy Maksım Bojko halyqty qorǵaýǵa arnalǵan mundaı jobalardyń mańyzy zor, al bul turǵyda qazaqstandyq kásipkerler de shet qalmaý kerek dep esepteıdi. О́zin-ózi qorǵaýdyń tegin kýrstary – tolyǵymen kommersııalyq emes joba jáne kompanııa aldaǵy ýaqytta onyń geografııasy men aýqymyn keńeıte túsýdi josparlap otyr.
Bizdiń bastamany basqa da áleýmettik baǵyttaǵy brendter qoldap, respýblıka kóleminde mundaı mektepterdiń tutas jelisin qura alamyz dep oılaımyn. Eshkim alda ne turǵanyn bilmeıdi, degenmen qaýip tóngen sátte meńgergen ádis-tásilderimiz taǵdyrymyzdy sheshýi ǵajap emes qoı. Qudaı basqa salmasyn, árıne, biraq erteń kimde-kim oılamaǵan jaǵdaıǵa tap bolsa, kýrsta alǵan biliktiligi bireýdiń ómiri men densaýlyǵyn saqtap qalsa – tamasha emeı nemene?! Demek, munyń rasymen-aq máni zor. Elimizdiń názikjandylary da ózderin qorǵaı bilýge quqyly, – dedi Maksım Bojko.