Qazirgi kezeńde mektep muǵaliminiń aldynda turǵan mańyzdy, jaýapty mindetterdiń biri – oqýshyǵa tııanaqty bilim berý. Bul úshin mektep muǵalimderi oqytýdyń tıimdi ádis-tásilderin óz tájirıbesinde tańdap alady.
G M T Opredelıt ıazykAzerbaıdjanskııAlbanskııAmharskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGavaıskııGaıtıanskııGalısııskııGollandskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKırgızskııKıtaıskıı TradKıtaıskıı ÝprKoreıskııKorsıkanskııKýrmandjıKhmerskııKhosaLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııLıýksembýrgskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaıalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııPýshtýRýmynskııRýsskııSamoanskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSındhıSlovaskııSlovenskııSomalııskııSýahılıSýndanskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFılıppınskııFınskııFransýzskııFrızskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııShonaShotlandskıı (gelskıı)EsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı AzerbaıdjanskııAlbanskııAmharskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGavaıskııGaıtıanskııGalısııskııGollandskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKırgızskııKıtaıskıı TradKıtaıskıı ÝprKoreıskııKorsıkanskııKýrmandjıKhmerskııKhosaLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııLıýksembýrgskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaıalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııPýshtýRýmynskııRýsskııSamoanskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSındhıSlovaskııSlovenskııSomalııskııSýahılıSýndanskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFılıppınskııFınskııFransýzskııFrızskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııShonaShotlandskıı (gelskıı)EsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı Zvýkovaıa fýnksııa ogranıchena 200 sımvolamı Nastroıkı : Istorııa : Obratnaıa svıaz : Donate ZakrytQazirgi tańda memlekettik tildi, qarym-qatynas tili – orys tili jáne álemdik keńistik tili – aǵylshyn tilin oqytýda jańa ıdeıalardy ár sabaqta jan-jaqty qoldanyp, jańasha oqytýdyń tıimdi joldaryn taýyp, júıeli túrde qoldaný – zaman talaby. Úsh tildi oqytý jáne barlyq pánderdi oqytý barysynda úshtildilik saıasatty ustaný oqýshylardyń «ǵylymı tilin», kommýnıkatıvtik daǵdylaryn damytady.
Sondaı-aq qazirgi balalar aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy jastaıynan qoldanady, biraq aqparatty synı qabyldaýǵa úıretý óte mańyzdy. Zaman talabyna saı oqýshy boıynda syndarly oılaý jáne AKT múmkindikterin tıimdi paıdalaný, ártúrli zertteý daǵdylaryn qalyptastyrý úshin AKT páni engiziledi. Krıterıaldy baǵalaý júıesi Fılıppın, Sıngapýr, Japonııa, Fransııa, Fınlıandııa syndy damyǵan elderde paıdalanylady. Bul baǵalaý júıesiniń artyqshylyǵy balanyń oılaý qabiletin damytyp, ǵylymmen aınalysýyna yqylasyn týǵyzady, jan-jaqty izdenýine yntalandyrady.
Kiriktirilgen bilim berý baǵdarlamasynda til pánderiniń berilý jaıy da ózgeshe. Baǵdarlama oqýshynyń tórt tildik daǵdysyn, ıaǵnı tyńdalym, aıtylym, oqylym, jazylymdy jetildirýge baǵyttalǵan. Bul tórt daǵdy bir-birimen tyǵyz baılanysty. Iаǵnı, jyl boıyna birneshe ret qaıtalanyp otyrady jáne synyp ósken saıyn tildik maqsat ta kúrdelene túsedi. Oqýshylardyń boıyna HHI ǵasyrda ómirdiń barlyq salasynda tabysty bolýy, qajetti daǵdylardy darytý úshin muǵalimder tynymsyz eńbektenýi kerek. Jańartylǵan oqý baǵdarlamasy aıasynda tek óz pánin, óz mamandyǵyn sheksiz súıetin, bala úshin ustaz ǵumyryn qudiretti dep sanaıtyn bilimdi muǵalimder ǵana jumys isteı alady. Jańa tehnologııalardy kúndelikti sabaq úrdisinde paıdalaný, oqytý maqsatyna jetýdiń tıimdi joldaryn kórsetedi. Qazirgi oqytý barysynda qoldanylyp júrgen kóptegen tehnologııalar jeke tulǵanyń jetilýine, oqýdyń tıimdiliginiń negizin qurýǵa baǵyttalǵan.
Qazaq tilin oqytýda eń birinshi estetıkalyq talǵamǵa saı bezendirilgen kabınet, oqýdyń ártúrli quraldary, kesteleri, oqýlyqtary, tehnıkalyq qural-jabdyqtary, ınformasııalyq quraldary bolýy qajet. Qazaq tili pániniń muǵalimi óz sabaqtaryn jańa satyǵa kóterý úshin shákirtteriniń bilimqumarlyq qasıetterin damytyp, dáris alýǵa qyzyǵýshylyǵyn arttyrýdy kózdeıdi. Muǵalim sabaq túsindirgen kezde oqýshyǵa kúsh túsirmeı jeńilden aýyrǵa qaraı, jalyqtyrmaı, oqýshynyń tııanaqty bilim alýyna múmkindik týǵyzýy qajet.
Ár sabaqtyń mazmunyna saı ádister men tásilder durys tańdalyp, saralanyp oqytylýy kerek. Memlekettik tildiń joǵary deńgeıde oqytylýy oqýshy sanasyna sińiriletin bilimniń sapasymen ólshenedi. Sondyqtan da ustazdyń únemi shyǵarmashylyq izdeniste bolýy mańyzdy. Kompıýterlik tehnıkanyń dıdaktıkalyq múmkindikterin pedagogıkalyq maqsattarǵa qoldaný bilim mazmunyn anyqtaýda, oqytý formalary men ádisterin jetildirýde jaqsy áserin tıgizedi. Kompıýterlik tehnıkany, ınternet, telekommýnıkasııalyq jeli, elektrondy jáne telekommýnıkasııalyq quraldardy, mýltımedııalyq elektrondy oqýlyqtardy oqý úrdisine tıimdi paıdalaný arqyly bilim sapasyn kórsetýge bolady. Biraq jańa aqparattyq tehnologııany qoldanyp oqytýdy uıymdastyrýda kedergi keltiretin basqa da negizgi faktorlardy eskerý kerek. Bilim berý úrdisin aqparattandyrý – jańa aqparattyq tehnologııalardy paıdalaný arqyly dúnıejúzilik ozyq tájirıbelerge súıenip jańa tıpti oqytý, ár oqýshynyń qabiletin jan-jaqty damytý úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzý, oqý-tárbıe úrdisiniń barlyq deńgeıiniń tıimdiligi men sapasyn joǵarylatýdy kózdeıdi. Álem boıynsha aqparattyq tehnologııa salasyndaǵy jetistikterdi paıdalanyp, bilimniń jańa deńgeıi men sapasyna qol jetkizýge umtylatyn pedagogtik jáne ǵylymı qaýymdastyqtar túrli elderde qarqyndy damý ústinde.
Sonymen qatar elimizdiń bolashaǵy – jarqyn, bilimdi, parasatty, ana tilinde erkin sóılep, elin, halqyn, mádenıetin shetelge tanystyra alatyn úsh tilde erkin sóıleıtin azamat bolyp shyǵýy kerek. Kompıýterlik telekommýnıkasııalar búgingi qoǵamda úlken qoldanysqa ıe. Qazirgi zaman muǵalimi tek óz pániniń tereń bilgiri bolý ǵana emes, tarıhı-tanymdyq, pedagogıkalyq-psıhologııalyq saýatty, saıası-ekonomıkalyq jáne aqparattyq-kommýnıkasııalyq bilimdi aqparattyq quzyrly maman bolý kerek.
Erbol HARYGASh,
Tileýbaı negizgi mektebiniń bastaýysh synyp muǵalimi
Pavlodar oblysy,
Kachır aýdany