Aqparattyq keńistik artyqshylyǵy

Mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesinde (budan ári - MMSJ) den­saýlyq saqtaý salasyn damytýdyń ne­gizgi baǵyttarynyń biri kompıýterlik aqparattyq jáne kommýnıkasııalyq teh­nologııalardy keńinen qoldaný. Búgingi tańda densaýlyq saqtaýdy aq­pa­rattandyrýdy damytý úrdisteri medısınalyq kómek kórse­týdiń qol­jetimdiligin jáne sapasyn arttyrý máselelerindegi medısınany ın­no­vasııalyq damytýdyń mańyzdy fak­torlarynyń birine aınaldy.

Respýblıkanyń densaýlyq saq­taý salasy medısınalyq kómek kór­setýdiń jańa deńgeıine kóshýde, ony qa­lyp­tastyrý úshin menedjment já­ne densaýlyq saqtaý júıesiniń bar­­lyq baǵyttaryn jańǵyrtylǵan jáne zamanaýı medısınalyq kómekke beıim­­­deý máselelerine qatysty zor ju­mys júrgizildi. Memleket úr­dis­ke qa­­­­tysatyn barlyq mú­she­ler­diń­ pi­kir­les yntymaqtastyǵyna ne­giz­de­letin me­dı­­­sınalyq kómekti kórsetý min­det­temelerin jáne kepildikterin qam­ta­­masyz etýge arnalǵan teńdes­tirilgen jáne turaqty júıeni qurý maq­satynda densaýlyq saqtaý salasyn jetildirý baǵytyn tańdady. 

Mindetti medısınalyq saqtandyrý júıe­sine kóshýmen derekterdi biryńǵaı qoıma­da saqtaý arqyly densaýlyq saq­taý salasy­nyń barlyq qoldanystaǵy aqparattyq júıe­lerin syrtqy AT kom­pa­nııalardyń medısı­nalyq aqparattyq júıe­lerimen ıntegrasııa­laýdy júze­ge asy­rý josparlanǵan. Úrdisti iske asy­rý úshin densaýlyq saqtaýdy aqpa­rat­tan­dyrýdyń negizgi baǵyttary aıqyn­daldy. 

1) respýblıka boıynsha barlyq densaýlyq saqtaý uıymynyń qol­danystaǵy aqpa­rattandyrý júıesimen ózara is-qımylyn júzege asyratyn MÁMS júıesiniń biryńǵaı aqparattyq keńis­tigin qurýdy engizý jáne qamtama­syz etý.

2) MÁMS júıesin aqparattandyrý má­selelerin normatıvtik-ádistemelik qamta­masyz etý.

3) aqparattyq qaýipsizdikti jáne aqparat­ty qorǵaýdy qamtamasyz etý.

Densaýlyq saqtaý salasyn aqparat­tan­dy­rýdyń negizi maqsattary – shuǵyl jáne senimdi aqparatty berý jolymen medısınalyq qyzmetterdi kórsetý sapasyn qamtamasyz etýge qoldaý kórsetý. Kez kelgen aqparat jeli­sindegideı qu­pııa­lylyq máselesine qatysty derbes de­rekterge ruqsatsyz kirý múmkin­digin bermeıtin jáne olarǵa ruqsatsyz kirý faktisin ýaqtyly anyqtaýdy qamta­­masyz etetin qorǵanys júıesin qurý ma­ńyzdy.

Saqtandyrý júıesinde qurylatyn aqpa­rattyq júıeler bolashaqta ártúrli kózder­den, onyń ishinde MÁMS sheńberinde alyna­tyn aqparatty ıntegrasııalaýy jáne biriktirýi tıis. 

Aqparattyq resýrstar men tehnologııalar damý múmkindikterin, strategııalardy, MÁMS tıimdiligin josparlaý, basqarý jáne aıqyndaý ádisterin belgileıtin anaǵurlym túbegeıli fak­torlarǵa aınalýyna baılanysty, min­detti áleýmettik medısınalyq saq­tandyrý júıesi sheńberinde keshendi avtomattandyrylǵan júıeni odan ári damytý azamattarǵa medısınalyq qyzmet kórsetý deńgeıin arttyrý múmkindigin beredi.

MÁMS sheńberinde densaýlyq saqtaý qurylymyna aqparattyq tehnologııalardy belsendi engizýmen densaýlyq saqtaý sala­syn aqparattandyrýdy iske asyrýdan tıim­dilik kórsetkishine qol jetkizý mańyzdy. Bul tıisti aqparattyq-taldaý júıelerin qurý, sondaı-aq halyq densaý­ly­ǵynyń jaı-kúıin monıtorıngteý júıesin damytý esebinen basqarýǵa jumsalatyn shyǵyn­dardy azaıtý, eńbekti kóp qajet etetin ope­rasııalardy avtomattandyrý, derekter­diń senimdiligin arttyrý, aqparattyq qyzmet kórsetý jedel­digin, qabyldanatyn sheshim­derdiń shu­ǵyl­dyǵyn jáne sapasyn arttyrý esebinen medısınalyq personal jumy­synyń tıimdiligin joǵarylatýdan turady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń halqyn qamtýǵa múmkindik bergen qural­dar­dyń biri «Bekitilgen halyq tirkelimi» porta­ly. Bekitilgen ha­lyq tir­kelimi oblystardyń, Astana jáne Al­ma­­ty qalalarynyń turǵyndar sanyna esepti «Be­kitilgen halyq tirkeliminde» tirkeý arqyly aıqyndaıdy jáne ony júrgizý kezin­de týyndaǵan qatynastardy retteıdi. Min­det­ti medısınalyq saq­tandyrýdy engizý sheń­be­rinde jyl saıyn Qazaqstan Res­pýb­lı­kasynyń ár­bir azamatynyń jáne oral­mandardyń áleýmettik mártebesin anyq­taýmen ha­lyqty bekitý naýqany ótkiziledi. Osy­laısha azamat MSAK kórsetetin medı­sı­nalyq uıymǵa erkin tańdaý boıynsha bekitiledi. 

Bekitý pasıentke medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń (TMKKK) sheńbe­rinde jáne mindetti áleýmettik medısı­na­lyq saqtandyrý júıesinde (MÁMS) medısı­nalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómekti tegin alý quqyǵyn beredi. 

«Bekitilgen halyq tirkelimi» (budan ári – BHT portaly) – Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Qazaqstan Respýblıkasy biryńǵaı aqparattyq densaý­lyq saqtaý júıesiniń (budan ári – BADSJ) min­detterin oryndaýǵa qajetti, jeke tulǵalar týraly kóptegen derekterdi saqtaýǵa arnalǵan aqparattyq massıvter jınaǵy. Portal bekitilgen ha­­lyqtyń naqty sany týraly bir­yń­ǵaı ortalyqtandyrylǵan bazany qa­lyptastyrý úshin arnalǵan. Júıede MSAK uıymdaryna bekitilý jaǵdaıy «Bekitilý mártebesi» atymen aqparattyq obektiler jınaǵy retinde sıpattalady. 

Bekitilgen halyq tirkelimi kishi júıeler men modýlderden turady, olardyń árbiri belgili bir mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan keıbir áreketterdi avtomattandyrýǵa múm­kin­dik beredi. Osylaısha portaldyń fýnk­sıo­na­lyna halyqqa qyzmet kórsetý ýchaske­leri tý­raly málimetterdi júrgizý, jeke tulǵa­lar tirkelimin júrgizý, pasıentterdi bekitýge/ tir­keýden alyp tastaýǵa suraýlardy tirkeý jáne óńdeý, bekitilgen halyq týraly máli­met­­terdi júrgizý, týý jáne ólim jaǵdaılaryn tir­keý, sondaı-aq eseptilikti qalyptastyrý kiredi. 

MSAK sýbektilerine halyqty bekitý tártibi medısınalyq uıymdy erkin tańdaý quqyǵy boıynsha basqa ákimshilik-aýmaqtyq birlikte ornalasqan jaqyn jerdegi MSAK uıymyna bekitiletin shekaralas aýmaqtarda turatyn azamattardy qospaǵanda, turaqty nemese ýaqytsha turǵylyqty, jumys isteıtin, oqıtyn jeri boıynsha bir ákimshilik-aýmaqtyq birlik sheginde dárigerdi, medısınalyq uıym­dy erkin tańdaý quqyǵy negizinde júzege asyrylady. 

MSAK bekitý úshin azamattyń ózi nemese onyń zańdy ókili jazbasha túrde erkin nysanda ótinish beredi nemese ótinish «Elektrondyq úkimet» veb-portaly arqyly tirkeledi. Bekitilýge suraý salý málimetterin tirkeý kezinde BHT aqparattyq júıesine engiziledi, azamat «bekitildi» degen mártebe alady. О́mirlik sıkldiń prosesinde pasıent «Bekitilýge suraý salý» – «Bekitildi» kezeńdiligimen bekitilý mártebesin óz­gertedi.

Jyl saıyn 15 qyrkúıekten bas­tap 15 qarashaǵa deıin ótkiziletin bekitý naýqany barysynda eldiń árbir turǵyny óziniń MSAK tıis­tiligin ǵana emes, sondaı-aq óziniń áleý­mettik mártebesin (jaldamaly jumyskerler, ózin-ózi jumyspen qamtyǵan, resmı kiristeri joq nemese esh jerde jumyssyz retinde tirkelmegen azamattar jáne t.b.) anyqtaýǵa múmkindigi bar. Áleýmettik mártebeni durys anyqtaý adamnyń ózine, sondaı-aq medısınalyq uıymǵa mańyzdy.  

Danııar Maqashev, 

Báten Qudabaeva, 

Azamat Shahmetov,

Zarına Keldibaeva,

«Respýblıkalyq elektrondyq densaýlyq saqtaý ortalyǵy» ShJQ RMK Medısınalyq-aqparattyq taldaý departamenti Monıtorıngteý jáne taldaý bólimi