Zııaly qaýym ókilderi Joldaýǵa pikir bildirdi

Jastarǵa degen senim zor

Elbasy halyqqa arnaǵan Jolda­ýynda agroónerkásip kesheniniń áleýe­tin arttyrýdyń naqty joldaryn ­bel­gilep berdi. Onda kásipkerlerge sha­­rýa­shylyq júrgizýdiń jańa daǵdyla­ryn úıretý úshin jappaı oqytý jú­ıesin en­­gizý mindetine aıryqsha nazar ­aýdaryldy.

Bul másele aýyldyqtar úshin óte ózekti. Bul maqsatqa jyl saıyn qo­symsha 100 mıllıard teńge qaras­ty­ryl­maq. Osylaısha agrarshylardy kóp­ten beri tolǵandyryp kelgen túıindi problema sheshimin tapqany qýantady. 

Búgingi kúni ekiniń biri shaǵyn jáne orta bıznespen shuǵyldanǵysy keledi. Ondaǵy oılary – baǵdarlamalarǵa qatysý, jeńildikti, qaıtarymy tómen nesıe alý. Qaǵaz bárin kóteredi demekshi, bıznes-josparlardan min tabý qıyn. Alaıda, ynta-talaptary quptarlyq bolǵanymen, keıbiri ekonomıkanyń qyr-syryn bilmegendikten, mańdaıy tasqa tıgendeı kúı keship jatady. Onyń bir sebebi, tájirıbeniń joqtyǵy jáne de bıznesti tek paıda tabý kózi retinde ǵana túsinetini. Halyqqa sapaly qyzmet kórsetý kerektigin keı kezderi esten shyǵaryp jatady. Jas býyndy osyndaı qate túsinikterden aryltý múmkindikterin aldaǵy ýaqytta kópshilik bolyp qarastyrǵan abzal. Menińshe, joǵary oqý ornyn bitirgen maman birden laýazymdyq qyzmetke usynylmaı, aldymen óndiris oryndarynda kásibı sheberligin shyńdaý sekildi eńbek satylarynan ótkeni jón. Boılarynan jumysqa degen tabandylyq, tapsyrylǵan iske jaýapkershilik, uıymdastyrýshylyq qabileti sezilip tursa, mundaı bilikti kadrlardyń suranysqa ıe bolary anyq. Bizdiń seriktestikte eńbek etetin mamandardyń úshten biri jastar. M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetimen jasalǵan kelisimge sáıkes tegin oqytamyz. Oqý bitirip kelgen soń keminde bes jyl jumys isteý mindetteledi. Osy aralyqta sha­rýashylyqty basqarýǵa aralasyp, sózine isi saı maman retinde tárbıe­lenedi. Aralarynda senimdi aqtap, jaqsy qyzmette júrgender az emes.

Búginde jastardyń aýyldyq eldi mekenderge barýy sırep bara jatqany alańdatady. Ásirese traktorshy, kombaınshy sekildi mamandyqtar óte tapshy, jasy egde tartyp qalǵan azamattar atqaryp júr. Olar erteń zeınetke ketse, ornyn basatyn izbasarlar tabý qıyn. Bul másele bizde sheshimin tapqanymen, kóp aýylǵa osy kórinis tán. Túrkistan oblysynan kóship kelgen bir jas otbasyny Meńgeser ­aýlyna mehanızator etip ornalastyryp, úı-jaımen, malmen qamtamasyz ettik. Kelinshegi balabaqshada jumys isteıdi. Jeńildikpen nesıe alýǵa da kómektestik. Ekeýi de isker. Qosalqy sharýashylyqpen de aınalysady. Bul bastamany «Aqseleý» JShS-nyń dırektory Serik Malaev qoldaǵanymen, belsenip shyqqan basshylar qatary az. Joldaýda atap kórsetilgendeı oqý bitirgen stýdentterdiń jumyspen qamtylýy, jalaqysy joǵary jumysqa ornalasýy – joǵary oqý ornynyń tabystylyǵyn baǵalaýdyń basty krıterııi. Al jas mamandardyń tur­mys sapasyna kóńil bólý, olar úshin ómir súrýge jaıly orta qalyptastyrý – el erteńin oılaý degen sóz. 

Joldaýda jastar men otbasy ınstıtýtyn keshendi qoldaýdy memlekettik saıasattyń basymdyǵyna aınaldyrý talaby qoıyldy. Kelesi jyl Jastar jyly dep jarııalandy. Jastardyń barlyq sanatyn qoldaýǵa arnalǵan sharalardy óńirlik deńgeıde iske asyrýdyń mańyzy aıryqsha.

Erkebulan MÁMBETOV,

«Mámbetov jáne K» komandıttik seriktestiginiń bas dırektory

Soltústik Qazaqstan oblysy

О́rkendetý isine úles qosamyz

Elbasynyń bıylǵy Joldaýy elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq, sot-quqyqtyq salalarynyń jumysyn keńinen aıqyndaǵan, qorytqan, naqty qadamdarǵa baǵyttaýymen ilgeri­rek­tegi tarıhı qujattardyń qataryn tolyq­tyrǵan ózgeshe Joldaý bolǵanyn basa aıtýymyz kerek. Elbasy ózi belgilep, senim artqan árbir baǵyt jastarmen, jas­tardyń ómirimen tikeleı baılanys­ty. Prezıdent aldaǵy jyldy Jas­tar jyly dep jarııalady. Elbasy osy qujat arqyly jastardy úlken jetis­tikterge jetkizetin is-sharalardy uıym­dastyryp, olardyń bilim, aqyl-oı, eńbek qabiletin ashýǵa múmkindik berip otyr. 

Búgingi kúni bizdiń bólimshemiz­de áleýmettik-ekonomıkalyq baǵyt­ty arttyrý jáne Qazaqstandaǵy básekege qabiletti jastar qataryn tolyqtyrý maqsatynda birqatar jobalar qolǵa alyna bastady. О́zine arnaıy jyl belgilenip, Elbasy tarapynan qoldaý berilip jatqan múmkindigin paıdalana otyryp, jastar da memlekettik kepildikterdiń tolyqqandy jáne sapaly júzege asyrylýyna óz ­kúsh-jigerin baǵyttaýy qajet. Joldaý­da aıtylǵan bilim, jumyspen qamta­ma­syz etý, ­baspana alý máseleleriniń bári jastarǵa tikeleı qatysty bolǵandyqtan, olardyń ózi de ıgi maqsat úshin múddelilik tanytyp, Memleket basshysynyń qamqorlyǵyn paıdalana otyryp, senimdi, nátıjeli qadam jasaýy tıis. 

Áıtse de jastar tek ıgiliktiń paıdalanýshysy ǵana emes, bastamashysy ári órkendetýshisi ekenin de umytpaýy kerek. Joǵary oqý ornynda bilim alǵan nemese óndiriste eńbek etip júrgen árbir jas maman biliktiligin kórsetip, jańa zamanmen básekelese alatyn qabiletin dáleldep, belsendilik tanytyp, jańa Jastar jylyn jarasymdy ete alady.

Erzat MYSYR, 

Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy «Jarasymdy jastar» qalalyq fılıalynyń tóraǵasy

ALMATY

El damýy básekege qabiletti urpaq qolynda

Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan árbir Joldaýyn jurtshylyq asyǵa kútedi jáne qyzý talqylaıdy. Ol memlekettik baǵdarlamalardyń jetken nátıjelerin taldaýǵa, bolashaqqa naqty jańa mindetter qoıýǵa arnalǵan strategııalyq qujat bolyp tabylady. 

Elbasynyń «Qazaqstandyq­tardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýy 2050 jylǵa deıingi memlekettik baǵdardyń basymdyqtaryn iske asyrýdyń logıkalyq jalǵasy bolyp tabylady. Onda turmys salasyn damytý boıynsha basty min­det­ter aıqyn kórsetilgen – halyqtyń ál-aýqatynyń ósýin qamtamasyz etý, mem­lekettiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy.

Joldaýdyń birinshi mindeti – Prezı­denttiń 2019 jyldan bastap eń az jalaqy mólsherin 1,5 esege arttyrý. 

2025 jylǵa deıin kásip­ker­lik­ti qoldaý jónindegi jańa baǵ­darlamanyń aýqymy óte zor. Ony iske asyrýdyń nátıjesinde 22 000 jańa jumys orny paıda bolady. 

Memleket basshysy aýyl sha­rýashy­lyǵy ónimderin óndi­rýshilerdi qoldaý, serpilisti jo­balardy iske asyrý, kólik ınfra­qurylymyn damytý jóninde jáne ózge de birqatar mindetterdi jarııalady. 

О́ziniń Joldaýynda Elbasy ınnova­sııalyq jáne servıstik damý qajettigine erekshe kóńil bóldi. Osyǵan baılanysty el Prezıdenti balamaly energetıka, úlken málimetter, ınternet-ınnovasııalar, jasandy ıntellekt, blokcheın jáne ózge de osy sııaqty «bolashaq ekonomıkalar» baǵytynda damýdy qamtamasyz etetin arnaıy baǵdarlamalardy, naqty jobalardy ázirleýdiń mańyzdy ekenin atap ótti. «Keleshekte eldiń jahandyq álemdegi orny men róli osyǵan baılanysty bolady», dedi Memleket basshysy. 

Bilikti mamandardy daıarlamaı, daryndy jastardy qoldamaı atalǵan baǵyt­tardy tolyq iske asyrý múmkin emes. Bul mindetter Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuń­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Qory­nyń mıssııasyna tikeleı baı­lanysty, olar – daryndy jas­tarǵa kómek kórsetip, qoǵam­dyq-mańyzdy áleýmettik joba­lardy qoldaı otyryp, qoǵamy­myzdyń sheksiz áleýetin damytý. Qordyń ústimizdegi jy­ly ótkizilgen is-sharalarynyń 60%-y jas­tardyń ǵylymdaǵy, IT jáne shyǵarma­shylyqtaǵy qabiletin damytýǵa baǵyttal­ǵan. Basty nazar IT salasyndaǵy bilimge jáne ǵylymdy damytýǵa aýdarylǵan. 

Tórtinshi tehnıkalyq revolıýsııa úrdi­sinde qalyptasyp otyrǵan jańa tehnologııalyq jaǵdaıǵa jastardy daıarlaý úshin biz 2 jyldyń ishinde «Met­hod PRO» jobasynyń aıasynda Qazaqstannyń 300 oqýshysy men stýdentin kod ázirleý jáne baǵdarlama jasaý negizderine oqyttyq. Balalar Qazaqstannyń, jaqyn jáne alys sheteldik IT-ındýstrııanyń úzdik mamandarynan tegin kásiptik IT-oqý­dan ótti. Ústimizdegi jyldyń qory­tyndysy boıynsha baǵdarlamaǵa qatysýshylar iri otandyq kom­pa­nııalarǵa arnalǵan 40 jobalyq sheshim ázirledi. Úzdik jobalar óndiriske engizildi, al stýdentterge iri ulttyq kompanııalarǵa jumysqa ornalasý boıynsha tıimdi usynystar kelip tústi. 

«Smart Zholy» IT-jobasyn iske asyrý Ońtústik-Shyǵys Azııa­nyń jáne halyqaralyq IT-habynyń jetekshi startap-alańdarymen tyǵyz baılanys­ta júzege asyrylýda. Nátıjesinde qazaqstandyq ázirlemeler óńirdiń top-100 startap tobyna endi. Qazaqstandyq Webtotem startapy Ońtústik-Shyǵys Azııanyń úzdik ondyǵyna kirdi. Budan basqa, sıngapýrlyq SaturdayKids kompanııasy qazaqstandyq starptap -Intellection jobasyna ınvestısııa salýǵa kelisti. 

Budan basqa, Qor ústimizdegi jyly «Blokcheın» sıfrly marafony» jobasyn iske asyrýdy bastady. Qor blokcheın, krıptovalıýta, maınıng, ICO jáne basqa da zamanýı IT-trendter boıynsha túsinikteme jumysyn júrgizý úshin qoǵamdyq alań qurdy. Alań­nyń jumysy aıasyndaǵy kez­desýler Qazaqstannyń túrli óńir­lerinde FinTechGroup kom­pa­nııasynyń qatysýymen ótkiziledi. 

Ǵylymdaǵy qabiletin kór­set­ken jas­tardyń qyzmetin yntalandyrý úshin jas qazaq­stan­dyq ǵalymdarǵa arnal­ǵan ǵylymı zertteýlerge grant alý maqsa­tynda konkýrstar, son­daı-aq gýmanı­tarlyq saladaǵy shyǵarmashyl jastardy qol­daýǵa baǵyttalǵan baıqaýlar uıymdastyrylýda. 

Innovasııalardy damytý, sondaı-aq bilimdi, báse­kege qa­bi­letti jas urpaqty qalyp­tas­tyrý barysynda Qazaqstan óziniń damýynda jańa deńgeıge kóterilýine múmkindik alady.

Qanat JUMABAEV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Qorynyń atqarýshy dırektory

Halyq tilegimen tikeleı úndesedi

Elbasy N.Nazarbaevtyń bastamasy boıynsha qurylǵan «Dıplommen – aýylǵa!» jobasy meniń búgingideı je­tistike jetýime úlken yqpal etti. El­diń esinde bolar, Memleket basshysy «Men jastardy, ýnıversıtet tú­lekterin – muǵalimder men dári­ger­lerdi – aýylǵa baryp, óz halqyna kó­mektesýge shaqyramyn!», – dep ún­deý tastady. Mine sol alysty bol­jaǵan, halyqtyń, jas maman­dardyń jaǵ­da­ıyn jasaý maqsaty kózdelgen baǵdar­lama aıasynda aýylǵa kelgenime esh ókin­beımin. Qaıta osyndaı ıgi bas­ta­masy úshin Elbasyǵa sheksiz rızamyn.

Aıtaıyn degenim, Elbasynyń árbir Joldaýy, árbir bastamasy qashanda ózekti máselelerge arnalatyny, halyqtyń tilegimen tikeleı úndesetini edi. Densaýlyq saqtaý júıesin odan ári damytý kózdelgen kúni keshegi Joldaýda qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasynyń joǵary deńgeıde bolýyn qamtamasyz etý qajettigi aıtylyp, oǵan jetýdiń naqty mindetteri belgilendi. Ásirese aýyldyq jerlerde alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý tapsyryldy. Árıne, bul aldaǵy ýaqytta júzege asyrylatyn mindetter elimizdiń barlyq aýyl turǵyndaryn qýantqany anyq. О́zim jumys istep júrgen Shaıan dárigerlik – ambýlatorııasy 2450 turǵynǵa qyzmet kórsetedi. Qajetti medısınalyq qondyrǵylarmen tolyq qamtamasyz etilgen mekemede aǵa-dárigermin, 4 medbıke, bir akýsher halyqqa qyzmet kórsetýdemiz. Joǵary oqý ornyn bitirgen soń-aq aýylda jumys isteýdi tańdaǵanmyn. Sodan beri on jyldaı ýaqyt ótipti, densaýlyq salasyndaǵy árbir jańalyq, oń óz­ge­ris maǵan jaqsy tanys. Keler jyly alǵashqy medısınalyq-sanı­tarlyq kómek kórsetetin qyzmet­ker­lerdi yntalandyrý úshin aýrýlardy emdeý isin basqarýdyń jańa tásil­derin engizgen ýchaskelik medısına qyz­metkerleriniń jalaqysyn kóbeı­tý kózdelip otyr. Bul bastama da bizdi jigerlendirip, izdeniske jete­leıdi. Osynaý jańalyqtardy estip, aq halattylardyń kóńiline qýa­nysh uıalap jatqany ras. О́ıtkeni dári­ger­ler men orta býyn medısına qyz­met­kerleriniń eńbegi ushan-teńiz. Olar ýaqytpen sanaspaı, aldyna kelgen naýqasty tekserýden jalyqpaıdy. Aldaǵy ýaqytta medısına salasynyń odan ári damı túsetinine de senim mol. Medısınalyq qyzmet sapasy artsa, halyqtyń álemeýttik jaǵdaıy da jaqsarady. Sondaı-aq «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda densaýlyq saqtaý júıesine ózgerister engizilmek. Ony jetildirý maqsatynda medısına qyzmetkerleri jumystarynyń esebin, josparyn qaǵaz kúıinde emes, elektrondy nusqa túrinde de tapsyra alady. Bul óz keze­ginde dáriger kómegin qajet etetin jan­darǵa ýaqytty kóbirek bólýge múm­kindik beredi. Jáne qyzmet kórse­tý­degi ashyqtyqty qamtamasyz etedi.

Nargıza ShAÝRZAEVA,

Shaıan dárigerlik-ambýlatorııasynyń aǵa dárigeri

Túrkistan oblysy,

Báıdibek aýdany

 

Aýyl da bıznesti órkendetýge asa qolaıly jer

Meniń aýyl sharýashylyǵymen aınalysyp, osy salada eńbek etip kele jatqanyma 15 jyl ýaqyt ótipti. Alǵashynda qarapaıym teh­nıka, qolda bar túlikpen bas­tal­ǵan bul iste sol kezde arman­­daı da almaǵan jetistikke qol jetkizdik. Búginde maldyń úsh tú­ligi boıynsha asyl tuqymdy mal ósi­rýmen shuǵyldanyp kelemiz.  

Dál qazir sharýashylyǵymda 1000 bas asyl tuqymdy iri qara, 1100 bas asyl tuqymdy kóshim jylqysy, 2000 bas etti-júndi «Aqjaıyq» tuqymdy qoı bar.

Elbasy Joldaýy qashan da damýdyń jańa múmkindikterine jol ashady. Onyń aıqyn dá­leli – Prezıdentimizdiń aýyl sha­rýashylyǵy ónimderin damy­týǵa, ónimderdi tereń óńdeý salasyn odan ári damytýǵa erekshe kóńil bólýi. Odan keıin eksportqa shy­ǵarylatyn taýarlardyń túrin kóbeıtý, elimizdegi taýar óndirýshilerdi, olardyń ónim­derin qoldaý máseleleri týraly da aıtyldy. Bul ekonomıkany jan-jaqty damytýǵa septesip, biz sekildi aýyl kásipkerleriniń múmkindigin ulǵaıta túseri sózsiz. 

Memleket basshysynyń eks­portqa baǵyttalǵan básekege qa­biletti, sapaly ónim satý týraly tapsyrmasyna saı jaqyn arada Tatarstanǵa asyl tuqymdy kóshim jylqylaryn satýǵa shy­ǵarmaqpyz. Osynyń bári memleket tarapynan berilip kele jatqan demeýqarjynyń arqasy ekenin de aıta ketkim keledi. 

Biz «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda oblysta alǵash ret «elektrondy baqtashy» júıesin, ja­ıylymda maldyń qaıda júr­genin, óristerdiń jaǵdaıyn, sha­byndyqtyń sapasyn baqylap, monıtorıng jasap otyrýǵa drondy qoldandyq. Josparymyz munymen shektelmeıdi. Memleket basshysynyń jańa Joldaýynda aýyl sharýashylyǵy salasyna jasalǵan múmkindikter arqyly budan da joǵary kórsetkishterge jetetindigimizge senimdimiz. 

«Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen tur­mys sapasyn arttyrý» atty Jol­daýynda «Aýyl – el besigi» joba­syn usynǵan Elbasy aýylsyz keleshek joq ekendigin sanamyzǵa quıyp berdi. Aýyldy qadirleý, aýyldy kórkeıtý, aýylǵa taǵzym etý – bolashaqqa alańdaý, keleshekke qamqorlyq jasaý. Bul jobanyń mazmuny Elbasynyń byltyr jarııalaǵan «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqa­lasymen astasyp jatyr. Aýylda ósip, bıznesimizdi órken­detken biz de ortaq isten tys qala alma­dyq. Birqatar azamattar jınalyp, altyn besigimiz – Alǵabas aýylyna zamanaýı sport alańyn salyp berdik. Aýylymyz­ǵa degen qamqorlyq munymen toq­tal­maıdy, árıne. 

Elbasynyń aýyldy el besi­gine teńep otyrǵany beker emes. Bıylǵy Joldaýda eńbek ónim­di­ligin jáne qaıta óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimi ekspor­tyn kóbeıtý, memlekettik qol­daý­dyń barlyq sharalary elimizge zamanaýı ozyq tehnologııalardy aýqymdy túrde tar­týǵa baǵyttalyp, salany basqa­rýdyń úzdik tájirıbesin paıdalaný, aýyl kásipkerlerine sharýashylyq júrgizýdiń jańa daǵdylaryn úıretý úshin jappaı oqytý júıesin qalyptastyrý sekildi jańalyqtar óte kóp boldy. Elbasynyń Úkimetke úsh jyl ishinde osy maqsattarǵa jyl sa­ıyn qosymsha 100 mlrd teńge qaras­tyrýdy tapsyrýy bizdi de qýan­tady. Endi sol alǵa qoıǵan min­detterdi memlekettik organdar­men birge júzege asyrýymyz ke­rek. 

Erbolat QURMANǴALIEV,

«Sábıt» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi

Batys Qazaqstan oblysy,

Aqjaıyq aýdany