Resmı derekke súıensek, elimizde úsh myńdaı adam búırek transplantasııasyna muqtaj bolsa, baýyr transplantasııasyn qajet etetin pasıentterdiń sany myńǵa jýyqtaıdy. Qazaqstanda jylyna 1 mln adamǵa bir ǵana donor tabylady eken. Onyń kóbi týystyq donor. Astanada «Akademııalyq medısınalyq ortalyq. Transformasııanyń syn-tegeýrinderi jáne damý perspektıvalary» taqyrybymen ótken halyqaralyq konferensııaǵa qatysqan aq halattylar bizdiń halyq máıittik donorǵa kóp kelisim bermeıtinin aıtady. Iаǵnı, Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynda jyl basynan beri jasalǵan 36 búırek transplantasııasynyń jeteýi ǵana máıittik donordy paıdalanǵan.
Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyq pen Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń 10 jyldyǵyna arnalǵan alqaly jıynda aǵza transplantasııasyndaǵy jáne onkogematologııa salasyndaǵy ózekti máseleler talqylanyp, ıadrolyq medısına men sáýlelik dıagnostıkada qoldanylatyn jańa tehnologııalar, sondaı-aq aýyr allergııalyq sındromdardy jáne bastapqy ımmýnotapshylyq jaǵdaıyn dıagnostıkalaý men emdeýdegi jetistikter sóz boldy. Plenarlyq otyrysta AQSh-tyń Pıttsbýrg ýnıversıtetiniń medısınalyq ortalyǵynyń (UPMC) ókilderi baıandama jasap, transplantologııa jáne mamandandyrylǵan terapııa Jerorta teńizi ınstıtýty ISMETT-tiń jumys tájirıbesimen bólisti. Aǵzalardy almastyryp salý jáne joǵary tehnologııalyq hırýrgııa boıynsha álemdegi jetekshi ortalyqtardyń biri sanalatyn bul ınstıtýt Italııada AQSh-tyń Pensılvanııa shtatynyń medısınalyq ortalyǵymen birlesip ashylǵan. Doktor Tımotı Bıllıar medısınalyq ortalyq quramyndaǵy klınıkalyq departamentterdiń negizgi ınstrýmentaldyq menedjmenti jóninde áńgimeledi. UPMC vıse-prezıdenti doktor Deb Salava ınnovasııalyq tehnologııalar salasyndaǵy «UMC» korporatıvtik qorynyń transformasııasy boıynsha baıandama jasady.
Jıynda sóz bolǵan ózekti máseleniń biri – donor tapshylyǵy. Buǵan deıin biz sóz etken júrek transplantasııasyndaǵy donor tapshylyǵy («Ulttyq kardıohırýrgııada júrek donorynyń tapshylyǵy qalaı sheshimin taýyp jatyr?», №182, 26 qyrkúıek) búırek pen baýyrdy aýystyrýda da kezdesedi. Soǵan qaramastan Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵy 10 jyl ishinde bes iri ǵylymı jobany júzege asyryp, 374 ınnovasııalyq tehnologııa engizgen.
«Biz eresek adamdarǵa búırek jáne baýyr transplantasııasyn jasaımyz. Ol tiri týystyq transplantasııa jáne máıittik transplantasııany qamtıdy. 2010 jyldan beri 350-den asa búırek transplantasııasyn jasaldy. Búırek transplantasııasy boıynsha organ kompleksin alýdan birinshi ret bastadyq. Donordan búırekti laparoskopııalyq jolmen (mınıınvazıvtik ádispen) alý boıynsha jetistikterge jettik. Endi baýyrdy osy jolmen alýǵa daıyndalyp jatyrmyz. Al baýyr transplantasııasyn 2013 jyldan beri istep kelemiz. Bes jylda jasalǵan baýyr aýystyrý operasııasynyń sany 50-ge jýyqtady. Elimizde eń alǵash ret máıitten ortotropııalyq baýyr transplantasııasyn jasaýdy da bizdiń ortalyq engizdi. О́tken jyly qan toby sáıkes kelmeıtin donordan transplantasııa jasaldy», dedi Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵy Hırýrgııa departamentiniń basshysy Ádilbek Muqajanov.
Ádilbek Qaıyrbekulynyń aıtýynsha, elimizde máıittik donordy paıdalaný damyǵan memlekettermen salystyrǵanda áldeqaıda tómen deńgeıde. «Bizde máıittik organdar jetispeıdi. О́ıtkeni bizdiń mentalıtetke, halyqtyń kelispeýine baılanysty bizdiń elde jylyna bir mln adamǵa bir ǵana donor shyǵyp jatady. Eýropanyń damyǵan elderinde 1 mln adamǵa 30-40 aǵzalyq transplantasııa jasalady. Sondyqtan biz kóbinese týystyq transplantasııa jasaýǵa májbúr bolamyz. Mysaly, týysynyń eki búıreginiń bireýin, nemese baýyrynyń jartysyn alyp salamyz. Keıde donorlardyń densaýlyǵyna baılanysty keri kórsetkishter bolady. О́ıtkeni donor 100 paıyz deni saý adam bolýy kerek. Sondaı-aq bir búıregin nemese baýyrynyń jartysyn alǵanda aǵzasyna eshqandaı zaqym kelmeıtinine kóz jetkizýimiz tıis. Sondyqtan transplantasııa az jasalynady. Bıyl baýyrǵa tórt, búırekke jeti ǵana máıittik transplantasııa jasadyq. Árıne, bul óte az. Al bizde 3000-daı adam búırek transplantasııasyna, myńǵa jýyq adam baýyr transplantasııasyna kezekte tur. Meniń oıymsha Qazaqstannyń barlyq ortalyqtarynda maman, qural-jabdyq jáne dári-dármek jaǵynan múmkindikter bar, tolyq jaǵdaı jasalǵan. Tek týystyq jáne máıittik transplantasııanyń sanyn kópshilik bolyp kóbeıtýimiz kerek», dedi Ádilbek Muqajanov.
Transplantasııa boıynsha respýblıkalyq úılestirý ortalyǵynyń dırektory Jaqsylyq Dosqalıev 100 donordyń 30%-iniń ǵana aǵzasy donor bolýǵa jaramdy ekenin aıtady. Oǵan birinshi kezekte adamdarda jıi kezdesetin ınfeksııalyq aýrýlary sebep bolsa, ekinshiden jasy ulǵaıǵan kisiniń aǵza kyzmetiniń nasharlaýynda. «Donorlyq boıynsha kóptegen jumystar atqaryldy. Eń aldymen zań qabyldandy. Naýqas tiri kezinde aǵzasyn donorlyqqa berý-bermeý boıynsha esh kózqarasyn bildirmese, onda ol kóz jumǵannan keıin dárigerler aǵzasyn alyp donorlyqqa paıdalana alady. Aǵzasyn donorlyqqa berýge kelisetin adamdardyń da qatary molaıyp keledi. Mysaly, byltyr 22 adam kelisim berse, bıyl ol kórsetkish 32-ge jetti. Biraq ol az», deıdi professor J.Dosqalıev.
Jıynda eń ozyq tehnologııalardy, dıagnostıka men emdeýde dáleldi medısınany paıdalana otyryp, eresekter men balalarǵa konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq medısınalyq kómek kórsetetin Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyqtyń jetistikteri de sóz boldy. Konferensııa jumysynyń qorytyndysynda qarar qabyldanyp, onda «University Medical Center» korporatıvtik qorynyń Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyǵy men Onkologııa jáne transplantologııa ulttyq ǵylymı ortalyǵynyń 10 jyldyq oń tájirıbesi men jetistikteri atap kórsetildi.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»