Ilgeri býynnyń tolysqan tájirıbesin keıingi tolqynnyń jalyn-jigerimen jymdastyra bilgen qoǵamnyń qashanda tútini túzý, mereıi ústem bolmaq. Ásirese qazirgideı álem ǵylymı-tehnıkalyq jetistikterdiń ekpinimen jedel ózgerip jatqan, básekelestiktiń bási júrip turǵan ýaqytta bizge jas býynnyń belsendiligi óte qajet. Ol úshin árıne eń aldymen jastar qaýymyna qamqorlyqty kúsheıtý kerek.
Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy Joldaýynda osy máselege aıryqsha nazar aýdaryp, jastar men otbasy ınstıtýtyn keshendi qoldaýdy memlekettik saıasattyń basymdyǵyna aınaldyrýdy tapsyrdy.
Kúni keshe, 13 qarashada Elbasy Jarlyǵymen 2019 jyl Jastar jyly dep jarııalandy. Qazaqstan Prezıdenti Úkimetke ataýly jyldy ótkizý boıynsha qajetti sharalar qabyldaý jóninde pármen bere otyryp, Jarlyqtyń oryndalýyn baqylaýdy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligine júktedi.
Endigi jerde Úkimet deńgeıinde ataýly jyl aıasynda jas býynnyń qandaı máseleleri qolǵa alynýy kerektiginiń keshendi jospar-jobalary qabyldanatyny belgili. Qazirgi tańda bastamany júzege asyrý boıynsha Jol kartasy túzilgeninen de habardarmyz. Jalpy, buǵan deıin de bıik minberlerden hám qoǵam ókilderi tarapynan Jastar jylynda qandaı máseleler alǵa shyǵýy kerek ekenine qatysty kóptegen oı-pikir aıtyldy. Osy oraıda «Egemen Qazaqstan» gazeti jas tolqynnyń ózine sóz bergendi jón kórdi. Bul – kúni erteń qabyldanýǵa tıis jospar-jobalarda jastar qaýymynyń usynys-tilegi barynsha eskerilsin degen nıet. «Keńesip pishken tonnyń qashanda kelte bolmaıtyny» belgili. Saýaldamada elimizdiń barlyq óńirindegi túrli salada júrgen jas azamattardyń pikiri qamtylyp otyr.
Sonymen, Jastar jylynan ne kútesiz?
Jas otbasylardy nyǵaıtýǵa nazar aýdarǵan jón
«Jastar jyly» aıasynda jas otbasylardyń jaǵdaıyna erekshe kóńil bólgen jón dep sanaımyn. Másele olarǵa degen áleýmettik qoldaýdan buryn, jalpy qurylǵan jas otaýlardy saqtap qalýda.
Bala kúnimizden san estigen «Otan otbasynan bastalady» degen sóz árbir otbasy memleket irgetasy ekenin sanamyzǵa qondyrdy. Olaı bolsa, otbasynyń áleýmettik ınstıtýt retindegi mártebesin arttyrý, onyń myzǵymas qundylyqtaryn dáripteý, sonyń arqasynda buzylǵan nekelerdiń sanyn qysqartý – memlekettik mańyzy bar is.
О́kinishke qaraı, sońǵy jyldary Qazaqstan aıyrylysý kórsetkishi boıynsha kósh bastaǵan elder qatarynan tabylaýda. Ásirese, bul keritartpa tendensııa jastardyń arasynda keńinen taralyp otyr. Buǵan ne sebep?
Kóp jaǵdaıda sebepti turmystyq qıyndyqtardan izdeımiz. Iá, úı-jaı, turaqty jumys jáne sapaly ómirge qajet ózge de alǵysharttardyń otbasy turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa mańyzy zor. Biraq, shynymen de san myń oshaqty oırandaǵan, balany ata-ana tárbıesinen aıyrǵan sebep osy ǵana ma? Olaı bolsa, ekonomıkasynyń básekege qabilettiligi boıynsha toǵyzynshy oryndaǵy Shvesııa aıyrylysý kórsetkishi boıynsha da nege dál sol deńgeıde?
Demek, ál-aýqatty arttyrýmen qatar, áleýmetti ońaltý qajet. Sol sebepti, jastarǵa arnalǵan 365 kúnniń birinde, óńirlerde jas otbasylardyń basyn qosyp, túrli sıpattaǵy ortaq máseleleriniń sheshimin tabý maqsatymen suhbat alańdaryn uıymdastyrýdy qajet dep sanaımyn.
Birjan ÁLIMJANOV,
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Qarjy ortalyǵy» AQ
departament dırektory
Aýyldyq jerlerge sport úıirmeleri kerek
О́zim sportshy bolǵandyqtan, elimizdiń sport salasyndaǵy árbir jetistigine qýanamyn. Ekonomıkamen birge sport ta damyp keledi. Halqymyzdyń básin bıiktetken talaı sportshy bar. Sportty qoldaý da memleket tarapynan tıisti jolǵa qoıylǵan. Ásirese Elbasynyń «Týǵan jer» baǵdarlamasy boıynsha búginde kásipkerler demeýshiligimen aýyldyq jerlerde sport keshenderi salynýda. Bárimiz de aýyldan shyqtyq. Alaıda áli kúnge deıin kóptegen aýyldarda sport, onyń ishinde boks úıirmeleri joq. Jambyl óńiri negizinen boksshylardyń otany sanalady. Eger «Jastar jylynda» osy másele oń sheshimin tapsa, týǵan topyraqtan talaı joıqyn judyryqty sportshy shyǵatynyna senimim mol. Odan keıin jattyqtyrýshy máselesi taǵy bar. Kóptegen joǵary sanatty jattyqtyrýshylar aýylǵa jumysqa bara bermeıdi. Bıylǵy Joldaýynda Elbasy jalaqy máselesin jaqsy aıtty ǵoı. Mine, osy másele jattyqtyrýshylarda da jaqsy sheshimin tapsa degen oı bar. Endigi jerde barlyq aýyldyq jerde sport úıirmeleri ashylsa dep oılaımyn. Máselen men ózim sportpen alǵash aınalysyp júrgen kezimde Baızaq aýdanynyń ortalyǵy Sarykemer aýylyna baryp jattyǵyp júrdim. Sebebi, bizdiń Baızaq aýylynda boks úıirmesi bolǵan joq. Áli de sol qalpy. Osy sııaqty másele árbir aýylda bar. Sondyqtan da kelesi jyly sportshy jastarymyz úshin osyndaı máselelerdiń sheshimi tabylsa eken deımin.
Aslanbek ShYMBERGENOV,
bokstan Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri
Jambyl oblysy