«Atadan ul týsa qul bolamyn dep týmaıdy» deıdi bizdiń uly babalarymyzdyń biri – qaz daýysty Qazybek. Qaı halyqtyń bolsa da basty tileýi osy. Kúrespen ótken ómir joldarynyń barlyǵy, qan maıdannyń qaı túri bolsyn bireýdiń óktemdigine bas ımeý, óz táýelsizdigin, óz halqynyń bostandyǵyn arman-maqsat etýden shyǵady. Qazaq halqy da ǵasyrlar boıy osy kúres jolynan ótken.
О́z basym táýelsizdiktiń alǵashqy jarııalanǵan saǵattarynda kýá boldym. Sol kúngi maqtanyshymyzda, tóbemiz kókke eki eli jetpeı qalǵan qýanyshymyzda shek joq edi. Táýelsizdik alǵanǵa deıin oıymyz buǵaýda, tilimiz baılaýda boldy. Biz osyny jan júregimizben sezdik. Sondyqtan táýelsizdik alý kóldeneń kelgen qýanysh emes, bizdiń qanymyzda ǵasyrlar boıǵy saqtalyp kelgen sezim.
Táýelsizdiktiń eń alǵashqy jyldarynda elimizdiń Prezıdenti maǵan da úlken bir júkti artqan edi. Sol kezdegi qany shyǵyp turǵan eń ózekti máseleniń biri – memlekettik tilimizdiń jaı-kúıi bolatyn. Egemendik alǵan memlekettiń alǵashqy áreketteriniń biri – qazaq tilin ózine laıyq dárejege kóterý edi. Qarajattyń az, joqshylyqtyń dendep turǵan kezi. Osy ýaqyttyń ózinde, tilimizdiń quryp ketýge shaq turǵan jaǵdaıynda el Prezıdenti Til komıtetin quryp, úlken sheshimge bardy. Meniń baǵyma sol Til komıtetine tuńǵysh tóraǵalyq etý jazylypty. Alǵashqy jyldar arpalysqa, kúreske toly boldy. Alǵashqy kúnderden bastap ózimizdiń aty-jónimizdi ulttyq sıpatqa aınaldyrý bastaldy. Komıtettiń alǵashqy bes jyldaǵy atqarǵan jumysy memlekettik tildiń túbinde bıikke shyǵatynyn aıqyndap berdi. Osy jolda júzdegen sharýa istelip, halyq bolyp jumyldyq. Ásirese zııaly qaýym memlekettik tildiń órkendeýine oıymen de, isimen de úles qosty. Qıyndyqqa moıymadyq, «tań atpaıyn dese de kún qoımaıdy» degendeı táýelsiz memlekettiń sara joly tilimizdiń damýyna eren jol ashty.
1993 jyly alǵash ret Túrkııa bizdiń Prezıdentimizdi táýelsiz memlekettiń basshysy retinde shaqyrǵan bolatyn. Sol saparymyzda Túrkııanyń halyqaralyq áýejaıynda Prezıdent ushaǵy kelip qona qalǵanda, Turǵyt О́zal zaıybymen qarsy aldy. Al Ankara kóginde gúrsildeı atylǵan zeńbirek úni men áýeleı shyrqalǵan Qazaqstan Ánurany kóńilimizge shattyq syılady. Tebirenbeı kórińiz! Táýelsizdiktiń arqasynda keremetteı ıgilikterge qol jetkizdik. Sary dalanyń tósinde ǵajaıyp qala ornattyq. Bul da bizdiń Prezıdentimizdiń erik-jigeri men qaıratkerliginiń arqasynda bolǵan dúnıe. Astananyń ár ǵımaratynyń salyný tarıhy meniń kóz aldymda kúni keshegideı saırap tur. Sol kezdegi Premer-Mınıstrdiń orynbasary Imanǵalı Tasmaǵambetov bastaǵan top Aqmolany aralaýǵa shyqtyq. Jańa astanaǵa qonys aýdarý týraly áńgime endi-endi aıtylyp jatqan kez edi. Sol joly qaladaǵy mádenı ortalyqtardyń arasynan ilip alar 4-5 ǵımarattyń óziniń jaı-kúıi ketip, toza bastaǵan. «Qalaı bolar eken» dep abyrjydyq, alańdadyq. Tarıh úshin qas-qaǵym sátte, aınaldyrǵan jıyrma jyl ishinde Astana qalaı kórkeıip shyǵa keldi! Qaladan oryn tepken ǵajaıyp ǵımarattar men konsert zaldary, teatr oryndary álemdegi úzdik mádenıet oshaqtarymen boı talastyrady. Sózimdi qorytyndylaı kele, mynany aıtqym keledi, «Sanamyz isimizden ozyp júrýi, ıaǵnı odan buryn jańǵyryp otyrýy tıis», – dep naqty mindet qoıǵan Elbasy rýhanı jańǵyrýdaǵy ulttyq bolmysqa basa nazar aýdaryp, birneshe mindetti aıqyndap berdi. Ulttyq dástúrimiz ben tarıhymyzdy tabysty jańǵyrýdyń alǵysharty etý aldaǵy jyldarymyzǵa serpin beretin ıdeologııalyq baǵyt retinde qabyldaımyn. Ǵylymǵa da, mádenıetke de tabandy eńbekpen úles qosý zııaly qaýymymyzdyń eń úlken mindeti dep oılaımyn.
Sultan ORAZALIN,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri