«Álıhan Bókeıhan Alashty avtonomııa dep jarııalaǵanymen, qazaqtyń taıaý bolashaqta tolyq táýelsizdigin alyp, derbes memleket bolatynyna kúmán keltirmedi... Álıhan Alash-Qazaq elin 20-25 jylda ekinshi Japonııa, ıaǵnı álemniń eń qýatty memleketiniń birine aınaldyrý josparyn júzege asyra almaı ketti. Biraq, ol búgingi Qazaqstannyń myzǵymas irgetasyn, berik negizin qalap úlgerdi...»
Muqabasynda Alash kósemderiniń biri Álıhan Bókeıhannyń sýreti beınelengen kitapty paraqtaı otyryp, osy bir joldarǵa nazar saldyq. El azattyǵyn ańsaǵan tulǵanyń qoǵamdyq-saıası ómirindegi jazbalary Sh.Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń «ALASh» ǵylymı-zertteý ınstıtýty mamandarymen daıyndalǵan 15 tomdyq shyǵarmalar jáne tulǵalyq ensıklopedııalyq jınaǵyna toptastyrylypty.
Álıhan Bókeıhannyń ár jyldary qazaq jáne orys tilderinde jaryq kórgen maqalalary, ǵylymı zertteýleri, 1897-1901 jyldardaǵy Qazaq oblystaryn zerttegen «Sherbına ekspedısııasynyń» materıaldary, L.N. Tolstoı shyǵarmalarynan aýdarǵan áńgimeleri, ótinishteri, hattary jáne hattamalary, sondaı-aq baspasóz betterinde jarııalanǵan maqalalary, azanamasy (nekrolog), korrespondensııalar, jedelhattar, sóılegen sózderi, ádebı syn, folklorlyq zertteý, ashyq hattary, saıası satıralary, áńgimeleri, feletondary, arhıv qujattary, monografııalary, tarıhı-anyqtamalyq ocherkter, estelik, saıası sholý, úndeý, Memlekettik Dýmadan, Batys maıdannan bergen hattary, Alashordanyń, Búkilreseılik ýaqytsha úkimettiń zańnamalyq qaýlylary, t.b. resmı qujattaryn jınaqaýǵa baılanysty júrgizilgen zertteý jumystarynyń qorytyndysyn osy basylymnyń mazmunynan ańǵaramyz.
Osy shara aıasynda sonymen qatar Eldos Omaruly týraly III tomdyqtyń da tanystyrylymy ótti. Alash arysy, qoǵam qaıratkeriniń ǵalym (lıngvıst jáne matematık), pýblısıst jáne aýdarmashylyǵy haqyndaǵy qundy dúnıeleri jınaqtalǵan bul eńbekke qatysty Ýahıt Shalekenov, Sultan Aqquly, Mámbet Qoıgeldi, Zııabek Qabyldınov, Ahmet Toqtabaı, Saıym Borbasov, t.b. ǵalymdar tushymdy pikirlerin bildirip, el táýelsizdigi jolynda kúresken ult qaıratkerleriniń sanaly túrde qurbandyqqa barýy uly erlikke para-par, dedi. Ulttyń teńdigi úshin, eli men jeri úshin úlken kúres maıdanyna túsken alash uldarynyń erlik isi qazaq tarıhynyń qoryna altyn áriptermen jazylyp qana qoımaı, bolashaq urpaqtyń el táýelsizdigin saqtap, nyǵaıtýy jolyndaǵy maqsat-múddelerine zor serpin beretini sózsiz.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY