Túrkistan oblysyndaǵy Shardara aýdany jaǵajaı týrızmin damytýǵa qolaıly aımaq. Bul maqsatta orman qory jerinen eldi meken sanatyna aýystyrylǵan 255 gektar jer ýchaskesine ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdar qurylysyna jobalyq-smetalyq qujattama ázirlep, qurylys jumystaryn 2019 jyly bastaý kózdelip otyr.
Jobaǵa sáıkes 60 nysan salynýy tıis. Onyń 30-y qonaqúı bolmaq. Tartylatyn ınvestısııa kólemi 6,7 mlrd teńge, onyń ishinde memleket tarapynan ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym qurylysyna 1,7 mlrd teńge bólý josparlanýda. Qazirgi tańda jaǵajaıda «Golden beach» jáne «Syr nury» demalys aımaǵy qyzmet kórsetýde. Kórshiles Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Reseıden keletin týrıster kóp. Aýdan ákimi Bolatbek Qystaýovtyń aıtýynsha, ınvestorlarǵa jer bıyldan bastap jalǵa berile bastaıdy.
Kezinde Shardarada kishi avıasııa jumys istegen. Qazir orny saqtalyp turǵan áýejaı aýdandyq kommýnaldyq menshikte eken. Kishi avıasııa jumysyn qaıta jandandyrý kún tártibinde turǵan másele. Bul maqsatta aýdan ákimdigi almatylyq ınvestorlarmen kelissózder júrgizipti. «Jaǵajaıdyń týrıstik áleýetin, jolaýshylar legin zerttep-eseptep jatqan ınvestorlar Shardaraǵa keletinder sany kóbeıse, áýejaıdy iske qosary anyq. Joba júzege asyrylǵan soń, alǵashqy jyly kelýshiler sany 30 myńnan asady dep boljanyp otyr. Sondaı-aq jaǵajaıdaǵy nysandardyń jyl boıy jumys isteýi de jobada qaralǵan. Balyq aýlaý, katerlermen serýendeý sekildi qyzmetterden basqa týrıstik baǵyttar daıyndalýda. Keń kólemde ári alǵash ret ótkizilgen «Safari Shardara» týrıstik festıvali jaǵajaıdyń múmkindigi men áleýeti mol ekenin ańǵartty», deıdi Bolatbek Qystaýov.
Aýdanda týrızmdi damytýmen qatar júzege asyrylyp jatqan jumystar jeterlik. Bıýdjet kirisin byltyr 3,5 mlrd teńgeden asyrý josparlanǵan, ıaǵnı aýdannyń ózi jalpy shyǵynnyń 27 paıyzyn taýyp otyr. Bıyl bul kórsetkishti ınvestısııa tartý arqyly 5 mlrd teńgege jetkizý kózdelýde. Alataý batyr aýyl okrýginde jalpy qýattylyǵy 25 myń tonna bolatyn úlken maqta zaýyty salynýda. Sondaı-aq balyq zaýyty iske qosylady. Shalǵaıda ornalasqanyna qaramastan ındýstrıaldy aımaqqa kelýshi ınvestorlar az emes. Onyń bir sebebi elektr qýatynyń arzandyǵynda bolsa kerek. Dıqandar da bıyl mol tabysqa kenelip otyr. Mysaly, maqtanyń ár gektarynan orta eseppen 27 sentnerden ónim jınalǵan. Kóp sharýashylyqtar tamshylatyp sýarý ádisin engizý arqyly ónimdilikti arttyrýda. Byltyr 24 myń gektar maqta alqabynan 36 myń tonna ónim jınaý josparlanǵan. Sondaı-aq Shardara kúrish ósirýge yńǵaıly aýdan. О́tken jyly 110 gektarǵa kúrish egilipti. Al baqsha kólemi 12 myń gektarǵa jetken. Degenmen aýdanda batpaqtanyp ketý sebebinen 4,5 myń gektar paıdalanýǵa jaramsyz kúıinde jatyr. Jer sorlanbaýy úshin 302 tik drenajdy retteý qajet. Osy maqsatta sý sharýashylyǵy PÝID-2 jobasyn bıyl kóktemnen júzege asyra bastamaq. Sondaı-aq jyldar boıy tazalanbaǵan kanaldar men aryqtar búginde ózekti máselege aınalyp otyr. Jyl saıyn tazalaý ekonomıkalyq tıimsiz bolǵandyqtan aryq-kanaldardy betondaý qajet. Aýdan ákimdigi bul baǵytta jumystar júrgizýde eken. Taǵy bir ózekti másele – turǵyndardy «kógildir otynmen» qamtý. Búgingi tańda aýdannyń úsh eldi mekeninde ǵana gaz bar. Iаǵnı, turǵyndardyń 17,3%-y qamtylǵan. Al 2019 jyldan bastap Shardara qalasyna gaz tartý josparlanǵan. Bul oraıda jobalyq-smetalyq qujattary ázirlenipti. Jalpy, 2021 jyly aýdan halqynyń 96%-y «kógildir otynmen» qamtamasyz etiletin bolady.
Shardarany jaǵajaıy men aýylsharýashylyq ónimderi ǵana emes, sportshylary da álemge tanymal etýde. Aýdan ortalyǵynda «Chempıondar alleıasynyń» ashylyp, qol kúresshilerdiń eskertkishi ornatylýy kóp jaıtty ańǵartady. Aýdanda sporttyń armrestlıng túri jaqsy damyǵan. Bul – qol kúresinen Qazaq eliniń dańqyn shyǵarǵan Shardaradaǵy oblystyq armsport mektebi. Búginde Shardaradaǵy qol kúresi sóz bolsa, mindetti túrde Arman Qarsybaevtyń esimi qatar atalady. Qurysh bilekti jigit 2000 jyldary aýdandaǵy ózi quralpy jastardy jıyp, armsport mektebiniń negizin qalaǵan. Qazir bul mektepte qol kúresi, aýyl atletıka, kir tasyn kóterý úıirmeleri jumys isteıdi. Onda myńnan asa jas órender shyńdalýda. Shardara aýdany armrestlıng sportynyń ordasy ispetti. О́ıtkeni qol kúresinen elimizdiń ulttyq quramasynyń sapynda óner kórsetetin qyz-jigitterdiń kóbi Shardarada shyńdalǵan sportshylar. Búginge deıin aýdannan sporttyń osy túri boıynsha 24 álem chempıony, 26 álem kýbogynyń ıegeri jáne 157 Azııa chempıony shyqqan.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Túrkistan oblysy