Kásipodaq uıymdary birtutas bolýy tıis. Astanada Kásipodaqtar federasııasy bas keńesiniń otyrysynda sóz alǵan Qazaqstan kásipodaqtary federasııasynyń tóraǵasy Baqytjan Ábdiraıym osylaı dedi.
2018 jyldyń jumysyn qorytyndylaǵan jıyn elordada Tatýlasý ortalyǵynyń ashylýymen bastaldy. Tatýlasý ortalyǵy – eńbek jáne basqa da daýlardy sot júıesine jetkizbeı, tatýlasý jolymen sheshýdi kózdeıtin alań. «2018 jylǵy 19 naýryzda áleýmettik turaqtylyqty nyǵaıtý jáne qoǵamdaǵy shıelenisýshilikti azaıtý maqsatynda Kásipodaqtar federasııasy men Joǵarǵy sot arasynda yntymaqtastyq memorandýmy jasaldy. Soǵan saı 17 aýmaqtyq kásipodaqtar birlestigi medıasııa jolymen eńbek, áleýmettik daýlardy sheshý úshin oblystyq jáne qalalyq sottarmen yntymaqtastyq týraly memorandýmdarǵa qol qoıyp, barlyǵynda Tatýlasý ortalyǵyn qurǵan bolatyn. Sóıtip ótken jyly respýblıka boıynsha 2140 medıasııalyq rásim ótkizildi. 980 eńbek daýynyń 872-si medıasııalyq jolmen, al 108-i kelisim arqyly sheshildi», dedi Oqý ortalyǵynyń dırektory Janar Úsipbekova. Medıatordyń aıtýynsha, memorandým sheńberinde sot korpýsy men kásipodaqtardyń birlesken jumysy áli de jalǵasyn tabýda. Sýdıalar eńbek, áleýmettik, otbasylyq daýlardy sheshý úshin azamattardy Tatýlasý ortalyqtaryna jiberýde.
Alqaly jıynda federasııanyń bastamasymen jaryq kórgen «Kásipodaqtar: teorııa jáne praktıka» atty ǵylymı monografııanyń tusaýkeser rásimi de ótti. Avtorlar bul eńbektiń elimizdegi kásipodaqtardyń qyzmeti men mártebesine monografııalyq zertteý júrgizip, eldegi jáne álemdegi kásipodaq qozǵalysynyń quqyqtyq negizi men jaǵdaıyna taldaý jasaǵan tuńǵysh kitap ekenin atap ótti.
Federasııanyń bas keńesiniń otyrysynda Baqytjan Ábdiraıym eńbek ujymdaryndaǵy bastaýysh kásipodaq uıymdarynyń rólin arttyryp, eńbek zańdylyǵyn saqtaýǵa baılanysty qoǵamdyq baqylaýdy kúsheıtýdiń, sondaı-aq áleýmettik-eńbek qarym-qatynastaryn retteýdiń mańyzdylyǵyna toqtaldy. «Qazir kásipodaq músheleriniń qatary 2 mıllıonǵa jetip, elimizdegi eń iri qoǵamdyq uıymǵa aınaldy. 22 salalyq kásipodaq, 16 aýmaqtyq kásipodaqtar birlestigi, 18 myńnan astam bastaýysh uıym bar. О́tken jyldyń ózinde 470 bastaýysh kásipodaq uıymy qurylyp, 35 myńnan astam adam kásipodaq qataryna qosyldy», dedi federasııa tóraǵasy.
B.Ábdiraıym eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda áleýmettik áriptestermen birge Qazaqstannyń barlyq óńirinde «Qaýipsiz eńbek» baǵdarlamasy júzege asyp, «Eńbekti qorǵaý salasynda profılaktıka mádenıetin birge kóteremiz!» respýblıkalyq aksııasy jáne «Kásipodaqtar federasııasyndaǵy eńbekti qorǵaý jónindegi úzdik tehnıkalyq ınspektor» konkýrsy ótkenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, áleýmettik áriptestermen birlese júrgizgen jumystyń nátıjesinde 2017 jylmen salystyrǵanda byltyr óndiristik jaraqat 1678-den 1568-ge (6,6 paıyzǵa), jumys jaǵdaıynda qaıtys bolǵandar 244-ten 216-ǵa (11,5 paıyzǵa) azaıǵan.
Basqosýda elimizdegi iri jáne orta kásiporyndarda óndiristik keńesterdi arttyrý qajettigi de aıtyldy. «Jumysshylardyń eńbek quqyn tıimdi qorǵaý úshin jasalatyn ujymdyq kelisimshart 2018 jyly 2017 jylmen salystyrǵanda 77 750-den 92 645-ge (16,1 paıyzǵa) artty. Degenmen shaǵyn bıznes salasynda ujymdyq kelisimshartpen qamtý áli de tómen. Byltyr 1 naýryzda bastalǵan «Eńbek shartyn jasa!» respýblıkalyq aksııasy aıasynda elimiz boıynsha 10 myńnan astam jumys berýshi 37 myń jumysshymen eńbek shartyn jasasty. Federasııa tabysy tómen jumysshylardyń eńbekaqysyn kóterý jóninde monıtorıng júrgizetin respýblıkalyq jáne aýmaqtyq shtabtardyń jumysyna belsene qatysady. Qazirgi ýaqytta ujymdyq kelisimshartta qarastyrylǵan razrıadaralyq koeffısıentter men tarıftik mólsherlemege ózgerister engizý jóninde jumys júrgizilip jatyr. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń aldyna tómengi eńbekaqy mólsherine baılanysty krıterıılerdi aıqyndaý qajettigi týraly másele qoıyldy. Aýyr, zııandy jáne qaýipti eńbekpen aınalysatyn jumysshylardyń eńbekaqysyna baılanysty biryńǵaı júıe qarastyrý týraly da másele kóterildi. Úkimetke óndiriste zardap shekkenderge ótemaqy tóleý máselesi jóninde usynys jasaldy. Bıyl Jastar jylynyń jarııalanýyna oraı Kásipodaqtar federasııasy eńbek jastarynyń áleýmettik jáne basqa da kókeıkesti máselelerin sheshýge baǵyttalǵan birneshe respýblıkalyq is-shara ótkizýdi josparlap otyr», dedi B.Ábdiraıym.
Sondaı-aq jıynda áleýmettik áriptestik jónindegi úshjaqty komıssııanyń jumys sapasy men deńgeıin kóterý, óńirlik kelisimderdi tabysty júzege asyrý, bastaýysh kásipodaq uıymdarynyń áleýetin arttyryp, laıyqty eńbek jaǵdaılaryn jasaý úshin bıylǵy jyldy aımaqtar jyly dep jarııalaýǵa usynys aıtyldy.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»