Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbektiń turǵyndarmen eseptik kezdesýinde shahardaǵy áleýmettik ınfraqurylymmen birge kóptegen ózekti jaıttar, ásirese qala ekologııasynyń máselesi qansha sharalar qabyldanyp jatsa da sheshilmeı, kerisinshe údeı túskeni keńinen sóz boldy.
Dárihanalarda baǵa árkelki
Almatylyqtardy tolǵandyryp júrgen máselelerdiń biri – dárihanalardaǵy baǵanyń ala-qulalyǵy. Osy shaǵymǵa baılanysty eseptik kezdesýge qatysqan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbolat Dosaev bólshek saýdadaǵy dári baǵasyn memleket óz baqylaýyna alǵanyn aıtty. Ol dárilik zattardyń aınalymy boıynsha zań qabyldanǵanyn, sáýirden bastap memlekettiń bólshek saýdadaǵy baǵa narqyn retteıtinin, bul Eýropadaǵy damyǵan elderdiń tájirıbesine súıenip qabyldanǵanyn atap ótti. «Bul oraıda bızneste tabys qalady. Dárilik bıznestiń tabysyn shamamen bilemiz. Memleket bıznes pen tegin dári alatyn pasıentter arasynda durys qatynas qalyptastyrýǵa tyrysyp jatyr», dedi E.Dosaev. Ol sondaı-aq óńirlerde eshkimge qajeti joq dárilerge tapsyrys beriletinin aıtty. Osy oraıda júıe tuńǵysh ret elektrondy qujat aınalymyna keltirilip, bólshek saýda baqylanatynyn, endi dárigerler qajeti joq dárilerdi jazbaıtynyn, bul jumys bıyl shegine jetkiziletinin aıtty.
Shahar basshysy Premer-Mınıstr orynbasarynyń sózin qýattap, sıfrly tehnologııalar sýbektıvti faktordy boldyrmaıtynyn, dárigerlerdiń de ózara baılanysy bolatynyn, olardyń ústeliniń ústinde belgili bir fırmanyń logotıpi bar qalam jatatynyn jaıyp saldy. Mundaı bassyzdyqqa jol bergender laýazymymen qosh aıtysatynyn da eskertti. Máselen, byltyr medısınalyq mekemelerdiń basshylaryna qatysty 29 tártiptik shara qoldanyldy, 12 basshy qyzmetinen qýyldy. Sondyqtan qalada densaýlyq saqtaý júıesin qalyptastyrý maqsatynda jol kartasy qabyldandy.
«Baqytty otbasy» baǵdarlamasy
Jalpy, Almaty qalasynyń ákimi de qala turǵyndaryna, onyń ishinde kóp balaly otbasylarǵa áleýmettik kómek kórsetýdiń tıimdiligin arttyrýǵa nazar aýdardy. Bul rette elimizdiń eń iri megapolısinde «Baqytty otbasy» arnaıy áleýmettik turǵyn úı baǵdarlamasy qolǵa alynbaq. Búginde kezekte turǵan 1276 kóp balaly jáne tolyq emes otbasynyń kópshiligi turǵyn úıdiń alǵashqy jarnasyn tóleı almaıtyndyqtan olarǵa qala bıýdjetinen 1 mln teńgeniń turǵyn úı sertıfıkattary beriletin bolady. «Alǵashqy jarna páter qunynyń 10%-yn quraıdy, tólem 18 jylǵa 2%-ben beriledi. Biz ótken eki jyl ishinde «Almaty jastary» baǵdarlamasyn oıdaǵydaı júzege asyrdyq. Quny 10 mıllıonǵa deıingi 238 páter jas otbasylarǵa 5% nesıemen berildi. Bul iste tájirıbemiz bar», dedi B.Baıbek.
Jańadan salynǵan úılerdegi quny 15 mln teńgeden aspaıtyn shaǵyn páterlerge ǵana nesıe beriledi. Bıyl Alataý jáne Naýryzbaı aýdandarynda osy ispetti 500-den astam páter berý josparlanyp otyr.
Qala ákiminiń aıtýynsha, sońǵy eki aptada 600-den astam anamen kezdesý ótkizilip, júzdegen ótinish saralandy. Eń ótkir máseleler qatarynda turǵyn úı, kommýnaldyq qyzmet tólemi, oqý men jumysqa ornalasý tur. Barlyq ótinishter Úkimet janyndaǵy jumys tobyna jiberildi. B.Baıbek kóp balaly jáne muqtaj otbasylardyń balalaryn balabaqshaǵa tegin aparýǵa múmkindik bar ekenin aıtty. «Ata-analar balabaqshadaǵy balanyń tamaǵy úshin 18 myń teńge ǵana tóleıdi, qalǵan 27 myń teńgeni memleket sýbsıdııalaýda. Tek ótken jyly memlekettik tapsyrys boıynsha balabaqshadaǵy 51 myń orynǵa 16 mlrd teńge bólindi. Bıyl bul soma 1,8 mıllıardqa artty. Eger kóp balaly turmysy tómen otbasynyń eki jáne odan da kóp balasy balabaqshaǵa baratyn bolsa, onda otbasylyq bıýdjet júktemesi de joǵary bolady. Sondyqtan «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy aıasynda turmysy tómen otbasylardyń ekinshi balasynan bastap balabaqshaǵa tegin berýge bolady», dedi qala ákimi.
B.Baıbektiń aıtýynsha, polısııanyń materıaldyq-tehnıkalyq qamtylýyna jergilikti bıýdjetten 14 mlrd teńge baǵyttaldy. Qazirgi tańda qalalyq polısııa beınebaqylaý kameralarymen, GPS navıgatorlarmen 87 paıyz qamtyldy. Bul jumystar qalada sybaılas jemqorlyq kórsetkishiniń sanyn azaıtýǵa septigin tıgizedi.
Aýany kólikter lastaıdy
Almaty ákimi qaladaǵy avtoturaqtardy azaıtý sharasynyń sońy daýǵa ulasqanyn jetkizdi. Turǵyndar pikiriniń bir jerden shyqpaýy sharshatqan shahar basshysy tipti munyń taza aýany qalyptastyrýǵa da áseri bar ekenin ashyna aıtty. «Men de sol las aýamen demalyp jatyrmyn. Balalarym úshin de, jaqyndarym úshin de, Almaty turǵyny retinde de alańdaımyn», dedi ol. Qala ákimi Almaty aýa basseıniniń lastanýyna 70 paıyz kólikterdiń bóletin ýly gazy sebep bolatynyn jetkizdi. Sondyqtan 10 sharanyń jeteýi kólik sanyn azaıtýǵa baǵyttalyp otyr. «Qalada 30 jolaıryq salyndy. Kólikter azaıdy ma? Kerisinshe, yńǵaıly jaǵdaı jasaǵan saıyn kólik sany kóbeıe túsedi. Qalanyń kedeı turǵyndary kólikpen júretin qala baqýatty emes, kerisinshe jaǵdaıy jaqsy adamdar avtobýspen júretin qala baqýatty. Bizdiń mindet – bárin avtobýsqa otyrǵyzý», dedi ol.
Qazir qalada jeńil relsti kólikti iske qosý boıynsha baıqaýdyń birinshi kezeńi aıaqtaldy. Bıyl qalada LRT jelileri salynady. «Metronyń eki stansasynyń qurylysy bastaldy. Bul kúndelikti jolaýshylar aǵymyn 86 myńǵa arttyrmaq. Qosymsha taǵy vagondar satyp alady», dedi B.Baıbek. Sonymen qatar qyzmet kórsetý sapasyn kótermegen tasymaldaýshylarmen kelisimshart buzylatyny belgili boldy.
Jalpy, Almatydaǵy ómir súrý sapasynyń joǵary deńgeıi adamdardy kóship kelýge yntalandyrady. Jyl saıyn qala halqy 50 myń adamǵa artyp keledi. Aldaǵy 15 jylda Almaty halqy 3 mıllıonǵa jetpek. Bul jumyspen qamtý, áleýmettik sala men qorshaǵan ortany qorǵaý jáne qaýipsizdik sııaqty kóptegen salada jańa keshendi sharalar qabyldaýdy qajet etedi.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»