Elestetip kórińiz, siz barlyq estelikterińizdi «Instagram» lentasy sekildi ońaı aınaldyryp kóre alasyz... Olardy suryptap, jadyńyzda tek qalaǵan sátterdi saqtaı alasyz... Degenmen onyń antıýtopııalyq nusqasyn elestetý qorqynyshty, sebebi bolashaqta hakerler sizdiń jadyńyzǵa kirip, estelikterińizdi joıyp jiberemin dep aqsha talap etýi múmkin. Bul týraly BBC jazdy.
Qazir bul siz úshin qııal bolyp kóringenimen, mundaı bolashaqtyń «aýyly alys emes» ekeni anyq.
Neırotehnologııanyń jetistikteri jadymyzdyń múmkindikterin keńeıtip, ony basqarýǵa taǵy bir qadam jaqyndatty. Ǵalymdardyń aıtýynsha, birneshe onjyldyqtan keıin biz óz estelikterimizdi basqaryp, óńdep, qaıta jazamyz.
Mundaı tóńkeris jasaýǵa neırostımýlıator dep atalatyn elektrondy ımplantattar (chıpter) múmkindik bergen. Olar adam mıyna áser etip, neırohırýrgııada keńinen qoldanylyp keledi.
Mundaı ımplantattar aýyr syrqaty bar adamdardyń mıynda tereń stımýlıasııa jasaýǵa kómektesedi. Neırostımýlıatordyń kómegimen dıabet sııaqty aýrýlardy baqylaýda ustaı alamyz.
«10 jyldan keıin naryqta alǵashqy kommersııalyq ımplanttar paıda bolsa esh tań qalmaımyn» - deıdi Okford ýnıversıtetiniń fýnksıonaldyq neırohırýrgııa zertteý tobynyń múshesi Lorı Paıkroft.
20 jyldan keıin tehnologııalar damyp, mı sıgnaldaryn elektrondy jazyp alýymyz múmkin. Al XXI ǵasyrdyń ortasyna qaraı tipti biz elestetip kórmegen jetistikter oryndalýy yqtımal.
«Biraq jadymyzdy baqylaý qaýipti adamdardyń qoldaryna tússe, jaǵdaı qıyn bolmaq» - deıdi Paıkroft. Máselen Parkınson derti bar naýqastyń neırostımýlıatoryn hakerler «buzyp», júıeni ózgertip ketse, ol naýqastyń oıyna, is-áreketine áser etip, ýaqytsha sal aýrýyn týdyrýy múmkin.
«Eger bul tehnologııa paıda bolsa, demek biz adamdardyń is-áreketin basqara alamyz. Olardyń áreketi unamaǵan jaǵdaıda, mıynyń negatıvti emosııalar týdyryp turǵan bóligine áser etip, dereý toqtata alamyz» - deıdi «Kasperskıı Zerthanasynyń» vırýstar analıtıgi Galov.
Qazirgi tańda ǵalymdar men sarapshylardy qaýipsizdik máselesi alańdatyp otyr. Olardyń aıtýynsha, biz bul ımplantattardyń kıberqaýipsizdigin birinshi tolqynnan qamtamasyz etýimiz kerek. Sebebi qaýipsizdikke birden kirispesek, ekinshi, úshinshi tolqynmen kelgen ımplantattar da qaýipte bolady.
Qarlyǵash QURAMYS,
«Egemen Qazaqstan»