Elbasy Nursultan Nazarbaev Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınge qonaqjaılyq tanytyp, Forýmǵa shaqyrǵany úshin rızashylyq bildirdi.
– Qytaı halqynda «Baı bolǵyń kelse, jol sal» degen támsil bar. Bul dana sóz birlese jańǵyrtyp jatqan Uly Jibek jolynyń tarıhyna da tikeleı qatysty. Eki myń jyl buryn adamdardyń batyldyǵy men iskerliginiń arqasynda Eýrazııa joldardyń bir jelisine birikken edi. Muny adamzat tarıhyndaǵy jahandanýdyń alǵashqy qadamdary deýge bolady, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev sońǵy otyz jyl ishinde Eýrazııadaǵy Jibek jolyn jańǵyrtýdyń kóptegen tujyrymdary bolǵanyn jáne olardyń júzege aspaǵanyn atap ótti.
– Adamzat damýynyń bolashaq úrdisi aıqyndalǵandaı bolyp kóringen edi. Biraq, 2013 jyly Qytaıdyń Qazaqstanda usynǵan Jibek joly modeli qazirgi zamanǵy geosaıası jaǵdaılarda ómirsheń ǵana emes, tabysty jobaǵa aınaldy. Buǵan onyń bes jyldan astam ýaqyttaǵy damý kezeńi dálel, – dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev «Beldeý jáne jol» bastamasyna Qazaqstannyń áýel bastan qoldaý bildirgenin atap ótip, birinshi Forýmnyń qorytyndylary boıynsha qol jetkizilgen jetistikterge toqtaldy.
– Álem jurtshylyǵy qarama-qaıshy geosaıası tujyrymdardan sharshaǵany anyq. Barǵan saıyn geoekonomıka men birlese damýdyń mańyzy artyp keledi. «Bir beldeý, bir jol» ekonomıkalyq yntymaqtastyq úshin ashylatyn jańa múmkindikterden de aýqymdy ári mańyzdy joba. Bul – álemdegi 120-dan astam memlekettiń qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, keńinen saýda-sattyq jasaýǵa jáne ósip-órkendeýge degen tarıhı suranysynan týyndaǵan bastama, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.
Elbasy saıası qarama-qaıshylyqqa, sanksııalar men saýda teke-tiresine qaramastan, osy bastama aıasyndaǵy saýda kólemi artyp, búginde 5 trıllıon dollar qurap otyrǵanyn atap ótti.
Nursultan Nazarbaev «Bir beldeý, bir jol» bastamasy jahandanýdyń jańa úlgisin usynǵanyn aıtty.
– Tarıhı kezeń álemdik yqpaldastyq ortalyǵyn qaıtadan Shyǵysqa qaıtarýda. Biz búgin Azııanyń shyn máninde HHI ǵasyr óńirine aınalǵanyn kórip otyrmyz. Álemdik Ishki jalpy ónimniń 28 paıyzy osynda shoǵyrlanǵan jáne bul kórsetkish arta beredi. Qazirdiń ózinde shyǵystandyrý úrdisi yqpaldasýdyń jańa baǵyttaryn usynýda, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.
Elbasy, sondaı-aq, Jibek jolynyń Ekonomıkalyq beldeýi jobasy men Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵyn ushtastyrýdyń áleýeti zor ekenin atap ótti.
– «Bir beldeý, bir jol» bastamasy geografııalyq jaǵynan ornalasýǵa jáne damý úderisindegi teńsizdikterge qatysty syn-tegeýrinderdi eńsere aldy. Eýrazııa qaıtadan birtutas keńistikke aınalýda. Bizdiń qurlyqtyń ártúrli jáne qashyqtyqta ornalasqan óńirleri eki myń jyl burynǵydaı bir jelige birikti. Biz qysqa merzim ishinde kúrdeli tabıǵı jer bederlerin jáne geosaıası qarama-qaıshylyqtardy aınalyp ótken ekonomıkalyq dálizder qurdyq, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti ınfraqurylymdy damytý jáne kólik-tranzıt áleýetin arttyrý jumystarynyń nátıjelerine arnaıy toqtaldy.
– Qazaqstan sońǵy on jyl ishinde ınfraqurylymdy, kólik-logıstıka aktıvterin jáne quzyrettilikti damytýǵa shamamen 30 mıllıard dollar ınvestısııa saldy. 3 myń shaqyrymǵa jýyq ulttyq temirjol jelisi jáne 12,5 myń shaqyrym avtomobıl joldary salyndy nemese qaıta jóndeýden ótti. Elimizdegi teńiz jáne áýe porttary jańǵyrtyldy. Nátıjesinde qysqa merzim ishinde bizdiń elde zamanaýı jáne básekege qabiletti tranzıttik hab quryldy, – dedi Elbasy.
Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń belsene aralasýymen júzege asyrylyp jatqan logıstıkalyq jobalar týraly áńgimeledi.
– 2016 jyldan bastap «Nurly jol» baǵdarlamasyn Jibek jolynyń Ekonomıkalyq beldeýimen ushtastyrý jospary tabysty iske asyrylýda. Eýropa men Qytaıdy Reseı men Qazaqstan arqyly «Batys Eýropa – Batys Qytaı» qurlyqaralyq joǵary deńgeıli avtomagıstral baılanystyrdy. Bizdiń elimiz Qytaıdyń Lıanıýngan portynda logıstıkalyq termınal saldy. «Qazaqstan – Túrikmenstan – Iran – Parsy shyǵanaǵy» baǵytyndaǵy temirjol iske qosyldy. Qytaıdan Ońtústik Kavkazǵa, Túrkııaǵa jáne odan ári Eýropaǵa Qazaqstannyń Aqtaý jáne Quryq porttary arqyly jóneltiletin júkterdiń kólemi artyp keledi, – dedi Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti.
Elbasy Nursultan Nazarbaev Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Szınpınniń «Bir beldeý, bir jol» arqyly taǵdyry ortaq adamzat qoǵamdastyǵyn birlese qurýǵa shaqyryp otyrǵanyn atap ótti.
– Álemdik saıasattaǵy jańasha oılaý barlyq elderdiń múddelerin jumyldyrýǵa baǵyttalǵan meniń G-Global ıdeıammen úndesedi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sońynda Elbasy búkil Qytaı halqyn Qytaı Halyq Respýblıkasynyń 70 jyldyǵymen quttyqtap, memleketti damytý jolyndaǵy maqsattarynyń oryndalýyna tilektestik bildirdi.