Senbi, 15 maýsym 2013 2:41
Halqy az ýaqyt ishinde eki ese kóbeıgen Jańaózende qalalyq perzenthana qurylysy qolǵa alynǵan bolatyn. Baıa-ıa-ǵyda. Iаǵnı, Jańaózendegi oqıǵadan da, shaǵyn qalalardy damytýǵa arnalǵan baǵdarlama daıyndalmastan da buryn. Alaıda, atalmysh baǵdarlama aıasynda sońǵy jyldary Jańaózende birneshe jańa nysannyń tusaýy kesildi, al perzenthana qurylysy sol sıyrquıymshaq qalpy. Tipti, qalada bala sany artyp, eski perzenthana tarlyq etip, jańasy qajet bolyp tursa da…
Senbi, 15 maýsym 2013 2:41
Halqy az ýaqyt ishinde eki ese kóbeıgen Jańaózende qalalyq perzenthana qurylysy qolǵa alynǵan bolatyn. Baıa-ıa-ǵyda. Iаǵnı, Jańaózendegi oqıǵadan da, shaǵyn qalalardy damytýǵa arnalǵan baǵdarlama daıyndalmastan da buryn. Alaıda, atalmysh baǵdarlama aıasynda sońǵy jyldary Jańaózende birneshe jańa nysannyń tusaýy kesildi, al perzenthana qurylysy sol sıyrquıymshaq qalpy. Tipti, qalada bala sany artyp, eski perzenthana tarlyq etip, jańasy qajet bolyp tursa da…
Qurylysy 2009 jyly bastalǵan 100 oryndyq perzenthananyń júgi de, jyry da jeńil bolǵan joq. Jospar men ýáde boıynsha, ol osydan eki jyl buryn halyq ıgiligine tapsyrylý kerek bolatyn. Jańaózen qalalyq perzenthanasy 1972 jyly salynǵan. 80 oryndy. Iаǵnı ómirge náreste ákeletin 10 myń anaǵa laıyqtalǵan edi. Bir palatada birneshe áıel jatýdan, dálizde shubyryp, telmire kezek kútýden qutylyp, kóne ǵımarattan jańasyna kóshýi tıis edi. Bosanǵan 6 ana, balalarymen 12 jan bir palataǵa syǵylysqan kún artta qalyp, ár bólmesi eki áıelge arnalǵan, jeke jýynatyn oryndary bar, qabat saıyn analarǵa býyn burqyratyp as beretin ashana jumys isteıdi delingen. Sol ǵımaratta dúnıege kelgen torsyq shekelerdiń jasy 2-den asyp, apyl-tapyl jer basyp júrýi qajet edi. Atalmysh perzenthanadan bosaǵan eski ǵımaratqa qalalyq aýrýhanadan bólinip, Jańaózendegi 40-45 myń balanyń densaýlyǵyn kúzetip otyrǵan qalalyq balalar aýrýhanasyn qonystandyrý kózdelgen. Iá, jospar men joba boıynsha solaı bolatyn!
Naýryz aıynda Mańǵystaý oblysyna sapary barysynda keshikken qurylys barysymen tanysqan «Nur Otan» HDP Tóraǵasynyń birinshi orynbasary B.Baıbek qurylysty júrgizýshi «Nııaz-Muhammed» JShS basshysy B.Nurovqa jumysty maýsym aıynyń basynda tapsyrýǵa pármen bergen bolatyn. Biraq, maýsym aıy da aýnap barady, «baıaǵy jartas – bir jartas». Qurylys jumystaryna 2 mlrd. 579 mln. teńge qarjy bólingen qurylys tórt jyldan beri toqyrap tur.
Qurylys-montajdaý jumystaryn júrgizý barysynda qıyndyqtar kezdesip, qalypty jumys júrgizýge kedergiler keltirildi. 2009 jyldyń jeltoqsan aıynda, salynatyn ǵımarattyń belgilengen jer teliminde birneshe ınjenerlik jelilerge, onyń ishinde jylý, sý qubyrlary joldary, baılanys pen elektr jelilerine tap boldyq. Osyǵan oraı, bizge, atalǵan ınjenerlik jelilerdi jergilikti atqarýshy kommýnaldyq organdarynyń kórsetip, belgilegen jerlerine aýystyryp qaıta ornalastyrýǵa týra keldi. Atalǵan jelilerdi aýystyrýǵa ketken shyǵyn, mekemeniń óz qarajaty esebinen júrgizildi. Sáıkesinshe, atalǵan jelilerdi qaıta ornatýǵa jiberilgen ýaqyt, qurylys jumystaryn júrgizýge belgilengen kesteden 8 aıdan 1,2 jylǵa merzimge keshiktirilip bastaldy. Sondaı-aq, 2011 jylǵy keleńsiz oqıǵanyń saldary qurylys-montaj jumystarynyń qalypty júrýine keri áserin tıgizdi. Jumysshylar jumys oryndaryn tastap, jumys kúshin tartý qıyndyq týdyrdy. Osynyń saldarynan qurylys jumysynyń kestesi 6-8 aıǵa keshiktirildi. Jáne bekitilgen tehnıkalyq sharttarǵa sáıkes, ǵımarattyń jylytý júıesi, osy ǵımaratqa jaqyn ornalasqan qoldanystaǵy aýrýhanaǵa qosylǵan bolatyn. Alaıda, jylý júıesin iske qosý kezeńinde, qoldanystaǵy aýrýhananyń jylytý qazandyǵynyń qurylǵylary eski jáne qýattylyǵynyń az bolýyna baılanysty, jańadan salynǵan perzenthana qosymsha jylytý kólemine shydamaı, ǵımarattyń jylytý júıesinde aýa keptelisi oryn alyp, olardyń jarylýyna ákelip soqty. Osynyń saldarynan ǵımarattyń 1-shi qabatynan 5-shi qabatyna deıin sý kernep ketti. Aýa raıy sýyq bolǵandyqtan, jylytý júıesinen aqqan sýlarǵa muz qatyp, eden tósenishteri men qabyrǵalardyń qaptaýlary jaramsyz bolyp qaldy, dep sozylǵan «jyrdyń» «syryn» tarqatty «Nııaz-Muhammed» JShS basshysy Bergen Rahmetuly.
Aıtýynsha, oryn alǵan jaǵdaı saldarynan, jylytý júıelerine qaıta jańǵyrtý jumystary, sý shaıǵan eden tósenishteri men qabyrǵa qaptaýlaryna qaıta jóndeý jumystary júrgizilgen. Qyrsyǵy arylmaı, qııýy ketken isti jamap-jasqap kelip, osydan bir jyl buryn perzenthananyń syrtqy jelilerin montajdaý jáne jylytý júıesin ortalyq jelige qosý jumystaryna baıqaý ótkizilgen. Barlyq aıtarlyqtaı mańyzy bar máseleler jáne olardy sheshý kezeńderi jumys kestesiniń uzaq ýaqytqa shegerilýine ákelip soǵypty!
Nysan qurylysynyń keshigýine eki sebep bar: birinshisi – merziminde qarjylandyrylmaý, jobalyq-smetalyq qujattardyń sáıkessizdigi, jyldyq koeffısıentterdiń elenbeýi jáne buǵan baqylaýshy organdardyń tarapynan der kezinde sheshim qabyldanbaýyn da qosyp qoıyńyz. Ekinshi sebep, asty aıqysh-uıqysh qubyr men jelige toly jer telimin bere salý da iske kóp kedergi keltirgen. Aqyry ne boldy? Artyq shyǵyn, sozbalanǵan qurylys, ýaqyttan utylý osyndaı oralymsyzdyqqa da tirep otyr. Syrǵyǵan ýaqyt, syrǵyma ýáde men mejeli merzimde bitire almaǵandardyń aıtar ýáji taýsylyp, abdyrap qalǵandardy kórgende «keńespeı pishilgen tonnyń» keri osy-aý demeske sharań joq.
Kelisimshart boıynsha 2 mlrd. 579 mln. teńgeni quraıtyn qurylysty salý quny materıaldar men qurylys jabdyqtarynyń, janarmaı qunynyń qymbattaýy, jalaqynyń ósýi, der kezinde qarjylanbaýy sebepti negizgi jumystary toqtap qalǵan qurylysqa ınjenerlik qyzmet kórsetý, nysandy kúzetý, kótergish krandardy jaldaý sekildi qosymsha sharýalar arqyly biraz artyp, ol shyǵyndar bas merdiger «Nııaz-Muhammed» JShS-niń moınyna ilingen.
«Qyrsyqqanda qymyran irıdi» degen osyndaı-aq bolar! Jyl saıyn munaıly qaladaǵy perzenthana qurylysy «qysyr» qalyp turǵanmen, jańaózendik analar sábıli bolýdan jańylar emes. Jańaózen qalalyq perzenthanasynyń bastyǵy B.Nurbosynovanyń aıtýynsha, estıtin qulaq, kóretin kóz bolsa, jas analar qatary kóbeıe túsken.
«Biz merdiger mekeme retinde osy nysannyń qurylys-montaj jumystaryn aıaqtaýǵa ázirmiz. Áleýmettik mańyzy bar ǵımarattyń qurylysyn barlyq qıyndyqtarǵa qaramastan, paıdalanýǵa berýge bar kúsh-jigerimizdi salamyz», deıdi merdiger mekemeniń basshylary. «Qashan?» dep suraı almadyq, sebebi, ishiń bilsin, bul eski áýen, jańa áýendi aıtar kún jaqyn bolsyn deıik.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy