Bárimizge belgili, Shyǵys Qazaqstan oblysyna qarasty Kýrchatov qalasynda «Iаdrolyq tehnologııalar parki» AQ ornalasqan. Osy ortalyqta «Jas fızık» atty jazǵy fızıka-matematıka mektebi jumys isteıdi. Bul mektepke jyl saıyn kanıkýl kúnderi Kýrchatov qalasynyń, Boras aýylynyń, kórshiles Aqjar aýyly mektebiniń oqýshylary keledi.
Jalpy, Kýrchatovtaǵy ıadrolyq tehnologııalar kesheni Keńes Odaǵy kezinen qupııa saqtaldy. Al qazir Ulttyq ıadrolyq ortalyq burynǵy atom polıgonynyń ǵylymı áleýetin beıbit maqsatta paıdalaný úshin qyzmet etýde. Maqsat – ǵylym jetistikterin is júzinde paıdalaný. Sonymen qatar ǵylymdy nasıhattaý, ınnovasııalyq usynystardy qoldaý, jastardyń ǵylymǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý da ortalyqtyń qosymsha qyzmetteriniń qataryna kiredi. Sol sebepti ortalyqtaǵy jazǵy tóńirektegi aýyldardyń oqýshylary jıi kelip, bilimderin shyńdaıdy. Bıyl Pavlodar oblysy Maı aýdany Aqjar aýylynyń oqýshylary keldi.
Aqjar orta mektebiniń fızıka pániniń muǵalimi Ardaq Mútánniń aıtýynsha, Kýrchatovta ashylǵan jazǵy fızıka-matematıka mektebiniń maqsaty − oqýshylardyń fızıka, matematıka, jaratylystaný ǵylymdaryna degen bilimderin tolyqtyrý jáne qyzyǵýshylyqtaryn arttyrý, bolashaqta tehnoparkte qyzmet etetin mamandar daıyndaý.
Jazǵy mekteptiń baǵdarlamasy boıynsha oqýshylar arnaıy ǵylymı dárister tyńdap, tipti ǵalymdarmen birge tehnologııalyq parktiń zerthanalarynda túrli tájirıbeler jasaýǵa da qatysty. Oqýshylarǵa L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory G.Qabdyrahymova, «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasynyń ıegeri, magıstr Meıirjan Temirbaev «Iаdrolyq medısına jáne tehnologııa», «Radıasııalyq qaýipsizdik jáne baqylaý», «Radıasııalyq ekologııa negizderi» taqyryptarynda dáris oqyp, qosymsha sabaqtar ótkizedi.
– Iаdrolyq tehnologııalar munaı qubyrlaryn tazalaýǵa, radıofarmasevtıkada qoldanylatyn preparattar jáne óte myqty qaptaǵyshtar jasaýǵa qajet. Sondaı-aq adamnyń aǵzasyndaǵy aýrýdy anyqtaý úshin qoldanylatyn, fızıkter emdeýde qoldanylatyn sáýle jiberý jabdyqtaryn jasaıtynyn bildik, – deıdi oqýshy Aıdana Serikbaıqyzy.
Sabaq barysynda oqýshylar spektrometrııa ádisimen radıonýklıdtik analızder, tiri organızmderdiń mýtasııalaryn zertteý taqyryptarynda zerthanalyq jumystar júrgizgen.
– Biz Semeı polıgony bolǵan aımaqtaǵy Aqjar aýylynda turamyz. Kýrchatov qalasy aýylǵa jaqyn ornalasqan. Osy jerdegi tehnoparktiń fızıka mektebine jazda kelip, tehnıkalyq bilim alamyz. Mamandyq tańdaýda bul asa qajet. Ǵalymdardyń aıtýynsha, ıadrolyq tehnologııalar arqyly munaı, medısına, basqa da salalarda qoldanylatyn alýan túrli buıymdar jasaýǵa bolady eken. Bolashaqta ıadrolyq fızıka otandyq ekonomıkany damytatyn ýaqyt keledi. Sondyqtan ınjenerlik ınfraqurylym salasyna joǵary bilikti mamandar qajet ekenin túsindik, – deıdi Bekzat Qumarhan.
Oqýshylar dáristen soń ortalyqtaǵy TOKAMAK KTM, EAGLE, SIP sııaqty zerthanalar men mýzeıge ekskýrsııa jasap, «Ulttyq ıadrolyq ortalyq» týraly fılm kórdi. Sondaı-aq fızıka páninen breın-rıng bilimger baıqaýyna qatysyp, alǵyrlyqtaryn kórsetti. Aqjar mektebiniń oqýshylary Áskerbek Asyl, Maıyrbaı Qazı, Aıdana Serikbaeva, Bekzat Qumarhanov, Madına Ahmedıeva, Aısha Erken, Ýlzana Amangeldi, Hamıt Janbota «Jas fızık» jazǵy mektebinde oqyǵandaryn rastaıtyn sertıfıkattarǵa ıe boldy.
– Árıne aýyl balalary da fızıka-matematıka pánderine qabiletti bolýy tıis. Mektebimiz elimizdegi bilim berý salasyndaǵy ózgeristerge saı jańartylǵan mazmunǵa kóshýde jáne keń jolaqty ınternet júıesine qosylǵan. Informatıka páni eksperıment retinde aǵylshyn tilinde ótkizilýde. Biz «Iаdrolyq tehnologııalar parki» AQ basqarma tóraǵasy A.Borısenko men elimizdiń «Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy» RMK Bas dırektory, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory E.Batyrbekovke rızashylyǵymyzdy bildiremiz, – deıdi mektep dırektory Olımpıada Áýbákirova.
Al ortalyq mamandary «Iаdrolyq tehnologııalar parki» AQ atynan jazǵy fızıka-matematıka dáristerine qatysqan árbir oqýshyǵa sabaqqa qajetti quraldar, mektep kitaphanasyna «Fızıka álemi» taqyrybyndaǵy túrli kitaptar syıǵa tartty.
Pavlodar oblysy,
Maı aýdany