Jýyrda ǵana Bolgarııanyń bas shahary – Sofııada kúres túrlerinen jasóspirimder arasyndaǵy álem chempıonaty aıaqtaldy. Grek-rım kúresinen synǵa túsken 45 kılo salmaqtaǵy balýanymyz Samatbek Izimǵalı jahandyq dodada qarsylas shaq keltirmeı, kadetter arasynda álem chempıony atandy. Súıinshi habardy gazetimizdiń ótken sanynda (№150, 7 tamyz 2019 jyl) jarııalaǵan bolatynbyz. Sportshymyz fınalda О́zbekstan elinen kelgen Asadbek Bahramovty taza ádispen jeńip, altyn medal oljalady. Bolgarııa tórinde ánuranymyzdy shyrqatyp, kók týymyzdy kókke kóterdi. Samatbek Izimǵalı búginde Almatydaǵy «Shańyraq» shaǵyn aýdanyndaǵy Olımpıada rezerviniń respýblıkalyq mamandandyrylǵan mektep-ınternat kolledjinde bilim alyp jatyr.
Balýandy ataýly jeńisimen quttyqtap, az-kem tildeseıik degen nıetimiz á degennen-aq ońaıǵa soqpady. Sóıtsek, keıipkerimiz múlde smartfon qoldanbaıdy eken. Áıteýir, áreń degende bapkeriniń telefonyn taýyp, ustaz ben shákirtten qatar suhbat aldyq. S.Izimǵalıdi qazirgi tańda Jarqyn Tursynov jattyqtyryp júr.
Bapker baılamy: jeńimpazdy á degennen tanydym
– Samatbek sizdiń qolastyńyzǵa qalaı tap boldy? Qansha ýaqyttan beri baptap kelesiz?
– Alǵash ret ony alǵashqy bapkeri Aıbek Pusyrmanovpen jarysqa ketip bara jatqanda poıyzda kezdestirip qaldym. Ol kezde Samatbek 5 synypta oqıdy eken. Poıyzda bolashaq chempıonǵa birden kózim túsip, ony sport mektebine shaqyrdym. Alǵashqy bapkeri Aıbekpen kelisip, eki jyldan keıin maǵan Almatyǵa ákeletin boldy. Samatbekpen birlesip eńbek etip jatqanymyzǵa bıyl tórt jyl tolyp otyr. Onyń kúresin, qarym-qabiletin kórmeı jatyp-aq shákirt bolǵanyn qaladym. Ol óziniń elgezektigimen balalardyń ishinde erekshe kózge tústi. Sonysymen maǵan qatty unady. Sol jyly (2015 jyl – red) ol Aıagózdegi jarysta ekinshi oryn alyp, júldegerler qatarynan kórindi. Mine, sodan beri túrli jarystarda top jaryp júrmiz.
– Álem chempıonatyna irikteý qalaı boldy? Bapkerler nege Samatbekti Bolgarııaǵa aparamyz dep sheshti?
– Bıylǵy el birinshiliginde shákirtim jartylaı fınalda semeılik balýan Ońdasyn Hamıtovqa ese jiberip, úshinshi oryn alǵan bolatyn. Keıinnen Túrkııadaǵy halyqaralyq dodada baq synadyq. Sol jarysta ishki birinshilikte Samatbektiń aldyn orap ketken balýandy jeńip, ulttyq qurama bapkerleriniń kózine túsken bolýy kerek. Sodan bapkerler ony Dáýlet Turlyhanovtyń júldesi úshin ótken básekede tekserip kórgimiz keledi dedi. Ol jarysta da shákirtim barlyq qarsylasynyń jaýyryn jer ıisketip, álem chempıonatyna barýǵa laıyqty balýan ekenin dáleldeı tústi. Biraq jattyqtyrýshylar Nur-Sultan qalasynda ótken kadetter arasyndaǵy saryqurlyq birinshiliginde taǵy bir márte synaqtan ótkizýdi jón kórdi. Bapkerler osy sońǵy irikteý, Azııa chempıonatynda kim top jarady, sol álem birinshiligine barady dep kesip aıtty. Áıteýir, baǵymyz ben babymyz qatar shaýyp, ol jarysta da jeńimpaz atandyq. Sodan keıin Samatbektiń álem chempıonatyna baratyny tolyq sheshildi. Osylaısha, shákirtim bapkerler men el senimin aqtap, álem chempıony bolyp kelgen jaıy bar.
– Samatbekti tórt jyldan beri baptap júrmin dedińiz ǵoı. Álem chempıonatyna attanar aldynda ishki túısigińiz qalaı boldy? Chempıon bolaryna ishteı sendińiz be?
– Biz jyl basynan beri álem chempıonatyna baramyz dep daıyndyqty eki ese kúsheıttik. Árıne, kez kelgen bapker shákirtin jarysqa chempıon bolady dep aparady ǵoı. Mende de dál sondaı oı boldy. Jarysqa baratynymyz belgili bolǵan soń, qarsylastarymyzǵa aldyn ala daıyndaldyq. Olardyń shama-sharqyn baıqap, solardyń ádisine saı daıyndaldyq. Álem chempıonatyna tek bir ǵana maqsatpen bardyq. Ol – chempıon ataný. Allaǵa shúkir, maqsatymyz tolyqtaı oryndaldy.
Búginge deıin kadetter arasynda Qazaqstannan alty álem chempıony shyqqan eken. Samatbek jetinshi bolyp tarıh betine óz esimin qaldyrdy. Bul altyn medaldy qazaq jurty bes jyl kútti. О́ıtkeni sońǵy chempıon Ernar Fıdahmetov 2014 jyly Slovakııada ótken birinshilikte top jarǵan bolatyn. Mine, araǵa bes jyl salyp Samatbek Izimǵalı Kók týymyzdy kókte jelbiretti.
– Shákirtińizdi sıpattap aıtyp berińizshi, ol basqa shákirtterińizden nesimen erekshelenedi?
– Onyń bir ereksheligi, kúsh-qýaty ózinen salmaǵy aýyr balýandarmen birdeı. Muny basqa shákirtterimnen sezbesem de, Samatbektiń fızıkalyq kúshi óz salmaǵyndaǵy balalardan artyq ekeni baıqalyp turady. Sondaı-aq onyń maǵan shynshyldyǵy qatty unaıdy. Sizge taǵy bir qupııany ashaıyn. Ol gadjetterdi múldem qoldanbaıdy. Negizi, telefon ustaýǵa bolmaıdy degen túbegeıli tyıym joq. Biraq Samatbek ózi qolaı kórmeıdi.
Balýan ustanymy: jeńis qurbandyqty qajet etedi
– Samatbek, ózińdi oqyrmandarǵa tanystyryp ótshi? Qaı jerde týyp-óstiń, kúreske degen qyzyǵýshylyq qalaı bastaldy?
– Aqtóbe qalasynda dúnıege keldim. 2 synypqa kóshkenimde aǵam kúres seksııasyna ertip aparǵan. Sol kezde osy sportqa degen qyzyǵýshylyǵym oıandy. Sodan beri grek-rım kúresimen belsendi aınalysamyn. Otbasymyzda úsh ulmyz. Men úıdiń ortanshysymyn. Baýyrlarym da, ata-anam da meniń sportpen alańsyz aınalysýyma múmkindik jasap keledi. Jetistikke jetýimniń bir qupııasy da sol shyǵar.
– Qazir óziń qatarly balalardyń barlyǵy derlik sońǵy úlgidegi uıaly telefon ustaıdy. Al seniń smartfonǵa qyzyǵýshylyǵyń bylaı tursyn, múlde paıdalanbaıdy ekensiń. Buǵan ne sebep?
– Árıne, qatarlastarym sekildi telefon ustaǵym-aq keledi. Biraq jetistikke jetý úshin adam birnárseni qurban etý kerek. Sondyqtan qazirshe smartfondy ysyryp qoıyp, tek jattyǵýǵa kóńil bólgendi jón sanadym. Qazir smartfonǵa bes mınýt úńilem deısiń de, bes saǵat ýaqytyńnyń qalaı ótip ketkenin baıqamaı qalasyń. Jalpy gadjettik qurylǵylar adamnyń qas jaýy ǵoı. Sondyqtan ózimdi smartfonnan alys ustap, ýaqytymdy paıdaly iske jumsaǵym keledi.
– Álem birinshiliginiń aldynda ishki túısigiń jaıly aıtsań jáne chempıon bolatynyńa qanshalyqty senimdi boldyń?
– Basynda men úshin álem chempıonatyna qatysýdyń ózi úlken jetistik boldy. О́ıtkeni, qazirgi tańda elimizde kúres sporty qarqyndy túrde damyp keledi. Soǵan saı ishki birinshilikte de básekelestik óte joǵary. Osyndaı qıyn joldan súrinbeı ótken soń, álem chempıonatyna baryp turyp elge altynsyz qaıtqanym uıat bolatyn edi. Onyń ústine qazaq balýandary sońǵy bes birinshilikten beri tuǵyrdyń eń bıik satysynan kórine almaı júr. Bar arman, maqsatym sol olqylyqtyń ornyn toltyrý bolatyn. Mine, baǵym janyp álem chempıony atandym.
– Fınalǵa deıin tórt beldesý ótkizdiń ǵoı. Qaı qarsylasyń saǵan qıyndyq týǵyzdy?
– Eshbir qarsylasymdy bóle-jarǵym kelmeıdi. Barlyǵy da sen tur, men ataıyn degen bilekti balýandar. Álem birinshiligine osal balýan qatyspaıtyny belgili ǵoı. Chempıonatqa ár eldiń saıdyń tasyndaı iriktelgen eń myqty balýandar keledi. Degenmen jartylaı fınalda ázerbaıjandyq balýan Farıd Sadıhlımen biraz aıqasyp, ter tógýge týra keldi. О́ıtkeni ol Eýropanyń eki dúrkin chempıony atanǵan myqty balýan bolatyn.
– Fınaldaǵy kúresińdi kórip, qarsylasyńa qylqyndyrý ádisin qoldanǵan soń bozkilem ústinde ózińdi erkin sezinip, tipti júzińnen qýanysh sezimin baıqaǵandaı boldyq.
– Árıne, qylqyndyrý ádisine túsken balýandardyń tek ekiden bireýi ǵana shyǵyp ketýi múmkin. Al jalpy toqsan paıyz balýan bul ádisten ońaı shyǵyp kete almaıdy. О́zbek balýanyn kilemge qulatyp alǵan soń, ol maǵan qolymdy yńǵaıly ustap alýǵa múmkindik berip qoıdy. Alǵashqy 10 sekýndtan keıin ol bul ádisten shyǵa almaıtynyna tolyq senimdi boldym. Tek qana tóreshiniń beldesýdi toqtatýyn kúttim.
– Bul ádiske jattyǵý kezinde arnaıy daıyndalyp pa ediń?
– Iá, jattyǵý barysynda ártúrli ádisterdi istep, daıyndalatynbyz. Jattyǵýda istemegenińdi kilem ústinde kórsete almaısyń. Jeńis jattyǵýdyń, eńbektiń arqasynda keledi.
– Endi alda seni qandaı jarystar kútip tur?
– Bıyl men úshin jarystar aıaqtaldy desem de bolady. Endi az ýaqyt demalys alyp, qaıta jattyǵýǵa kirisemin. Kelesi jyldan bastap jastar sapyna aýysamyn jáne salmaǵymdy da ózgertsem deımin. Endi ózimniń shama-sharqymdy 55 kılo salmaqta synap kórmekpin.
Áńgimelesken
Álı BITО́RE