Qarjy eń mańyzdy máselelerge jumsalýy qajet

Osy zań jobasynyń mańyzdy­lyǵyna aıryqsha nazar aýdarǵan N.Nyǵmatýlın zań jobasynda kórsetilgen shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin korportıvtik tabys salyǵy túsimderin jergilikti bıýdjetke berý jaıyna basa kóńil bóldi.

«Shyn máninde, osy korpo­ra­tıv­tik tabys salyǵyn jergilikti bıýdjetke berý týraly sheshim óte oryndy, óte qajetti. Endi jer­gilikti atqarýshy organdar túsetin barlyq qarjyny halyqtyń eń mańyzdy máselelerin sheshýge jum­saýy qajet», dedi Májilis Tóraǵasy.

Sondaı-aq qarajat tústi eken dep ońdy-soldy baǵdarlamalar oılap tappaı, qarajattyń ár­bir azamattyń ıgiligine tıimdi jum­salýyn qatań baqylaýǵa alý kerektigin atap ótti.

Atalǵan másele boıynsha baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenovtiń aıtýynsha, 2020 jyldan bastap jergilikti bıýdjetterge shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin kor­po­ratıvtik tabys salyǵyn berý usynylǵan.

«Respýblıkalyq bıýdjetke iri kásipkerlik sýbektilerinen ǵana korporatıvtik tabys salyǵynyń túsimderi túsedi. Oblystyq máslı­hattarǵa shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin korporatıvtik tabys salyǵyn oblystyq jáne aý­dandyq bıýdjet arasynda bólý nor­matıvin belgileý quqyǵy beri­ledi», dedi vedomstvo basshysy.

Jergilikti bıýdjetterge kor­po­ra­tıvtik tabys salyǵyn berý óńirler ekonomıkalarynyń, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyn yntalandyratyn bolady jáne jergilikti bıýdjetterdiń tabystaryn ulǵaıtpaq.

«Zań jobasy boıynsha shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin kor­poratıvtik tabys salyǵy tolyq kólemde jergilikti bıýdjetterge beriledi. Qazirgi tańda bul salyq túri tolyqtaı respýblıkalyq bıýdjetke aýdarylýda. Búginde korporatıvtik tabys salyǵynyń jalpy kólemi 1 trln 600 mlrd teńgeni qurap otyr. Osynyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznes­ten túsetin korporatıvtik tabys salyǵy 400 mlrd teńgege jýyq. Bul qarjy endi jergilikti bıýdjetterge beriledi», dedi mınıstr.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, bul qadam jergilikti eko­no­mıkany damytýǵa, ynta­lan- dyrýǵa yqpal etpek. «Jer­gi­likti bıýdjetter jyl saıyn 400 mlrd teńgege artady. Bul qomaq­ty qarjy eleýli túrde áser etedi», dedi R.Dálenov.

Budan bólek, usynylǵan zań jobasy Jer, Bıýdjet, Qylmystyq-prosestik, Azamattyq prosestik kodeksterine, «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tó­lemder týraly» kodekske já­ne 12 zańǵa túzetýler engizýdi kóz­deıdi.

«Elorda ataýynyń ózgerýine baılanysty 4 kodeks pen 7 zańǵa túzetýler engiziledi. Zań jobasynda keıbir kúsh qurylymdaryn qaıta uıymdastyrý bóliginde ózge­rister engizý kózdelgen. Osy­laısha, Qazaqstan Respýb­lı­kasy Memlekettik kúzet qyz­me­tiniń qaıta uıymdastyry­lýyna, sondaı-aq Qazaqstan Respýb­lıkasy Ulttyq qaýipsizdik ko­mı­tetine Qazaqstan Respýblıkasy «Syr­bar» syrtqy barlaý qyzme­tiniń qosylýyna baılanysty zań­na­malyq aktilerge ózgerister en­gizý kózdelip otyr», dedi mınıstr.

Palata Spıkeri N.Nyǵ­ma­tý­lın atap ótkendeı, korporatıvtik tabys salyǵynan túsken qarajat aımaq tynysyna serpin berip qana qoımaı, shaǵyn kásipkerliktiń damýyna da jol ashýǵa tıis. Tal­qylaý sońynda Májilis Tóraǵasy búgingi aıtylǵan barlyq usynys-pikirler ekinshi oqylymǵa deıin jan-jaqty pysyqtalý kerektigin tapsyrdy.

Jalpy otyrysta «1994 jyl­ǵy 10 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Res­pýblıkasy Úkimeti men Reseı Federasııasy Úkimeti arasyndaǵy «Baıqońyr» keshenin jalǵa berý shartyna ózgeris engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy.

Hattamaǵa 2017 jyly qara­shada Chelıabi qalasynda eki el pre­zıdentteriniń qatysýymen ótken Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arasyndaǵy óńirlik yntymaqtastyq jónindegi forým aıasynda qol qoıyldy. Hattamamen «Baıqońyr» keshenin jalǵa berý shartynyń №2 qosymshasyna ózgeris engizildi.

«Sharttyń ekinshi qosym­sha­synda «Baıqońyr» kesheniniń tehnologııalyq jáne tehnıkalyq nysandarynyń, tasymaldaǵysh zymyrandardan bólinetin bólik­ter qulaǵan aýdandarynyń koor­dınattary kórsetilgen. Hatta­mamen oǵan jalpy alańy 11,6 myń gektar tórt jer ýchaskesi jaldan shyǵarylady. Jalpy alańy 1 740 gektar eki ýchaske Qarmaqshy aýdany Tóretam kentin keńeıtý úshin, sondaı-aq 9 950 gektar eki ýchaske «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq tranzıt dálizin, «Al­maty – Máskeý» temir jolyn salý jáne «Beıneý – Shymkent» gaz qu­byrynyń jelilik bóligi úshin alynyp otyr», dedi Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstri Saparhan Omarov.

Onyń sózine qaraǵanda, kór­se­tilgen jer telimderi Qyzylorda oblysynyń damýy úshin qajet. Osy sharalar óńirdiń áleýmettik jaǵdaıyna jáne ekonomıkasyna oń áserin tıgizedi.

Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Tarıhı-mádenı mura obektilerin qorǵaý jáne paıdalaný týraly» zań jobasy ekinshi oqylymda maquldandy. Zań jobasy tarıhı-mádenı mura nysandaryn qorǵaý jáne paıdalaný salasyndaǵy zańnamalyq bazany jetildirý maqsatynda ázirlendi.

«Zań jobasyna sáıkes endigi jerde tarıhı-mura obektisine tarıh jáne mádenıet eskertkishteri mártebesi burynǵydaı sol obekt ashyla salysymen beril­meıdi. Bul mártebe endi onyń tarı­hı mańyzdylyǵyn aıqyn­daı­tyn tarıhı-mádenı saraptama jasalǵannan keıin ǵana beri­ledi. Áıtpese bir kezde ashyl­ǵan muranyń talaıy áli kúnge zerttelmegen, qazylmaǵan, res­tav­rasııalanbaǵan kúıinde jatyr, ıaǵnı tek tizimde tur. Aldaǵy kezde úsh jyldyń ishinde, keı jaǵdaıda bes jyldyń ishinde olardyń qundylyǵynyń basy ashylady da, jumys josparly túrde basymdyq boıynsha júrgiziledi. Kim kóringen qolyna kúrek alyp, «qara arheologııamen» aınalysa bermeıtin bolýy úshin aldaǵy kezde arheologııalyq jáne ǵylymı-restavrasııalyq jumystardy ókiletti organnyń josparlaýy ári bergen lısenzııa­sy boıynsha júrgizý mindettiligi de zańdastyrylǵaly otyr», dedi Májilis depýtaty Saýytbek Ab­drah­manov.

Sonymen qatar jıynda «Qa­zaqstan Respýblıkasy Ákim­shilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasy ekinshi oqylymda maquldandy.

«Atap aıtqanda, depýtattar ta­rapynan jekelegen quqyq­buzýshylyqtar qysqartylyp, kodeksten alynyp tastaldy. О́ıtkeni mundaı daýlar sotta azamattyq talap qoıý tártibimen azamattardy ákimshilik jaýaptylyqqa tartpaı sheshilýi múmkin. Birqatar quqyqbuzýshylyqtar boıynsha aıyppul sanksııalarynyń mól­sheri tómendetildi, sondaı-aq qol­danystaǵy ákimshilik jazalar áldeqaıda jeńil jazalarǵa aýys­tyryldy», dedi Májilistiń Zań­nama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Qanat Mýsın.

Depýtattardyń usynysy bo­ıynsha jol júrisi salasyndaǵy je­ke­legen buzýshylyqtar úshin aıyp­­pul sanksııalary ulǵaı­tyldy.

«Júrgizýshi quqyǵynan aıy­rylǵan adamǵa kólik quralyn júrgizgeni úshin 50 AEK aıyppul salynady. Qazir mundaı aıyppul 10 AEK-ti qurap otyr. Sondaı-aq osyndaı tártip buzýshylyqty qaı­talap jasaǵany úshin aıyp­pul 20-dan 70 AEK-ke deıin ulǵaı­tyldy. Bul túzetý qazaqstan­dyqtardyń joldaǵy qaýipsiz­digin qamtamasyz etý úshin qabyl­danǵan», dedi Q.Mýsın.

Jalpy, otyrys sońynda bir­qa­tar depýtattyq saýal joldan­dy.