«Qazaqstan tarıhy» pániniń basty erekshelikterine toqtalar bolsaq, birinshi maqsat – Qazaqstan tarıhyn prosess turǵysynda, atap aıtqanda, osy terrıtorııada oryn alǵan tarıhı prosesterdiń birizdiligi men birtutastyǵyn saqtap, spıraldyq damý negizinde birtutas tarıhı faktilerdi qabyldaıtyn álem kartasyn oqýshyǵa ıgertý boldy. Ekinshi maqsat – ejelgi dáýirden búginge deıingi, atap aıtqanda 1 mln jyl buryn jáne XXI ǵasyr aralyǵyn qamtıtyn uzaq merzimdi tarıhtyń áleýmettik, mádenı, saıası, ekonomıkalyq qalyptasý jáne damýynyń negizgi kezeńderin oqytyp qana qoımaı, Uly dala kóshpeliler órkenıeti men Qazaq memlekettiligi tarıhyn oqýshylardyń birtutas qabyldaýyna qol jetkizý. Úshinshi maqsat – Qazaqstan tarıhynda óshpes iz qaldyrǵan tarıhı tulǵalardyń rólin taldaý, júıeleý, sol arqyly qazaqstandyq patrıotızmdi qalyptastyrý, osy tulǵalardaı týǵan Otanyna eleýli eńbek etý qundylyǵyn oqýshylarǵa jetkizý kózdeldi.
Osy turǵyda, sabaq barysynda tarıhı málimetterge saraptama jasaý, derekter men jádigerlerdi, faktiler men qubylys, uǵymdardy ıgerý arqyly synı turǵydan baǵa berý, búgingi oqıǵalardyń mańyzyn túsinýde tarıhı bilimdi qoldaný, dáıekti qorytyndylar jasaý daǵdylaryn damytý qolǵa alyndy. Sabaqtan tys ýaqytta tarıhı murany saqtaý jáne ony keleshek urpaqqa jetkizý maqsatynda Qazaqstan tarıhy, Qazirgi álemdegi Qazaqstan, Geografııa, О́ner, Qazaq tili jáne ádebıeti pánderiniń oqý baǵdarlamalarynyń negizinde «Týǵan elge taǵzym» ólketanýlyq-zertteý ekspedısııasy, «Eki apta aýylda» áleýmettik tájrıbesi, «100 kúıdiń tarıhy», «Qazaq ánderi», «Zııatkerlik mektep oqýshysyna oqýǵa usynylatyn 100 kitap» jáne basqa da kóptegen áleýmettik jobalar dúnıege keldi. Mysaly, «Týǵan elge taǵzym» ekspedısııasynyń «Qazaqstannyń ejelgi qalalary» marshrýtymen Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń oqýshylary Saraıshyq, Otyrar, Saýran, Saıram, Bozoq qalalaryna saıahat jasady, arheologııalyq ekspedısııalarǵa qatysty. Bul Qazaqstan tarıhy baǵdarlamasynyń 7-synybynda qarastyrylǵan «Tarıhı oqıǵalar men prosesterdiń sabaqtastyǵyn sıpattaýdaǵy «Uly dala» uǵymyn qoldaný» maqsatyna sáıkes keledi. Budan ózge ekspedısııanyń aıshyqty marshrýttarynyń biri – «Semeı jáne Jıdebaı ólkesi». Joǵary synypta Qazaq tili jáne ádebıeti páninen Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» romanyn bir toqsan oqıtynyn eskersek, oqýshylardyń ekspedısııa barysynda Abaı úıindegi alǵan áserlerimen bólisken esselerin oqý túrli patrıottyq sezimderge jeteleıtinin atap ótkim keledi. 7 synyptarǵa arnalǵan Qazaqstan tarıhynda «Kúı, ańyz, shejire, epostyq jyrlardyń tarıhı derekkózi retindegi mańyzdylyǵyn aıqyndaý» bólimi bar. Osy negizde elimizdegi 20 zııatkerlik mekteptiń órenderi óz aımaqtaryna qatysty 5 kúıdiń tarıhyn zertteý jobasyn júzege asyryp keledi. Nátıjesinde, «100 kúıdiń tarıhy» jobasy arqyly ár aımaǵymyzdaǵy oryn alǵan oqıǵalardyń negizinde halqymyzdyń mádenı murasyn zertteýge qol jetkizdik. Osy arqyly elimizdiń bilim berý júıesiniń damý jolyndaǵy betburysty kezeń – jańartylǵan orta bilim mazmunynyń negizi qalanǵan ýaqytta biz, jas mamandar retinde, jańa ǵasyrdaǵy qazaq mektebiniń zamanaýı mazmunyn qalyptastyrýǵa úles qosyp kelemiz.
О́z kezeginde Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń gýmanıtarlyq baǵyttaǵy Qazaqstan tarıhy, Qazirgi álemdegi Qazaqstan, Geografııa, О́ner, Qazaq tili jáne ádebıeti, Orys tili jáne ádebıeti, Dúnıejúzi tarıhy pánderindegi kontenttiń tárbıelik komponentin jáne atalǵan pánderdegi aımaqtyq erekshelikterdiń eskerilýin zerdelegen saraptamalyq toptyń músheleri – Nazarbaev zııatkerlik mektepterin damytý departamenti dırektorynyń orynbasary, magıstr Aıda Aǵadil, Oral qalasyndaǵy zııatkerlik mektebi dırektorynyń orynbasary, qazaq tili jáne ádebıeti pániniń muǵalim-moderatory Elvıra Aıdynalıeva, Taldyqorǵan qalasyndaǵy zııatkerlik mektebi dırektorynyń orynbasary, tarıh pániniń muǵalim-eksperti Roza Bıtaeva, Pavlodar qalasyndaǵy zııatkerlik mektebiniń tarıh pániniń muǵalimi, magıstr Nurbolat Temırov, О́skemen qalasyndaǵy zııatkerlik mektebi dırektorynyń orynbasary, muǵalim-ekspert Gúlshat Muhtarhanova sekildi áriptesterimizben NIS programme baǵdarlamasy aıasynda tárbıe salasyndaǵy gýmanıtarlyq tehnologııalardyń mańyzyn saraptadyq.
Bilimniń damýy – búgingi adamzat órkenıetiniń ólshemi, qoǵam damýynyń basty kórsetkishi bolyp qala beredi. Qazirgi qoǵam men onyń asa shapshań ómir yrǵaǵy únemi jetilip, jańaryp otyrýdy talap etedi. Bilim júıesiniń negizgi mindeti – ǵalamdyq básekege qabiletti, bilimdi urpaq qalyptastyrý.
Táýelsizdikke qol jetkizip, memleketimizdiń strategııalyq baǵyttary anyqtalǵan sátte Tuńǵysh Prezıdent – Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev bilim salasynyń basymdyǵyn kóterip, halqymyzdyń ıntellektýaldy damýynyń basty dińgegin bilim men ǵylym dep aıqyndady. Atap aıtý kerek, qazaqstandyq bilim berý osy bastamalardyń aıasynda buryn-sońdy kórmegen, qarqyndy ilgerileý kezeńine aıaq basty. Ǵalamdyq ınnovasııalyq tolqyndar kúshi halqymyz ben qoǵam ómiriniń yrǵaǵyn lezde ózgertýde. Búgingi tańda oqý, úzdiksiz oqý, bilimdi jetildirý adam ómiriniń ajyramas bóligine aınaldy. Bilim salasyn jańartýǵa arnalǵan ulttyq joba quramynda, mekteptegi oqý baǵdarlamasynyń ulttyq mazmunyna kóptegen pedagogıkalyq qyzmetkerler men ǵalymdardyń ólsheýsiz eńbegine negizdelgen qoltańba bar ekendigin atap ótemin.
Juldyz SÚLEIMENOVA,
Almaty qalasy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń dırektory, PhD doktory