Qytaıdan taraǵan koronavırýstan betperde qanshalyqty qorǵaıdy? Ony ár eldiń mamandary ártúrli aıtýda. Qalaı bolǵanda da medısınalyq betperdeni juqpaly dertten qorǵanýdyń bir joly retinde qarastyratynymyz bar. Bılik buqarany qansha sendirgenimen sońǵy ýaqytta dárihanalarda maskanyń bolmaýy eldi alańdatyp otyr.
Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanovtyń aıtýynsha, Qazaqstanda jyl saıyn 2 mln-ǵa jýyq maska qabyldanady. Onyń kóbisi medısınalyq uıymdarǵa arnalǵan. О́tken aptada mınıstr shetelden qosymsha maska alý jumysy júrgizilip jatqanyn, jospar boıynsha maskalar barlyq medısına qyzmetkerlerine jáne halyqqa jetkilikti ekenin aıtty. «Bizde rezervte 5 mln maska bar. Medısınalyq mekemeler tolyqtaı qamtamasyz etilgen», dedi vedomstvo basshysy.
Mınıstr baıandama jasaýdan bir kún buryn Qazaqstannyń bas sanıtarlyq dárigeri Jandarbek Bekshın elimizde maska óndirýshi 5 kompanııaǵa buqaralyq aqparat quraldary arqyly úndeý jarııalap: «Qurmetti otandyq medısınalyq maska óndirýshiler! Biz tek dári-dármektiń eń joǵary baǵasyn retteımiz. Maska baǵasyn retteı almaımyz. Sondyqtan da el azamattary úshin qajetti kólemde maska shyǵarýlaryńyzdy ótinemiz», degen bolatyn. Al keshegi brıfıngte ol: «Maska óndirýshiler tolyq qýatpen jumys istep jatyr. Úkimet koronavırýsqa qatysty túrli satyp alýlarǵa 1,5 mlrd teńge qarjy bóldi. Qajet bolǵan jaǵdaıda kez kelgen mólsherde maska satyp ala alamyz», dep atap ótti.
Biraq dárihanalardaǵy jaǵdaı basqasha. Eń aldymen bas qaladaǵy dárihanalardy túgendep shyqtyq. Nur-Sultandaǵy 10-ǵa jýyq dárihananyń jartysynan kóbinde maska bolmaı shyqty. Mysaly, «Amanat-Farm», Doktor Plyus, Jan Farm, «Nızkıh Sen» sııaqty dárihanalar jelisinde maskalar taýsylǵan. Olar qoımada da bolmaı turǵanyn aıtýda. Al keıbir dárihanalar baǵany kóterip jibergen. Osyǵan deıin 10-20 teńgeden satylyp kelgen maskany astanadaǵy Lucem dárihanasy 50 teńgeden, Salamat dárihanalar jelisi 40 teńgeden satýda.
Nur-Sultandaǵy «Gıppokrat» dárihanalar jelisiniń núktelerine satyp alýshy retinde habarlasqanymyzda, qala boıynsha maskalardyń joq ekenin jetkizdi. Sóıtip biz osy dárihanalar jelisiniń basshylyǵyna habarlasýdy jón kórdik. Basshylyqtyń bergen aqparaty múlde basqa. «Gıppokrat» MFK» JShS dırektory Vera Polıakova Reseıden ótken juma kúni 70 myń, búgin 70 myń maska jetkizilgenin, satylymda da maskalardyń bar ekenin aıtty. «Nur-Sultan qalasy boıynsha aıtatyn bolsaq, 30 qańtar men 3 aqpan aralyǵynda 14 jarym myń maska satyldy. Qazir jaı maskadan satylymda 20 myń dana, qoımada 2900 dana, al qara maskadan satylymda 5 myń dana, qoımada 13 myń dana bar. Bular bir aptaǵa jetedi dep josparlanǵan. Sondaı-aq bir adamǵa eki oramnan artyq berilmeıdi, onyń ishinde 100 danasy bar», dedi Vera Polıakova.
Almaty qalasyndaǵy jaǵdaı da osyǵan uqsas. Maximus jáne «Gaýhartas» sııaqty dárihanalar jelisi maskanyń ótken aptadan beri bolmaı jatqanyn aıtady. «Ortalyq dárihana», «Sadyhan» sııaqty dárihanalar jelisi bolsa maskalardyń jetkilikti ekenin, biraq birinde maska 40 teńgeden satylsa, ekinshisinde 15 teńgeden 30 teńgege qymbattaǵanyn bildik.
Shymkent dárihanalaryna da qońyraý shaldyq. Biz habarlasqan «Mýrat Farm», «Zerde», «Abý Akbar» jáne «120/80» dárihanalar jelisiniń barlyǵynda maska bar. Biraq barlyǵy 30-50 teńgege deıin baǵany kótergen. Sondaı-aq kóp dárihana maskany adam basyna shaqtap qana satatynyn aıtýda.
«Ádilet» tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý qoǵamy» qoǵamdyq birlestigi tóraǵasynyń orynbasary Tursyn Jaǵyparovamen sóıleskenimizde, qońyraý shalǵanymyzda, ol maskalardyń bar ekenin, baǵalarynda da ózgerister joqtyǵyn, bul taqyryp boıynsha eshteńe aıtqysy kelmeıtinin baıqatty.
Bul jaıttan keıin otandyq maska óndirýshilerge habarlasýǵa týra keldi. О́ndirýshi kompanııanyń jaýapty qyzmetkerleri eksportty toqtatyp, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń tapsyrysyn oryndaý úshin jumys istep jatqandaryn jetkizdi.
«Maskanyń sanyn kóbeıtý boıynsha Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń tapsyrysyn aldyq. Biz 2 mln 30 myń maskaǵa tapsyrys aldyq. Sony daıyndap jatyrmyz. 1 mln 100 myń maskany 25 aqpanǵa deıin, qalǵanyn 20 naýryzǵa deıin óndirip berýge keliskenbiz. Budan basqa «Samuryq- Qazynamen» jumys isteımiz. Olarǵa jospar boıynsha aqpannyń 15-ine deıin, ıaǵnı 15 kún ishinde 920 myń maskany daıyndaýymyz kerek. Ádette jylyna jalpy 11 mln maska óndiretin edik. Biz tek qana aýrýhanalarmen jumys isteımiz. Iаǵnı ónimdi «SK-Farmasııaǵa» beremiz. Olar ózderi taratady», deıdi «Dolce» JShS kommersııalyq dırektory Baıan Demeýova.
Alaıda bul kompanııanyń medısınalyq maskany artyq óndirýge qaýqary joq kórinedi. «Suranysty qanaǵattandyrýǵa múmkindigimiz shekteýli. О́ıtkeni bul bizdiń óndiristiń qolynan ǵana keletin jumys emes. Shıkizat Qazaqstanda joq. Qytaımen shekarany jaýyp jatyr. Qazir qalǵan shıkizatpen ǵana jumys istep jatyrmyz. Qanshasyna jetedi, sonshasyn óndiremiz. Buryn shetelge shyǵaratynbyz. Qazir eldegi suranysqa baılanysty eksportty toqtattyq», deıdi B.Demeýova.
Ekinshi bir óndirýshige de mınıstrlikten tapsyrys túsip, óndiris kólemin úsh esege deıin arttyrǵan. Basshylyq bergen aqparatynyń jarııalanbaýyn ótingendikten kompanııanyń atyn ataýsyz qaldyrdyq.
«Biz maskalardy tek qana medısınalyq uıymdar úshin satyp alamyz. Jeke aptekalarǵa jetkizbeımiz», dedi «SK-Farmasııa» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi baılanys qyzmetiniń operatory Aızada Eshmuhamed. Nur-Sultandaǵy Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń baspasóz qyzmetine habarlasqanymyzda, basqarma qaladaǵy emhanalar men aýrýhanalardaǵy dárihanalardy ǵana qamtıtynyn aıtty.
Qarap otyrsaq, joǵarydan berilgen tapsyrma bar. О́ndirýshiler qoldan kelgenin istep jatyr. Al dárihanalar bolsa maskaǵa jarıtyn túri joq. Bul medısınalyq quraldyń ózi negizinen qaýipsizdik sharalaryn kózdeıtini belgili. Iаǵnı qaýipti indetten qorǵaný jáne aldyn alý maqsatynda qarapaıym turǵyndar aldymen dárihanalardan suraıdy. Al dárihanalardaǵy jaǵdaıdy birshama aıttyq. Atalǵan jaǵdaı elimizdegi aldyn alý sharalaryna áli de bolsa daıyndyǵymyz solǵyn ekenin kórsetse kerek. Erteń qalyptasqan ahýal ýshyqpas úshin eń áýeli osy máseleni retteýimiz kerek bolar...