– Anashym, álgi aǵalar bizdiń týysqanymyz ba?
– Iá, aınalaıyn, aýdan ákimi men qyzmetkerleri ǵoı, biz sekildilerge qol ushyn berip qamqorlyq jasap júr eken.
– Úlken bolǵanda men de balalarǵa, saǵan kómektesemin...
Jetidegi ul men ananyń arasyndaǵy áńgime eskertýsiz kelgen qaıyrymdy qonaqtar ketken soń bolǵan edi. Aýdan ákimi úıine kelgende abdyrap qalǵan kóp balaly ana kópke deıin qaıyrymdy jandardyń baryna táýbesin aıtyp, kúbirleýmen boldy. Ákim ataýly úıine kelip, jaǵdaı suraǵan emes edi. Bala baǵýdan bosamaǵan ana da aýdandaǵy ákimniń aldyna barmapty. Áıtpese, balalaryna tıesili járdemaqyny azyq-túlikke áreń jetkizip júrgen anany ábden tozyǵy jetken, shatyry tesilgen kishkene ǵana baspanasynyń jaıy kópten beri mazalap júrgen-di. Endi úı de kóktem shyǵa jóndeletin boldy. Qyzmetkerlerimen aıǵa jeter azyq-túligin arqalaı kelgen aýdan ákimi úıdiń kem-ketigin túzep, jańartyp beretin janashyr tabýǵa ýáde berip ketti.
– Memleket tarapynan da, jergilikti ákimdik te az qamtamasyz etilgen otbasylarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetip keledi. Otbasyndaǵy azamattardyń jumyspen qamtylýy, memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýy da nazardan tys qalǵan emes. Kórshi-qolań, aǵaıyn-týys reti kelgende qol ushyn sozady, kásipkerler de demeýshilik jasap turady. Alaıda turmysy nashar, qıyndyqqa ushyraǵan otbasylar áli de bar. Kerisinshe, kómekti áldekimnen kútip, áreketsiz jatatyndardy da kezdestirdik. Jýyrda aýyldaǵy kedeılik shegindegi otbasy dep tanylǵan bir úıge bardyq. Irgetasy bıik qalanǵan úı. Jastar bolmasa baspaldaqsyz irgetastan egde adam kóterile almaıdy. Úıden shyqqan atpaldaı azamat qolyn sozyp, bizdi tartyp shyǵardy. Tepse temir úzedi deıtindeı-aq jigit. Baspaldaqsyz balalary, áıeli qalaı kirip júr degen oımen úıge kirdik. Bala-shaǵasymen salqyndaý ári jupyny bir bólmeni panalap otyr. Otaǵasynyń áńgimesinen uqqanymyz, áke-sheshesi kómektesip turady, ózi jumyssyz. Jalpy oblys ákimi О́mirzaq Shókeevtiń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan aýdan-qalalardaǵy kedeılik shegindegi otbasylardy anyqtap, qysqa merzim aralyǵynda aıaǵynan turǵyzýdy kózdeıtin «Qamqorlyq» jobasy aýyldaǵy jaǵdaıdy naqty bilýge de septigin tıgizip otyr, – deıdi Saıram aýdanynyń ákimi Ulasbek Sádibekov.
Aýdan ákimi barlyq aýyldardaǵy qoldaýǵa muqtaj jandardyń otbasynda bolyp, jaǵdaılaryna qanyǵyp qaıtqan. Sondaı-aq jýyrda jergilikti kásipkerlerdiń, Kýveıttegi dúnıejúzilik ıslam qaıyrymdylyq qory basshylarynyń demeýshilik jasaýymen Saıram aýdany boıynsha 110 bala qajetti kıim-keshek zattarymen qamtamasyz etildi. Túrkistan oblysynyń barlyq aýdan-qalalarynda belsendi iske asyrylyp jatqan «Qamqorlyq» jobasy aıasynda qıyndyq shegindegi otbasylardy saýyqtyrý júıeli túrde 4 máseleni qamtymaq. Iаǵnı, qajetti azyq-túlikpen qamtý, naýqastary bolsa tolyq medısınalyq kómek kórsetý, aýrýhanaǵa jatqyzyp emdeý, jumysqa ornalastyrý, mamandyǵy joq bolsa kásiptik bilimge oqytý sharalary atqarylýda. Tórtinshiden, túrli demeýshilik kózderi arqyly baspanamen qamtamasyz etý de qaralǵan. Atalǵan jobany úılestirý Nur Otan partııasynyń oblystyq fılıalyna júktelgen. Aýdan-qala ákimderi men eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý basqarmasy jasaǵan tizimge ázirge 1535 otbasy, ıaǵnı 7 myńǵa jýyq adam enip otyr.
«Al jobaǵa jergilikti bıýdjetten 1,6 mlrd teńge kóleminde qarjy qaralady. Shamamen árbir aýdanǵa 90-100 mln teńgeden bólinedi. Osy keshendi qadamdar iske asyrylyp, kedeılik shegindegi shańyraqtar qalypty el qataryna qosylýy kerek. Áıtpese, qaıyrymdylyqty qazekem qaı kezde de jasap keledi. Degenmen naqty, ári júıeli júrmegendikten kóbisiniń ońala almaıtyny anyq. Eger osyndaı turaqty qoldaý arqyly jyl saıyn 1,5 myńdaı otbasyny qýantyp, ahýalyn jaqsarta alsaq qanekeı! Birneshe jylda myńdaǵan jannyń jyldarǵa sozylǵan problemalaryn sheship, berekeli shańyraqtyń qataryn eselep arttyrar edik. Ásirese, bul joba áleýmettik jaǵdaıy osaldaý, kóp balaly otbasylar boıynsha respýblıkada 1-orynǵa shyǵatyn Túrkistan óńiri úshin asa mańyzdy bolmaq», deıdi Nur Otan partııasy Túrkistan oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Beısenbaı Tájibaev.
«Qamqorlyq» jobasy aıasynda baspanaly bolyp jatqan otbasylar da bar. Mysaly, Tóle bı aýdanyndaǵy jomart jandar oblys ákiminiń bastamasyn qoldap, az qamtylǵan otbasyna demeýshilik tanytty. «Taý samaly» demalys aımaǵynyń basshylyǵy 7 balaly otbasyna qamqorlyq kórsetip, óz qarajaty esebinen úı salyp berýde. Tozyǵy jetken eski baspanada turyp jatqan kóp balaly otbasy aldaǵy jazda jańa qonys toıyn toılaıdy. «Jeti balamen qulaǵaly turǵan kepede turyp jatqan biz úshin bul kútpegen syı boldy. Habardy estigen balalarymnyń qýanyshynda shek joq. Budan asqan baqyt bar ma?! Oblys ákiminiń tapsyrmasymen jańa jobanyń búkil aýdan, aýyldarda júrip jatqanyn estip otyr edik. Baspanaǵa zárý biz sııaqty jandarǵa jasalǵan bul qamqorlyqty eshqashan umytpaımyz», deıdi kóp balaly ana Gúlmıra Áshirova.
Úı salýǵa kómekti Maqtaaral aýdany Iirjar aýyldyq okrýgi Naýryz aýylynda turatyn Saparhanovtyń otbasy da alatyn boldy. Otaǵasy Nur-Sultan qalasynda jaldamaly jumysta isteıdi eken, al 4 balany asyrap otyrǵan Baǵıla Ábdirazaqova jumyssyz. Atalǵan otbasyna kóp balaly analarǵa beriletin járdemaqydan basqa tabys kirip jatqan joq. Otbasyna tıesili 40 sotyqtan asa jer bar. Degenmen, turyp jatqan úı apatty jaǵdaıda. Kóp balaly ana aýdan ákimi Baqyt Asanovtan úı salýǵa kómektesýdi surady. О́z kezeginde aýdan basshysy otaǵasyna turaqty jumys taýyp beretinin aıtyp, otanasyna otbasylyq kásip kózin ashýǵa keńes berdi. Sondaı-aq Iirjar aýyldyq okrýginiń depýtaty Baýyrjan Ábilov úı salýǵa materıaldyq kómek berýge ýáde etti. Al «Qamqorlyq» jobasy aıasynda Qazyǵurt aýdanynda anyqtalǵan baspanasyz 20 otbasynyń barlyǵy úıli bolady. Bul maqsatta jergilikti bılik demeýshilermen kesissózder júrgizýde.
Jalpy Túrkistan oblysynda 700-den astam otbasy «Qamqorlyq» keshendi baǵdarlamasy boıynsha jan-jaqty kómek aldy. Osylaısha atalǵan joba talaı jandy qýantýmen qatar jergilikti ákimderdi halyqqa jaqyndata tústi. Nur Otan partııasy qamqorlyqtyń ýaqytsha aksııalyq sıpatta ótpeýin barynsha qadaǵalamaq.
Túrkistan oblysy