Úkimet alańynda ótken baspasóz konferensııasy barysynda Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov makroekonomıkalyq, qarjylyq jáne áleýmettik turaqtylyqtyń jaı-kúıi, sondaı-aq, álemdik naryqtyń syrtqy ekonomıkalyq konıýnktýrasy turǵysynan taıaý keleshekke arnalǵan boljamdarǵa qatysty jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berdi. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Mınıstr habarlaǵandaı, keshe Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha álemdegi ekonomıkalyq jaǵdaıdyń nasharlaýyna baılanysty daǵdarysqa qarsy is-qımyl josparyn ázirleý úshin jedel áreket etý shtaby quryldy.
«Negizgi ekonomıkalyq qural – bul el bıýdjeti. Árıne, bıýdjet naqtylanatyn bolady. Birinshi toqsannyń qorytyndysyn kútý qajet. Bıýdjet baǵyty – bul ShOB jáne jumyspen qamtýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan áleýmettik shyǵyndar men shyǵystardy basym etý. Memlekettiń barlyq áleýmettik mindettemeleri – bul basymdyq, azamattarymyz aldyndaǵy barlyq áleýmettik mindettemeler tolyq kólemde oryndalatyn bolady. Jumys oryndaryn saqtaý jáne jańalaryn qurý – óte mańyzdy baǵyt. Búgin aýyldyq eldi mekenderdi jumys ınfraqurylymymen jáne jumys oryndaorymen qamtamasyz etetin Jumyspen qamtýdyń jol kartasyn ázirleý tapsyryldy. Atalǵan sharalar makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaýǵa múmkindik beredi», — dedi R. Dálenov.
Mınıstr atap ótkendeı, ótken jylǵy qazanda Memleket basshysy makroekonomıkalyq, qarjylyq jáne áleýmettik turaqtylyqty qamtamasyz etý boıynsha sharalar keshenin ázirleýdi tapsyrdy. О́tken jylǵy jeltoqsanda osyndaı jospar qabyldandy, Ekonomıkalyq saıasat jónindegi keńeste bekitildi, onda munaıdyń baǵasy belgilenetin ekonomıkalyq damýdyń ssenarııleri qarastyrylǵan.
«Búginde biz munaı baǵasynyń belgilenýiniń tómendegenin baıqap otyrmyz. Úkimettiń barlyq is-qımyly osy josparǵa saı úılestiriledi. Munaı shyǵaratyn túrli elderde túrli ádistemeler, josparlyq mánderi t. b. bar. Elimizde 2000 jyldardyń ortasynan bastap ádisteme ózgergen, munaı-gaz salasynan kelip túsetin barlyq túsimder tikeleı Ulttyq qorǵa aýdarylady, ıaǵnı, qalyptasqan baǵasyna qaramastan, bıýdjetke túspeıdi. Ulttyq qordan jyl saıyn kepildendirilgen tártippen 2,7 trln teńge bıýdjetke kelip túsedi. Osylaısha, bıýdjet baǵa ózgeristerinen qorǵalǵan. Búginde shyǵystardy ońtaılandyrý boıynsha tapsyrma berilgen. Bıýdjetti naqtylaý kózderiniń biri – ınvestısııalyq jobalardyń bir bóligin keıingi jyldarǵa qaldyrý, osy jyly bastalǵan kóptegen jobalardy bıyl bastamaýǵa da bolady, sondaı-aq basqa da júıeli sharalar qabyldanady», — dep túsindirdi R. Dálenov.
Conymen qosa, ulttyq ekonomıka mınıstri otandyq óndiristegi azyq-túlik jáne azyq-túliktik emes taýarlardyń baǵasy ózgermeıtinin aıtty.
«Azyq-túlik taýarlarynyń basym bóligi otandyq – elimizde óndiriledi, jergilikti resýrstarmen baılanysty. Sondyqtan, teńgege shaqqandaǵy dollar baǵamynyń ózgerýi nátıjesinde ózgerister bolmaýy tıis. Azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyna árıne, basqa faktorlar áser etýi múmkin: maýsymdylyǵy, taýarlyq kedergiler, básekelestiktiń bolmaýy, sóz baılasý. Biraq ishki resýrstardan óndiriletin ónimder, resýrstar boıynsha syrtqy baǵam men dollar baǵamynyń yqpaly shektelýi», — dedi ulttyq ekonomıka mınıstri.
Azyq-túliktik emes taýralarǵa kelsek, mundaı taýarlarǵa dollar baǵasy yqpalyn tıgizýi múmkin.
«Ishki óndiriste joq nemese tıisti deńgeıde óndirilmeıtin tehnıka, elektrondy tehnıka, farmasııa tárizdi azyq-túliktik emes taýarlarǵa kelsek, árıne, dollar baǵasy oǵan yqpal etetin bolady. Biraq biz 2009 jáne 2016 jyldar muny bastan ótkerdik. Birinshiden, farmasııa salasynda kelisimge kelý ınstıtýty bar. Biryńǵaı dıstrıbıýtor ónimderdiń negizgi bóligi boıynsha kelisimshart jasasyp qoıdy. Elektronıkaǵa kelsek, álemdik brendter baǵanyń suranystyń ishki múmkindikterine saı kelýi tıis ekendigine qatysty jergilikti quraýyshty aldyn-ala eskeredi. Sondyqtan, azyq-túliktik emes taýarlar boıynsha elektronıka salasynda ádette onyń baǵasy burynǵy sheginde qalady», — dep túsindirdi mınıstr.