Kezinde Batys Qazaqstan oblysy, Taısoıǵan óńirinde Keńes úkimetiniń ornaýyna qarsy bolyp, «bandy» atanǵan ataqty Qunyskereı Qojahmetuly taǵdyryn sýrettegen jazýshy Marat Májıtovtiń «Qunyskereı» atty jańa romanyn qunyǵa, bas kótermeı oqyp shyqtym. Eń aldymen, bóle-jara aıtarym, roman sıýjeti qaterli, qandy oqıǵaǵa toly, tili kórkem. Arystan júrek qaharmannyń aýyr da, azapty ómir joly birde kúıindirip, birde súıindirip, meni bir sát te beı-jaı qaldyrmady. Muny romandy oqyǵan ár oqyrmannyń da erekshe sezineri anyq.
Kezinde Batys Qazaqstan oblysy, Taısoıǵan óńirinde Keńes úkimetiniń ornaýyna qarsy bolyp, «bandy» atanǵan ataqty Qunyskereı Qojahmetuly taǵdyryn sýrettegen jazýshy Marat Májıtovtiń «Qunyskereı» atty jańa romanyn qunyǵa, bas kótermeı oqyp shyqtym. Eń aldymen, bóle-jara aıtarym, roman sıýjeti qaterli, qandy oqıǵaǵa toly, tili kórkem. Arystan júrek qaharmannyń aýyr da, azapty ómir joly birde kúıindirip, birde súıindirip, meni bir sát te beı-jaı qaldyrmady. Muny romandy oqyǵan ár oqyrmannyń da erekshe sezineri anyq.
Jazýshy M.Májıtov keıipkerin ásireleýge, artyq dáripteýge barmaıdy, kerisinshe, sol zaman-kezeńniń shyndyǵy aıasynda, naqty derekter negizinde sýrettep, Qunyskereıdiń erkindikti, ádildikti súıetinin, ozbyrlyqqa, óktemdikke jany qas ekenin, ádiletsizdikke tózbeıtinin, sol jolda neden de bolsa taıynbaıtynyn sheber kórsete alǵan. Onyń árbir is-áreketinen, arman-múddesinen búkil qazaq halqynyń beıbitsúıgish, ór de namysqoı, armanshyl beınesin tanyǵandaı bolamyz.
Romanda qandy oqıǵa kóp bolǵanymen erekshe kóńil aýdarar, jan dúnıeńdi ózine baýrar jaı – Qunyskereıdiń boıynda erlerge tán qasıet mol. Ol quralaıdy kózge atqan mergen, alyp kúshtiń ǵana emes, aqyl-oıdyń da ıesi. El, jer jaǵdaıyn jaqsy biledi. Tarıhtan da, saıasattan da habardar. Ony qyzyldar barynsha jek kórgenimen, halyq qoldaıdy. Ne úshin «bandy» atanyp júrgenin de túsinedi.
Sózimiz dáleldi bolý úshin myna sóılemderge nazar aýdaralyq. «Kelesi úıden uzyn boıly, taramys deneli qart shyǵyp, bulardy qarsy alady. Basyna eski seńseń bórkin qoqyraıta kıgen, qolynda taıaǵy bar ol shyrt túkirip qoıyp, ekeýi sálem berip úlgergenshe:
– Iá, jigitter, manadan beri qarap turmyn, júristeriń sýyt sııaqty, kıik qýyp júrgen joqpysyńdar. Myltyqtaryń bar ǵoı, – dep kekesindeý sóıledi.
– Durys aıtasyz, aqsaqal, adamnyń kıigi bandy Qunyskereıdi qýyp júrmiz, – dedi Álim qartqa qos qolyn usynyp.
Qarttyń júzi kópe-kórineý surǵylt tartty. Onsyz da dalanyń súrleý jolyndaı qıǵash-qıǵash ájim túsken mańdaıy tyrjıyp, ájimi kóbeıe ári tereńdeı tústi. Syǵyraıǵan kózinde jalt etken jaǵymsyz da, ashýly kórinis paıda bolyp, lezde sóndi. Aqseleý, sırekteý murt basqan jymyńqy erni dir-dir ete qaldy. Salaly saýsaqtary túıilip, dereý judyryqqa aınalyp bara jatty.
– Adam kıikke aınalǵan zaman ǵoı, shyraǵym, biraq jolbarystyń ózine qarsy shabatyn kıikte de júrekti teke bar».
Bul uzaqtaý úzindini ádeıi keltirip otyrmyz. Munda halyq ókili aq saqaldy qarııanyń qyzyl belsendini jaqtyrmaı, Qunyskereı erdi unatatyn kóńil-kúıi tamasha beınelengen. Ásirese, jazýshynyń qarttyń bet qubylysyndaǵy ózgeristerdi sýretteý arqyly onyń ishki álemindegi arpalysty suńǵyla baıqampazdyqpen kóz aldymyzǵa jandy elestete alǵan. Sóıtip, onyń qyzyl belsendilerdi jek kóretinin, kerisinshe, dala taǵysyndaı erkin, erke ósken, erjúrek Qunyskereıge búıregi buratynyn tamasha ańǵartqan.
О́mirde ne kóp, oqıǵa kóp. Ony sýretkerge tán sheberlikpen sýretteý qıynnyń qıyny. Ol úshin kim bolmasyn tabıǵatynan sýretker bolýy kerek. Onsyz jurt júregin jaýlap alý qıyn. Bul rette M.Májıtovti sýretker jazýshy dep tolyǵymen aıta alamyz. Oǵan onyń ár qubylysqa jan bitirip, Qunyskereı taǵdyryn ózindik tynys-tirshiligimen kóz aldymyzǵa bar bolmysymen elestete sýretteýi dálel. Ásirese, avtordyń qumdy dala beınesin negizgi tartys tóri retinde ózinshe beıneleýi úlken jetistik.
Ras, bizde baıandaýǵa qurylǵan shyǵarmalar da bar. Ádilin aıtsaq, ol kórkem týyndy emes. Al «Qunyskereı» – kórkem týyndy.
Endi romannyń bas keıipkeri beınesine kelsek, ol óz bıiginde kórine alǵan. Jazýshy usaq, harakter syryn ashpaıtyn oqıǵ