Egemendik eńsesin kótergen sot júıesi

Ata-babamyzańsaǵanegemen­dik­keqoljetkizýimizdińarqasyndaosydan 18 jylburyntáýel­sizQazaqstannyńjańaturpat­taǵyAtaZańyqabyldandy. Bo­dandyqtyń qamyty birjolata sypyryldy. Azattyqty arman­da­ǵan qazaqstandyqtar Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sara saıa­satyn qyzý qoldaı otyryp,­ demokratııalyq damý jolyn tań­dady. Elimizdiń mádenı, qoǵamdyq, saıası ómirinde ǵasyr júgin arqalaıtyn uly ózgerister men tyń bastamalar júzege asyryla bastady. Egemendi Qazaqstannyń táýelsizdigin álemniń júzden astam memleketi moıyndap, tyǵyz áriptestik qatynastar ornatyldy.

Ata-babamyzańsaǵanegemen­dik­keqoljetkizýimizdińarqasyndaosydan 18 jylburyntáýel­sizQazaqstannyńjańaturpat­taǵyAtaZańyqabyldandy. Bo­dandyqtyń qamyty birjolata sypyryldy. Azattyqty arman­da­ǵan qazaqstandyqtar Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sara saıa­satyn qyzý qoldaı otyryp,­ demokratııalyq damý jolyn tań­dady. Elimizdiń mádenı, qoǵamdyq, saıası ómirinde ǵasyr júgin arqalaıtyn uly ózgerister men tyń bastamalar júzege asyryla bastady. Egemendi Qazaqstannyń táýelsizdigin álemniń júzden astam memleketi moıyndap, tyǵyz áriptestik qatynastar ornatyldy.

Zaıyrly, quqyqtyq jáne áleý­mettik memlekettiń irgetasy kóte­rilip, shekaramyz bekitildi. Mem­lekettik rámizder, ánurannyń jańa mátini, azamattyǵymyz qa­byl­danyp, ulttyq valıýtamyz – teń­ge aınalysqa endi. BUU-nyń­ turaqty múshesi boldyq. TMD elderi arasynan sýyrylyp shy­ǵyp, EQYU-ǵa jetekshilik jasaýymyz, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna basshylyq jasap,­   eýro­azııalyq keńistiktegi turaqtylyq pen qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa, tórt­kúl dúnıedegi san qyrly saıası oqıǵalardyń kúrmeýin salıqalylyqpen sheshýge yqpal etýimiz, ekonomıkanyń órkendeýi, halqymyzdyń ál-aýqatynyń jyldan-jylǵa jaqsara túsýi egemendigimizben, Ata Zańymyzben tyǵyz baılanysty.

Joǵaryda aıtyp óttik, osy­dan 18 jyl buryn, 1995 jyly respýblıkalyq referen­dým­da Qazaqstannyń jańa Kons­tı­tý­sııasy qabyldandy. Sóıtip, Qazaq­stan Respýblıkasy prezıdenttik basqarý nysanyndaǵy memleket bolyp jarııalandy. 30 tamyz memlekettik mereke – Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy kúni bolyp belgilendi.

Egemendi elimizdiń alǵashqy Konstıtýsııasy 1993 jyly 28 qańtarda HII shaqyrylǵan Qazaqstan Joǵarǵy Keńesiniń IH sessııasynda qabyldanǵanyn erekshe atap ótken jón. Onda Prezıdentti Memleket basshysy, qazaq tilin memlekettik til dep taný, bılikti bólisý prınsıpi, memleket táýelsizdigi, egemendik, sot organdary jáne basqa da mańyzdy máseleler qamtylǵanyn jaqsy bilemiz. Biraq keńestik júıeniń qasań qaǵıdattarynan tolyqtaı aryla almaǵan   konstıtýsııamyz ýaqyt kóshine ilese almady. О́rkenıet talaptaryna, respýblıka turǵyndarynyń múddesine saı keletin Ata Zań qajettigi kún ótken saıyn aıqyn sezile bastady.

Halyq qalaýyn basshylyqqa ala otyryp, Búkilhalyqtyq referendým arqyly 1995 jyly 30 tamyzda búgingi qoldanystaǵy Ata Zańymyz qabyldandy. Kons­tıtýsııanyń «Jalpy erejeler» dep atalatyn 1-bóliminde «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń strategııalyq baǵyty – demo­kratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýetti memleket qurý» dep atap kórsetildi. Sol boıynsha memlekettik bılik zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot bıligi bolyp úsh tarmaqqa bólindi. Prezıdent quzyryndaǵy ókilettikterdiń belgili bir bóligi Parlamentke berilip, prezıdenttik-parlament­tik basqarý júıesi bekitildi.

Ýaqyt talabyna saı 1998 jáne 2007 jyldary Konstıtýsııaǵa qosymsha tolyqtyrýlar engizildi. Barlyq qazaqstandyqtardyń múddesin kózdiń qarashyǵyndaı saqtaýǵa baǵyttalǵan Ata Zańy­myz elimizdiń sot júıesiniń táýelsizdigin qamtamasyz etip, sýdıalardyń mártebesin kóterýge úlken serpin týǵyzdy. Atap aıtar bolsaq, sot kadrlaryn irikteý Joǵary Sot Keńesine berildi. О́lim jazasyna moratorıı engizilip, tutqyndaýǵa sanksııa berý quzy­reti prokýratýradan sottarǵa aýystyryldy. Alqa bıler ınstı­týty, mamandandyrylǵan eko­no­mıkalyq, ákimshilik, qyl­mys­tyq, ıývenaldyq sottar qu­rylyp, jumys jasaýlarynyń arqasynda sot bedeli kóterilip, halyqtyń sotqa degen senimi nyǵaıa tústi. «Medıasııa týraly» Zań qabyldanyp, túrli daýlardy sheshýdiń balamaly ádisteri júzege asyryla bastady.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly» Kons­tı­týsııalyq zańǵa, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq is júrgizý kodeksine, «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Zańǵa tıisti túzetýler men ózgeriste