Budan týra 40 jyl buryn jazylǵan bul maqala ártúrli sebeppen esh jerde jarııalanbaı qalǵan eken.
Jazýshynyń alǵashqy shyǵarmalarynan-aq onyń talant ereksheligin dóp basyp tanı bilgen sol kezdegi stýdenttiń de estetıkalyq talǵamyn osy maqaladan kórgendeımiz.
– Oralhan Bókeevti bilesiz be?
Osyndaı suraq qoısańyz oqyrman namystanady. Tuńǵysh jınaǵy «Qamshygerden» keıin-aq osylaı bolǵan-dy. Nege?
***
Ol ótken jyly «Úrker» atty ekinshi jınaǵyn jarııalady. «Juldyz» jýrnalynyń bıylǵy úshinshi sanynda ol kitapqa resenzııa shyqty.
Áńgime – sol kitap jáne sol syn jaıly.
Jınaq «Úrker» hıkaıasymen ashylǵan. Shyǵarma ıdeıasy annotasııada jaqsy aıtylypty: «О́mirdi súıýge, adaldyqqa, qarapaıym adamdy qadirleýge megzeıdi». Iá, ýaǵyzdamaıdy, megzeıdi.
Shynynda da, osyndaǵy Baǵań qarttyń ómiri, onyń adal jany oqýshyny rýhanı tazalyqqa shaqyrǵandaı.
«Taǵdyr men ýaqyt aıǵyzdaǵan betinde únemi bir toń qatyp jatatyn sekildi.
Budan týra 40 jyl buryn jazylǵan bul maqala ártúrli sebeppen esh jerde jarııalanbaı qalǵan eken.
Jazýshynyń alǵashqy shyǵarmalarynan-aq onyń talant ereksheligin dóp basyp tanı bilgen sol kezdegi stýdenttiń de estetıkalyq talǵamyn osy maqaladan kórgendeımiz.
– Oralhan Bókeevti bilesiz be?
Osyndaı suraq qoısańyz oqyrman namystanady. Tuńǵysh jınaǵy «Qamshygerden» keıin-aq osylaı bolǵan-dy. Nege?
* * *
Ol ótken jyly «Úrker» atty ekinshi jınaǵyn jarııalady. «Juldyz» jýrnalynyń bıylǵy úshinshi sanynda ol kitapqa resenzııa shyqty.
Áńgime – sol kitap jáne sol syn jaıly.
Jınaq «Úrker» hıkaıasymen ashylǵan. Shyǵarma ıdeıasy annotasııada jaqsy aıtylypty: «О́mirdi súıýge, adaldyqqa, qarapaıym adamdy qadirleýge megzeıdi». Iá, ýaǵyzdamaıdy, megzeıdi.
Shynynda da, osyndaǵy Baǵań qarttyń ómiri, onyń adal jany oqýshyny rýhanı tazalyqqa shaqyrǵandaı.
«Taǵdyr men ýaqyt aıǵyzdaǵan betinde únemi bir toń qatyp jatatyn sekildi. Al jer tońy erise astynan qyzyqtyryp báısheshek kókteıtini bar-dy. Baǵańnyń asa sýyq júzine shyndap, shydap úńilgen adam osynaý dıdardan ózgeshe meıirimniń mereıin boljar edi» dep sýretteıdi jazýshy bas keıipker kelbetin. Nege júzi únemi qatý, nege toń qatyp jatqandaı? Qatal taǵdyrdan, otyzynshy jyldar aıqaıynan. Iá, sol belsendiler qara daýyl qyrmandaǵy astyqty ysyrap etkende «óziń jep qoıdyń, urladyń» dep munyń jalǵyz aǵasy Ahmetke jala jaýyp, sottatqan. Iá, solar júregi adal, jigittiń boztaılaǵy Ahmetti arǵy betke qashýǵa májbúr etken. Iá, solardyń «qashqynnyń úıi» dep tabalaýy men perzent qaıǵysynan shóge túsken ájeniń amanatyn jerge tastaı almaı, «ómirinde bir qyzdyń betine qarap kórmese de bar úmiti, mahabbatynyń araıly tańy alda» jas Baǵdat týǵan jeńgesine úılenip, jigittik turmaq balalyqtyń qyzyǵyn kóre almaǵan... Sonda qalaısha dıdarynan «mereıli meıirim» seziledi? Jan balasyna jaqsylyqtan ózge oılary joq, onysyn mindet te etpeıdi, «ózgege kómektesý» dep atalatyn jumysqa ornalasqandaı...
«Eger ótkel jaqtan «Oıbaı... kettim, qutqaryńdar!» degen oqys daýys shyqsa Baǵań kóp oılanyp, joq, bolmasa sasqalaqtap ózenge týra umtylmaıdy. Jaıymen qara qyl arqandy qolyna alady da, qarakerge minip daýys shyqqan jaqqa jelip keter edi... Olar sýǵa aǵý kerek te, Baǵań qutqarý kerek sekildi sharttylyqqa aınalǵan» (27-bet). Oılaıtyny, qorǵaıtyny – halyq múlki. Sonysy úshin qartaıǵan shaǵynda baıaǵy belsendi Pendebaıdyń balasy soıylǵa da jyqqan, biraq jábirlengenin bireýge aıtqan Baǵań jáne joq, suraǵandarǵa «at úrkip jyǵyldym» degen. Árıne, halyq múlkine suǵanaq qolyn suǵýshylardy bile tura ókimet oryndaryna habarlamaý – aıyp... Osynyń arqasynda naǵyz darqan qazaqy psıhologııa jaqsy kórsetilip, ulttyq harakter ashylyp tur. Bul – jazýshy sheberligi.
«Jo...ǵa, aqsaqal. O ne degenińiz. О́zińizdi soıylǵa jyqqan uryny áketip baramyz aýdanǵa. Jýyqta soty bolady. О́zińizdi shaqyrtamyz.
– Ne deıdi! – Baǵańnyń qamshysy qolynan túsip ketti.
– Men sotta dep pe em? Qane, osynda ma, kóreıinshi beıbaqty. Apyraı, qıyn bolǵan eken, apyraı, – qaýdalaqtap, attan domalap tústi de, mashınaǵa umtyla berdi».
«Qaleke, kúpirshilik bolmasyn, oıymda aıdatyp jibereıin degen nıetim joq edi, mine, orazamdy da ashqanym joq, beıýaq qoı. Kolhozdyń erteń sepkeli otyrǵan marjandaı bıdaıyn urlap bara jatqan soń alǵashqy ashýmen aıqaıǵa basqanym ras».