О́ńirdiń ónimdi jumysy– ómirdiń senimdi yrysy

Shyǵys Qazaqstan oblysynda reformalar oıdaǵydaı júzege asyp keledi

Ilkimdi ister legi

Keshe Astanada Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń uıym­dastyrýymen Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi B.Sa­parbaev respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldary ókil­deri­men kezdesip, ózi basqaratyn óńirdiń jaǵdaıy men onda júr­gizilip jatqan jumystar týraly baspasóz máslıhatyn ótkizdi.

Jýrnalıster baspasóz más­lıhaty bastalmas buryn «Qaz­medıa» ortalyǵynda uıym­dastyrylǵan atalǵan oblystyń kórmesimen tanysty. Munda olarǵa kóptegen aqparattar berildi.

Baspasóz máslıhatynyń aldynda Prezıdent Ákimshiligi Bas­­shysynyń orynbasary Ǵabıdolla Áb­dirahymov sóz alyp, mundaı shara budan bylaı­ǵy ýaqytta júıeli túrde ótip oty­ratyndyǵyn, ár aptanyń ju­ma­sy kúni ár óńir­diń basshysy ke­lip, jýrna­lıs­terge ózderiniń júr­gizip jatqan jumystary týraly baıandap,­ qoıǵan suraqtaryna jaýap beretindigin aıtyp ótti. Osy sharanyń betashary Shyǵys Qazaqstan oblysynan bas­talyp otyr eken.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda reformalar oıdaǵydaı júzege asyp keledi

 Ilkimdi ister legi

Keshe Astanada Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń uıym­dastyrýymen Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi B.Sa­parbaev respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldary ókil­deri­men kezdesip, ózi basqaratyn óńirdiń jaǵdaıy men onda júr­gizilip jatqan jumystar týraly baspasóz máslıhatyn ótkizdi.

Jýrnalıster baspasóz más­lıhaty bastalmas buryn «Qaz­medıa» ortalyǵynda uıym­dastyrylǵan atalǵan oblystyń kórmesimen tanysty. Munda olarǵa kóptegen aqparattar berildi.

Baspasóz máslıhatynyń aldynda Prezıdent Ákimshiligi Bas­­shysynyń orynbasary Ǵabıdolla Áb­dirahymov sóz alyp, mundaı shara budan bylaı­ǵy ýaqytta júıeli túrde ótip oty­ratyndyǵyn, ár aptanyń ju­ma­sy kúni ár óńir­diń basshysy ke­lip, jýrna­lıs­terge ózderiniń júr­gizip jatqan jumystary týraly baıandap,­ qoıǵan suraqtaryna jaýap beretindigin aıtyp ótti. Osy sharanyń betashary Shyǵys Qazaqstan oblysynan bas­talyp otyr eken.

Munan keıin sóz alǵan Berdibek Saparbaev jýrnalısterdi Shyǵys Qazaqstanda Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes júrgizilip jatqan jumystarmen, óńirdiń tynysymen jan-jaqty tanystyrdy. Bul másele týraly gazetimizdiń osy nómirinde aıqarma bet be­rilip otyr. Onda oblys ákimi­niń jeke maqalasy oryn al­ǵan. Sondyqtan biz baspasóz más­lıhaty kezinde aıtylǵan kóp­te­gen jáıtterdi baıandamaı-aq, osy shaǵyn reportajymyzda Ber­dibek Saparbaevtyń bilikti de tájirıbeli basshy retindegi jeke qoltańbasyn bildiretin máse­lelerge ǵana toqtalyp ótkendi jón kórdik.

Baspasóz máslıhatynan baıqaǵanymyzdaı, Berdibek Máshbekuly eldi uıystyra otyryp basqarýdyń ádis-tásilderin izdeıtin sekildi. Sonyń biri retinde osydan biraz ýaqyt buryn qolǵa alynyp, júıeli túrde júrgizilip kele jatqan «Týǵan jerge taǵzym» aksııasyn aıtýǵa bolady. Bul aksııaǵa Elbasynyń «Memleket pen bıznes tek ekonomıkalyq qana emes, áleýmettik máselelerdi sheshý kezinde de tolyqqandy seriktes bolýy kerek» degen sózi uran etip alynǵan. Osy aksııanyń ótý barysynda qarjyly azamattar ózderi ósken aýyldaryna, eldi mekenderine kómek kórsetý maqsatynda qarjy quıyp, tapsyrylǵan isterdi oryndaýǵa kirisip ketken. Aksııa bastalǵan 2009 jyly osyndaı jolmen 1,6 mıllıard teńgege 126 joba júzege assa, 2010 jyly kelgen qarjy kólemi 3,9 mıllıard teńgeni, 2011 jyly 6,5 mıllıard teńgeni, 2012 jyly 3,7 mıllıard teńgeni, al 2013 jyldyń 8 aıynda 5 mıllıard teńgeni quraǵan.

Jıyny 3 myńǵa tarta joba júzege asqan. Sonyń ishinde memleket jáne qoǵam qaıratkeri T.Súleımenov Aıagóz qalasynda 64 mıllıon teńgeniń sport keshenin, «Elim-aı» sharýa qojalyǵynyń dırektory B.Bekberdınov Kókpekti aýylynda 170 mıllıon teńgeniń mádenı keshenin, «О́skemen qus fabrıkasy» AQ bas dırektory S.Tolyqbaev Qasym Qaısenov atyndaǵy kentke 40 mıllıon teńgeniń ortalyq stadıonyn saldyryp bergen. Basqa da kóptegen azamattar osyndaı irgeli qurylystardy júrgizgen.

Berdibek Saparbaevtyń shyǵysta qolǵa alǵan taǵy bir isi damýǵa múmkindigi zor aýyldardy iriktep, olarǵa qoldaý kórsetý. Sóıtip birte-birte osylardyń negizinde basqa da aýyldardy damytý . Osy úshin «Shyǵys Qazaqstan oblysynyń tirek eldi mekenderin damytýdyń 2012-2014 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy» jasalynǵan. Bul baǵdarlamany qarjy­lan­dyrýǵa negizinen alǵan­da oblystyq bıýdjetpen qatar osy óńirden shyq­qan kásipkerler men ınves­tor­lardyń qarjylary tartylǵan. Osy boıynsha 2012 jyly 40 aýylsharýashylyq nysany, 100-den asa kásipkerlik nysany salynǵan. 60 áleýmettik nysan jóndeýden ótkizilip, 29 demalys alańy kógaldandyrylǵan. 25 shaqyrym jol jóndelip, 56 kóshe jaraqtandyrylǵan. Atalǵan jumystardy júzege asyrýda 3232 jumys orny ashylǵan. Al endi ústimizdegi jyly 45 aýylsharýashylyq nysanyn, 120 shaǵyn jáne orta bıznes nysanyn ashý, 65 áleýmettik nysandy jóndeý, 32 kóshe men olardyń joldaryn jóndeý, 16 kósheni ja­ryq­tandyrý josparlanyp, júzege asyrylýda eken. Shynyn aıtqanda, osyn­daǵy árbir sıfrlardyń aıasyn­da úlken jumystar júrgi­zilip, tirek aýyldardyń bet-beıneleri, áleýmettik qalyptary ajarlana túsken. Shyǵys Qazaqstan oblysy – mundaı baǵdarlamany qolǵa alyp, júzege asyryp jatqan elimizdegi birden-bir óńir.

Berdibek Saparbaevtyń bastamashylyǵymen qolǵa alynǵan taǵy bir shara – «Jaılaý» baǵdarlamasynyń iske asyrylýy. Osy baǵ­dar­lamany júzege asyrý úshin 2012 jyly 200 mıllıon teńge qarjy bólinip, ıge­rilgen. Baǵdarlama bylaısha júzege asady. Eń aldymen, oǵan qatysýshy aýyl tur­ǵyndary anyqtalady. Olar­dyń árqaısysyna arnaıy keli­sim­shartpen 100 bas usaq mal beriledi. Mal alýshynyń mindeti – bes jylda osy maldy kóbeıtip, onyń 200 basyn qaıtadan qaıtaryp berý. Mal alýshy durys jumys istegen jaǵdaıda onyń óz qolynda keminde 300 bas mal qalýy tıis. Sóıtip, ol baqýatty sharýaǵa aınalady.

Osy baǵdarlamany júzege asyrý barysynda iri qara ósiremin deýshilerdiń de usynystary júzege asa bastady. Osyndaı tilek bildirgen adam­darǵa 8 myń bas sıyr sa­typ áperildi. Al bıylǵy jy­ly baǵdarlamanyń sátti iske asa bastaýy nátıjesinde ob­lys­tyq bıýdjetten bólin­gen qarjy byltyrǵydan álde­qaıda asyp túsip, 327,8 mıllıon teńgeni qurap otyr. Osy qarjyǵa kem degende 140-taı sharýashylyq qurylýy tıis.

Shyǵysta, aıta bersek, júzege asyp jatqan osyndaı ózindik jumystar tizbegi kóptep sanalady. Bul óńirde turaqty túrde bal jármeńkesiniń uıymdastyrylýy, kezindegi Qoıandy jármeńkesi se­kil­di Shyńǵystaý mal jár­meń­kesiniń ómirge kelýi sonyń bir aıǵaǵy. Oblysta árbir oqýshyǵa kúndelikti túrde tegin bal men sút berilip otyrady.

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan».  

Sýretti túsirgen Erlan OMAROV.  

Qarymdy jumystar qaıtarymy

Berdibek SAPARBAEV,

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi.

Memleket basshysy Nursultan Nazar­baevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda belgilengen mindetter men tapsyrmalardy oryndaý boıynsha Shyǵys Qazaqstan oblysynda júıeli jumys júrgizilip keledi.

Shyǵys Qazaqstan búginde aýqymdy ın­dýs­trııalyq-agrarlyq áleýetimen jáne biregeı tabıǵatymen jedel damyp kele jatqan, ekonomıkalyq ilgerileýshiligi basym aımaq.

Ishki jalpy ónim kólemi sońǵy úsh jylda 1,4 ese ósip, 1761,1 mlrd. teńgeni qurady. О́ńirlik jalpy ónim Shyǵys Qazaqstannyń ár turǵynyna 8,4 myń AQSh dollarynan aınalady. Oblystyń negizgi makroekonomıkalyq jáne áleýmettik kórsetkishteri turaqty damyp keledi. Áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń jalpy reıtınginiń nátıjeleri boıynsha, oblys 2011 jyly – 1 oryn, 2012 jyly 2 orynǵa ıe boldy. Bul – áleýmettik salany damytý, ınvestısııa tartý, ınnovasııalyq óndiris qurý boıynsha birikken is-qımyldardyń nátıjesi.

Bıyl 7 aı ishinde áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń jaǵymdy damý barysy jalǵasyp otyr. О́nerkásip óndirisiniń ónim kólemi 7,3 paıyzǵa kóbeıip, 572 mlrd. teńgege artty. Atalǵan salanyń damýyna negizinen óńdeý ónerkásibi salmaqty úles qosty.

Aýyl sharýashylyǵy oblystyń jetekshi salalarynyń birine jatady. Eseptik kezeńde aýyl sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónim kólemi 95 mlrd. teńgege jetip, ótken jyldyń tıisti ýaqytymen salystyrǵanda 25 paıyzǵa ósti. Oblys aýyl sharýashylyǵyndaǵy respýblıkalyq jalpy ónim kóleminiń 14 paıyzyn óndirý nátıjesinde, ózge oblys­tar arasynda ekinshi orynǵa kóterildi. Sút óndirýde – birinshi oryn, et óndirýde ekinshi oryn ıelenip otyr.

Kásipkerlik salasy óńir ekonomıkasynyń tórtten birin quraıdy. Búginde shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń belsendi sýbektileri 66 myńǵa jetti. Onda 230,9 myń adam jumys isteıdi, ıaǵ nı 4%-ǵa artty. Oblystyń jumys isteýge qabiletti árbir úshinshi turǵyny shaǵyn jáne orta kásipkerlikpen aınalysady. Olar óndirgen ónim ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 1,6 paıyzǵa ósip, 265 mlrd. teńgeni qurady. Ákimshilik kedergilerdi tómendetý boıynsha qalalar men aýdandarǵa berilgen 17 rásim retke keltirildi.

Shyǵys Qazaqstan elimizdegi ınves­tısııalyq tartymdy óńirlerdiń qataryndaǵy mártebesin saqtap keledi. Sońǵy úsh jylda oblys ekonomıkasyndaǵy ınvestısııa kólemi 1,8 ese kóbeıdi. Bıyl 7 aı ishinde óńir ekonomıkasyna 144 mlrd. teńge ınvestısııa quıyldy, bul ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 25 paıyzǵa artyq.

Qurylys jumystary 31 paıyzǵa artty (62,2 mlrd. teńge), 105 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi (25,4%).

Syrtqy saýda aınalymy aǵymdaǵy jylǵy qańtar-shilde aılarynda 2 mlrd. AQSh dollarynan asty. Onyń ishinde eksport – 1,3 mlrd, ımport – 803,8 mln. AQSh dollaryn qurady.

Keden odaǵy elderimen syrtqy saýda aınalymy 937 mln., sonyń ishinde Reseımen – 885 mln., Belorýssııamen 52,4 mln. AQSh dollaryna jetti. Bólshek saýda aınalymy 13,3 paıyzǵa ósip, 247 mlrd. teńgeni qurady.

Oblysta baǵany turaqtandyrý boıynsha maqsatty jumys júrgizilýde. Esepti kezeńde ınflıasııa kólemi 102,4 paıyzdy qurady. Bul – 2012 jyldyń tıisti kezeńinen 0,9 paıyzǵa tómen jáne ortasha respýblıkalyq kórsetkishten 0,4 paıyzǵa az.

Halyqtyń belgilengen kirisiniń ortasha jıyntyǵy 51,4 myń teńgeni qurap, 7,7 paıyzǵa ósti. Kiristiń ósýine negizinen belgilengen ortasha eńbekaqy deńgeıiniń ósýi áser etti. Ortasha jalaqy kólemi 87 497 teńgege jetti, ıaǵnı 107 paıyzǵa ósti.

Oblysta údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy belsendi júzege asyrylý ústinde. Indýstrııalandyrý kartasy sheńberinde quny 651,8 mlrd. teńge turatyn 53 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý josparlanyp otyr. Bul 25 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi.

2010-2012 jyldary 29 nysan paıdalanýǵa berildi (195 mlrd. teńge). Osy arqyly 5 myń turaqty jumys orny quryldy.

Innovasııalyq ónim óndirý kólemi jaǵynan oblys ótken jyly elimizde birinshi oryn aldy. Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy ınnovasııalyq ónimniń tórtten bir bóligi Shyǵys Qazaqstanda óndiriledi.

Elbasy tapsyrmasyn júzege asyrý halyqty jumyspen qamtýdyń ónimdiligin arttyrýmen tikeleı baılanysty. Ol 2011 – 2012 jyldary «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy arqyly júrgizilse, qazirgi kezde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy arqyly jalǵasyn taýyp keledi.

Aǵymdaǵy jyly shaǵyn nesıeleýge arnalǵan qarajattyń aýqymdy bóligi, ıaǵnı respýblıkada osy maqsatqa bólingen 24 mlrd. teńgeniń 6,6 mlrd. teńgesi bizdiń óńirimizge berildi. Búginde 1 487 aýyl turǵyny jalpy somasy 3,5 mlrd. teńgeniń nesıesin aldy. Shyǵys óńiri bul tarapta da ózge aımaqtar arasynda birinshi orynǵa shyqty.

Jumyssyzdardy oqytý tek qana jumys berýshiniń 100 paıyzdyq eńbekke ornalastyrý kepildemesi negizinde júrgiziledi. 1,5 myń adam oqytylyp, jumysqa ornalastyryldy. Jastardyń jumys tájirıbesine myń adam jiberilse, áleýmettik jumys oryndaryna 2,7 myń adam jiberildi.

Aımaqtaǵy qalalar men aýdandarda Qoǵamdyq qoljetimdilik pýnktteri jumys isteıdi. Onda jumyssyz halyqqa jumys tańdaý múmkindigin beretin bos jumys oryndary týraly aqparat beriledi. Sondaı-aq, aqparat dúńgirshekteri bar jastardyń eńbek bırjasy jumys isteýde. Jumyssyzdyq deńgeıin azaıtý jáne azamattardy kedeıshilikten qutqarý úshin 5 qanatqaqty joba jasaldy.

Oblysta turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shylyq salasyn jańǵyrtý baǵdarlamasy bel­sendi júzege asyrylý ústinde.

«Aq bulaq» baǵdarlamasy boıynsha 2011-2012 jyldary bıýdjetten bólingen 11,2 mlrd. teńge ıgerildi. 426 shaqyrym qubyr jelisi salyndy jáne jóndeýden ótti, 32 nysan paıdalanýǵa berildi. 9 aýylda turatyn 13,5 myńnan asa adam alǵash ret ortalyqtandyrylǵan sý qubyryna qosyldy. Halyqty ortalyq sý qubyrymen qamtamasyz etýdiń nátıjesi 81,9 paıyzdy, onyń ishinde aýyldyq jerlerde 61,4 paıyzdy qurady.

Halyqty turǵyn úımen qamtamasyz etýdi arttyrý maqsatynda «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Bıyl 41 kóp páterli jáne 105 jeke turǵyn úı qurylysy salynýda.

Qarjynyń mańyzdy bóligi áleýmettik nysandar qurylysyna baǵyttalýda. Aǵymdaǵy jyly 34,4 mlrd. teńgege 114 nysan salynýda (respýblıkalyq bıýdjetten – 23,9 mlrd., oblys bıýdjetinen – 10,5 mlrd. teńge). Jyl basynan beri 11 nysan, onyń ishinde 7 mektep, mádenı-saýyqtyrý ortalyǵy, sporttyq modýl, dárigerlik ambýlatorııa jáne medısınalyq-áleýmettik mekemeler paıdalanýǵa berildi.

Bilim berý salasyndaǵy ózekti máseleniń biri – apatty mektepterdi joıý bolyp otyr. Búginde bizde 47 apat