Jer jahandy jaılaǵan koronavırýs pandemııasynyń taralý ekpini kúnnen kúnge artyp, osy aýrý saldarynan týyndaǵan ekonomıkalyq, áleýmettik jáne saıası jaǵymsyz saldarlarynyń aýqymy da ósýde.
Keshe ǵana qaterli derttiń qaýpin moıyndamaı, mindetti karantın sharalaryn engizýge asyqpaǵan kóptegen Batys eliniń qazirge jaǵdaıy barlyǵymyzǵa málim. Máselen, COVID-19 búginge deıin AQSh-ta ǵana 22 myńnan astam adamnyń janyn qıǵan, osy dertke shaldyqqandardyń sany 550 myńnan asty.
Búginderi halyqaralyq qoǵamdastyqtyń úlken alańdaýshylyǵyn týǵyzyp otyrǵan taǵy bir másele – qaýipti derttiń ekinshi tolqyny bastalý múmkindigi. Jaqynda ǵana óz elinde koronavırýstyń keń etek jaıylýyna jol bermeı, álem memleketteriniń qurmet pen madaqtaýyna bólengen Sıngapýr ókimeti de qaıtadan COVID-19 qasiretimen aıqasýǵa májbúr. Bastapqyda Sıngapýr qatań ári shuǵyl sharalar arqyly koronavırýsty baqylaýǵa alǵan edi. Alaıda, keıinirek elge 500-dem astam sıngapýrlyq azamat oralǵan bolatyn. Eń mańyzdysy, sol azamattar karantınge jatqyzylsa da, olarmen turatyn jaqyndaryna eshqandaı shekteýler qoıylmaǵan. Nátıjesinde, qazir Sıngapýrda táýlik ishinde osy dertti juqtyrǵan adam sany úsh tańbaly dınamıkamen ósýde.
Demek, koronavırýs joǵary qaýpi áli saqtalýda, jaýapsyz qalǵan suraqtardyń sany da kóbeıýde: vaksına qashan tabylady? Taralý ekpini qashan sharyqtaý shegine jetedi? Vırýstyń uzaqmerzimdi saldarlary qandaı jáne taǵy basqa.
Mine, osy jaǵdaılardy eskersek, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń elde tótenshe jaǵdaı rejimin 30 sáýirge deıin uzartý sheshimi durys ári kerek shara ekenine kózimiz anyq jetedi.
Qazaqstanda koronavırýs dertiniń taralý dınamıkasy sharyqtaý shegine áli jetken joq. Elimizde karantın sharalary arqasynda vırýstyń jappaı taralýy aıtarlyqtaı báseńdese de, kóptegen táýekel áli saqtalýda. Máselen, Prezıdent atap ótkendeı, basshylyq qadaǵalaýyndaǵy basty máselelerdiń biri – halyq tyǵyz ornalasqan ońtústik óńirlerde qaýipti derttiń taralýyna jol bermeý.
Árıne tótenshe jaǵdaıdyń uzartylýy búkil áleýmet úshin qıyn synaq. El ekonomıkasy da úlken shyǵyndarǵa batýda, alaıda Qasym-Jomart Toqaev aıtqandaı, halyq densaýlyǵy – eń mańyzdy basymdylyq. Bul el basshylyǵy ustanyp otyrǵan basty qaǵıda, qoǵamda da bul másele boıynsha eshqandaı daý men talas, kelispeýshilik bolmaýǵa tıis.
Erlan MÁDIEV,
Tuńǵysh Prezıdent qory janyndaǵy ÁESI sarapshysy