1929 jyldyń kúzi. Keńes úkimeti dáýletti adamdardyń mal-múlkin kámpeskilep, ózderin jer aýdaryp kózin joıyp jatqan kez. Odan qaldy el ishindegi qoja-moldalardy tutqyndap, túrmege toǵytyp jatqan zaman. Arqanyń shuraıly qonystarynyń biri – Ereımentaýdyń Tóre aýylynda meshit pen medirese bar edi. Bir kúni aýylǵa saý etip jetip kelgen sholaq belsendiler meshitti qulatyp, oıran salady. Bir qaýiptiń tóngenin ańdaǵan meshit ımamy bir túnde bala-shaǵasyn alyp, aýyldan qashyp shyǵady.
Arqanyń uıtqyp soqqan kúzgi jeli jolaýshylardyń adymyn keń ashtyrmaı, tasbaqa júrispen jyljyp keledi. Ekinshi táýlikte shubyrǵan top Aqmola qalasyna kelip kiredi. Atalas aǵaıynnyń aýlasyna arbasyn doǵaryp, atyn qańtaryp, baıyz tapqan ımam qonaqasyn jep qońyr shaıǵa qanǵan soń, dáretin alyp keshki namazyn ótep bolyp jaınamazdan kóterilgeni sol edi, esikten túsi sýyq qyzyl jaǵaly mıllısııalar kirip keledi. Keldi de, aı-shaı joq ımamdy tutqyndaıdy.
Aqmola túrmesi. Imamnyń tas qabyrǵaǵa qamalǵanyna eki jyldyń júzi boldy. Uzaq tergeýden soń «meshit-medirese ustaǵan jańa úkimet saıasatyna qarsy úgit júrgizgen» deıtin bab boıynsha atý jazasyna úkim etildi. Bundaı úkimdi estigen ımam sabyr saqtap: «Áı, múminder! Qashan bir (jaý) toppen qarsylassańyzdar myqty bolyńdar da Allany kóp eske alyńdar, árıne qutylasyńdar» degen Qurannyń «Ánfal» súresiniń 45-shi aıatyn oqyp otyra berdi. О́ıtkeni, bul pende taǵdyrǵa tolyq ıman keltirýshiler sapynan bolatyn.
Imamnyń munshalyq sabyry men kórkem minezine tań qalǵan túrme kúzetshileri ol kisini eriksiz qurmet tutatyn bolady. Bir kamera da ımammen birge qamaýda taǵy bir adam bar edi. Onyń aty-jóni – Ábdikárim Músilimov bolatyn. О́zi dimkás aýrýshań jan edi. Imamǵa taǵylǵan úkim oryndalatyn kúnniń túninde qasyndaǵy joldasy Ábdikárim qaza tabady. Túrme kúzetshileri nur júzdi ımamdy ólimge qımaı, «Moldeke siz Alla Taǵalaǵa shyn berilgen adam ekensiz, din musylmanǵa paıdańyz tısin, biz sizdi «ólip qaldy» dep qaǵaz toltyramyz da, myna ólgen adamnyń qujatyn sizge berip, túrmeden shyǵaryp jiberemiz» deıdi.
Dál osylaı jasaıdy. Ábdikárim Músilimov degen atpen túrmeden bosap shyqqan ımam óz elinen turaq tappaı Omby asyp ketedi. Bul kisi artynan Qazaqstannyń bas qazıy (múftıi) bolǵan, ateıstik jaılaǵan zamanda din úshin kúresken, úlken ǵalym, oqymysty tulǵa – Sadýaqas Ǵylmanı bolatyn
Sadýaqas Ǵylmanuly – 1890 jyly Aqmola oblysyna qarasty Ereımentaý aýdanynyń Maltabar aýylynda týǵan eken. Sadýaqas alǵashynda aýyl moldasynan sabaq alǵan. Aryqaraı Aqmola mańynda Aqtamaq halfe medresesine 17 jasynda kelip 6 jyl boıy sonda oqyp, 1912 jyly molda atyn alyp, aýylyna kelip, medrese ashyp bala oqytqan. 1929 jylǵa deıin osy isin jalǵastyrǵan.
Joǵaryda aıtqanymyzdaı 1931 jyly túrmeden shyǵyp Omby óńirine barǵan soń, 1946 jylǵa deıin qara jumys istep kún kórgen. Soǵystan keıin ókimet meshit ashýǵa ulyqsat berdi degendi estip Aqmolaǵa keledi. Sodan 1952 jylǵa deıin Aqmolada ımam bolyp turdy. 1953 jyly Almaty qalasy meshitiniń qazıi Habdyǵafar Shámshıddınov aýyr naýqastanyp qalǵandyqtan sol kisiniń ornyna qazılyqqa taǵaıyndaldy.
Qazı saılanǵannan keıingi ómiri ıslam dinin qorǵaýmen, din ǵylymyn damytýmen ótken. Ateıster dáýirlep turǵan sonaý 1970 jyldary olarǵa qarsy: «Quran týraly jala men ótirikter» atty kitap jazady. Bul kitaby «Islam dininiń negizi – eki nárse», «Din jaratylystan ba, joq pa?», «Islamdy kim bastady?», «Islam barlyq paıǵambardyń dini bolǵan» degen sekildi 114 taqyryptan quralǵan.
Ekinshi bir úlken eńbegi – 980 bet hám 5 tomnan turatyn arabsha-qazaqsha sózdigi. Osy sózdikti 1946 jyly bastap, 1966 jylǵa deıin jazady. Buǵan 108 myń 208 sóz qamtylǵan. Bul bir adamnyń emes, bir ınstıtýtqa júk bolarlyq eńbek. Taǵy bir eńbegi - bılerdiń sheshendik sózderi, el ishindegi ataqty aqyndardyń óleńderi, tarıhı adamdardyń ómirderekterin qamtyǵan jazbasy. Osynda 59 tulǵanyń keıbiriniń sýretterin de qosa saqtaǵan. Sonymen qatar qyrýar óleń jazǵan. «Kálılá men Dımna» sekildi arabshadan aýdarǵan óleńderi de barshylyq.
Ataqty arabtanýshy Aqjan Mashanı óziniń «Abaı men ál-Farabı» atty kitabynda S.Ǵylmanı týraly júrekjardy sózin aıtqan. Onda óziniń arab tilin úırenýine osy kisiniń ustazdyq etkenin aıtady.
Sábet zamanynyń dinsiz, qudaısyz qoǵam bolǵanyn qazir elestetýdiń ózi ońaı emes. Ondaı qoǵamda dindar adam bolyp ómir súrýdiń qandaı qıyn bolǵany túsinikti. Al sondaı ortada qaptaǵan ateısterden haq dindi qorǵap, ara túsýge asqan qaırat pen qaharmandyq qajet ekenin paıymdaý qıyn emes.
Allanyń qudiretimen ólimnen aman qalyp, onymen qoımaı búkil ǵumyryn ıslam dinin nasıhattaý jolyna arnaǵan, artyna mol eńbek qaldyrǵan atamyz 1972 jyly dúnıeden ótipti.