Bıyl Qazaqstan fýtbolyna – 100 jyl. 1913 jyldary Semeı qalasynda «SSK», «Olımp», «Lastochka», «Orlıata» jáne «Iаrysh» atty alǵashqy qazaqstandyq komandalar quryldy. Keıbir derekterde aıaq dop oıynyn Ortalyq Azııa men Sibir arasyndaǵy iri saýda ortalyǵyna sanalǵan Semeıge aǵylshyn saýdagerleri alyp kelgeni aıtylady.
Qazaqstan fýtboly-100
Bıyl Qazaqstan fýtbolyna – 100 jyl. 1913 jyldary Semeı qalasynda «SSK», «Olımp», «Lastochka», «Orlıata» jáne «Iаrysh» atty alǵashqy qazaqstandyq komandalar quryldy. Keıbir derekterde aıaq dop oıynyn Ortalyq Azııa men Sibir arasyndaǵy iri saýda ortalyǵyna sanalǵan Semeıge aǵylshyn saýdagerleri alyp kelgeni aıtylady.
«Iаrysh» fýtbol klýbynyń sapynda zańǵar jazýshy Muhtar Áýezov te óner kórsetkeni málim. Osydan tórt jyl buryn Muhańnyń Bórilidegi týǵan oshaǵy, búgingi murajaı-úıine arnaıy barǵanymyzda, zańǵar jazýshynyń «Iаrysh» sapyndaǵy fýtbolshylarmen birge túsken qundy tarıhı fotosýretin kórýdiń sáti túsken. Jas Muhtar «Iаryshta» jartylaı qorǵaýshy bolyp oınaǵan eken. Jazýshymen birge Ahmetsálim Kárimov (kapıtan), Qasymhan Muhammedov, Salah Hısmatýllın, Zııatdın Ryspaev, Muhammed Saıdashev, Iýnýs Nyǵmatýllın, Ámirjan Syzdyqov, Ǵabdýlhan Ǵabbasov, Muhamedýlla Qurmanov, Gýsman Iаmbýshev, Sabyrjan Ahmedshın sekildi jetkinshekter oınaǵan.
Semeılik fýtbol jylnamashysy Evgenıı Odın «Iаryshtyń» halyqaralyq básekege qatysqan alǵashqy komanda ekendigin aıtady. Iаǵnı birinshi dúnıejúzilik soǵys tutqyndarynan jasaqtalǵan komandamen ótken kezdesýde «Iаrysh» komandasy oınaǵan. Áskerı tutqyndar arasynda 1912 jylǵy Olımpıada oıyndarynyń eki qatysýshysy óner kórsetken. Bul kezdesýlerdiń Qazan tóńkerisine deıin jyl saıyn kúz ýaqytynda «Semeı» jármeńkesi ótetin alańqaıda ótkizilip kelgeni týraly derek bar.
Keıin Pavlodarda «Iаstreb» jáne «Zvezdochka» komandalary paıda boldy. Osydan bastap aımaqaralyq joldastyq kezdesýler ótkizile bastady. Bul ortaazııalyq jáne sibirlik fýtbol komandalarynyń bir-biriniń qarymyn tanýǵa, óz qabiletin kórsetýge taptyrmas múmkindik edi. Al tuńǵysh fýtbol alańy elimizde 1921 jyly Jambyl qalasynda paıdalanýǵa berildi.
Osydan bir-eki jyl buryn Iýnýs Nyǵmatýllınniń Germanııada turatyn urpaqtary «Iаryshtyń» búginge deıin saqtalǵan jalǵyz tóltańbasyn Semeıdegi tatar mádenı ortalyǵyna syıǵa tartty. Kóńil tolqytarlyq osy sátte Ramısa esimdi tatar ájeı «Bul – qazaq fýtbolynyń 100 jyldyq mereıtoıyna jasaǵan syılyǵym» dedi. Márttik qoı!
Mine, sodan beri Qazaqstan fýtbolynyń 100 jyldyq mereıtoıyna qyzý daıyndyq bastalyp ketti.
Aǵymdaǵy jyly 21-22 qyrkúıekte Semeı qalasynda Qazaqstan fýtbolynyń 100 jyldyq mereıtoıy keń kólemde atalyp ótedi. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń buqaralyq sportty damytý týraly tapsyrmasyna sáıkes, el Úkimetiniń jáne Qazaqstan fýtbol federasııasynyń qoldaýymen, Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdiginiń bastamasymen mereıtoı aıasynda aýqymdy is-sharalar ótkizilmek. Bul qazaq fýtbolynyń ǵasyrlyq mereıtoıyn atap ótýdiń birinshi kezeńi bolmaq. Al ekinshi kezeń Qazaqstan fýtbol federasııasynyń uıymdastyrýymen ústimizdegi jyldyń qarasha aıynda Astanada ótedi.
О́ńirde júzege asyp otyrǵan eń úlken jobalardyń biri – Qazaqstan fýtbolynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan 100 fýtbol alańynyń qurylysy der edik. Oblystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy Ábil Dóńbaıdyń aıtýynsha, óńir basshysy Berdibek Saparbaevtyń tapsyrmasy negizinde bıyl oblys kóleminde 108 fýtbol alańynyń qurylysyn salý josparlanǵan. Osy rette oblystaǵy aýdandar men qalalardyń árqaısysyna shaǵyn jáne iri fýtbol alańdaryn salý júktelgen bolatyn. Aıta keterligi, atalǵan alańdarǵa respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten eshqandaı transfert qarastyrylmaǵan, munyń barlyǵy aýdandyq, qalalyq bıýdjet esebinen jáne óńirdegi «Týǵan jerge taǵzym» aksııasy boıynsha jekelegen kásipkerlerdiń qoldaýymen júzege asyrylýda.
Qazirgi kezde 100 fýtbol alańy paıdalanýǵa berildi. Merdigerler qalǵan 8 alańdy jyl sońyna deıin tapsyratyn bolady. Atap aıtqanda, Abaı, Kúrshim, Kókpekti, Borodýlıha aýdandary men Rıdder qalasynda – 4 fýtbol alańynan, Aıagóz, Úrjar, Shemonaıha, Zaısan, Tarbaǵataı aýdandarynda – 5 fýtbol alańynan, Besqaraǵaı, Zyrıan, Katonqaraǵaı, Jarma aýdandary men О́skemen qalasynda – 6 fýtbol alańyna