Áńgime arqaýy – Saıası doktrına
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty – «Nur Otan» HDP Saıası bıýrosynyń múshesi Erlan Nyǵmatýlın «Nur Otan» HDP Balqash qalalyq fılıalynyń kezekten tys HII konferensııasynda «Partııanyń «Nur Otan». Nurly bolashaq jolynda!» atty Saıası doktrınasy týraly» baıandama jasady, dep habarlady Parlament Senatynyń baspasóz qyzmeti.
Sharaǵa qalalyq máslıhattyń depýtattary, bastaýysh partııa uıymdarynyń, partııalyq baqylaý komıssııalarynyń tóraǵalary, memlekettik uıymdardyń basshylary, úkimettik emes uıymdardyń, «Jas Otan» jastar qanatynyń ókilderi qatysty.
Áńgime arqaýy – Saıası doktrına
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty – «Nur Otan» HDP Saıası bıýrosynyń múshesi Erlan Nyǵmatýlın «Nur Otan» HDP Balqash qalalyq fılıalynyń kezekten tys HII konferensııasynda «Partııanyń «Nur Otan». Nurly bolashaq jolynda!» atty Saıası doktrınasy týraly» baıandama jasady, dep habarlady Parlament Senatynyń baspasóz qyzmeti.
Sharaǵa qalalyq máslıhattyń depýtattary, bastaýysh partııa uıymdarynyń, partııalyq baqylaý komıssııalarynyń tóraǵalary, memlekettik uıymdardyń basshylary, úkimettik emes uıymdardyń, «Jas Otan» jastar qanatynyń ókilderi qatysty.
«El azamattarynyń ómirin sapaly túrde jaqsartýǵa umtylý, ony qoǵamnyń kóptegen músheleriniń kúsh-jigerimen jáne áleýmettik turaqtylyqpen qamtamasyz etý – partııanyń saıası doktrınasynyń basty mindeti. Doktrına – adamdar jańarýdyń ár kezeńinde birtutas eldiń ajyramas bólshegi retinde sezinetin kúndelikti qamqorlyq pen bıik maqsattardyń qosylýy bolyp tabylady», – dep atap ótti E.Nyǵmatýlın.
Sol kúni senator Lázzat Turlashov ta «Nur Otan» HDP Almaty oblysyndaǵy Qarasaı aýdandyq fılıalynyń kezekten tys HV konferensııasyna qatysty. Jınalysta atalyp ótilgendeı, «Nur Otan» partııasynyń Doktrınasynda ekonomıkalyq turǵyda órkendep kele jatqan, ár azamatqa berik áleýmettik kepildikteri bar memleket qalyptastyrý baǵytynyń aınymastyǵy mazmundalǵan. Partııanyń mıssııasy órkendeý jolyndaǵy, básekege qabiletti jáne áleýmettik baǵdardy ustanǵan memleket qurý jáne birte-birte damytý jolyn qamtamasyz etý bolyp otyr.
3-sessııa: mindetter men mejeler
Munyń aldyndaǵy parlamenttik betimizde jańadan taǵaıyndalǵan bir top Senat depýtattarynyń aldaǵy atqarar jumystarynyń josparymen tanystyrǵan bolatynbyz. Bul joly osy palatanyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń jańadan saılanǵan múshesiniń sózi berilip otyr.
Georgıı Kım,
Senat depýtaty:
– Úshinshi sessııany asharda sóılegen sózinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev bes baǵyt boıynsha Parlamenttiń basymdyqty mindetterin aıqyndap berdi. Sondyqtan da Memleket basshysy alǵa qoıǵan mindetterdi basshylyqqa ala otyryp, ekonomıkany, sonyń ishinde «jasyl» ekonomıkany jáne ınnovasııalyq úderisterdi ary qaraı nyǵaıtý úshin birqatar zań jobalaryn qabyldaýymyz qajet. Eń bastysy, Parlamentke Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin uıymdastyrý jáne ótkizýmen baılanysty zańnamalyq aktilerge ózgerister engizip, basymdyq berilgen zań jobalarynyń úlken blogyn jedel qarastyrǵan jón.
Memleket basshysy basymdyqty dep atap ketken zań shyǵarýshylyq mindetterdiń tórtinshi blogy quqyq qorǵaý zańnamasyn tereń reformalaý jáne jańǵyrtý ekeni málim. Osyǵan baılanysty Parlament Qylmystyq, Qylmystyq-prosessýaldyq jáne Qylmystyq-atqarýshylyq kodeksterdiń, sondaı-aq, Ákimshiliktik quqyq buzýshylyq kodeksiniń jańa jobasyn qaraýy tıis.
Joǵaryda atalǵan kodeksterdiń qabyldanýymen qylmystyq sot isi júıesi jańǵyrtylatyn bolady. Iаǵnı, bul quqyq qorǵaý zańnamalary azamattardyń erki men bostandyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik berip, ony jańa sapaly deńgeıge shyǵarady. Shyntýaıtynda, álemdik tájirıbeni paıdalana otyryp Qazaqstannyń sot jáne quqyq qorǵaý júıesiniń qurylýynda jańa quqyqtyq negiz qalyptasady.
Sot jáne quqyq qorǵaý organdaryndaǵy úlken jumys ótili bar zańger retinde meni Qylmystyq, Qylmystyq-prosessýaldyq jáne Qylmystyq-atqarýshyl yq kodeksterdiń, sondaı-aq Ákimshiliktik quqyq buzýshylyq kodeksiniń jańa jobasy qatty qyzyqtyrady. Tolyqtaı alǵanda, barlyq másele quqyq qorǵaý júıesin qamtıtyn zańnamalardy reformalaýda bolyp otyr, óıtkeni, kóptegen problemalar men máseleler prokýratýrany, arnaıy qyzmet organdaryn jáne sotty bir- birimen tyǵyz baılanystyrady. Sondyqtan da bul baǵytta atqarylar sharýalar shash etekten.
Elbasy aıqyndap bergen zań shyǵarýshylyq mindetterdi der kezinde qarap, qabyldaý elimiz ekonomıkasyn jáne ınnovasııalyq úderisterdi ilgeriletý úshin de qajet. Men Májilis jáne Senat depýtattary bolyp, bul údeden shyǵamyz dep oılaımyn.
Jazyp alǵan
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
Partııa qujaty baıyptaldy
Parlament Senaty Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Rashıt Ahmetov Batys Qazaqstan oblysy, Tasqala aýdanynda «Nur Otan» konferensııasyna qatysty.
«Partııanyń «Nur Otan». Nurly bolashaq jolynda!» Saıası doktrınasynyń «Azamat jáne memleket» taraýy boıynsha sóz alǵan R.Ahmetov: «Azamattyq qoǵamnyń bóligi bolyp tabylatyn «Nur Otan» partııasy halyq múddesin kózdeı otyryp, azamattyq bastamalardy damytý úshin jaǵdaı jasaýǵa umtylady. Qýatty memleket, eń aldymen bilimdi, densaýlyǵy kúshti, óz kúshine senimdi azamattar ekeni aıqyn. Sondyqtan, salamatty ómir saltyna, jańa bilimge, kásibı turǵyda biliktilikke umtylý qalypty jáne daǵdyly ádet bolýǵa tıis», – dedi.
Partııa Doktrınasyna qoldaý bildirildi.
Konferensııa barysynda senator azamattarmen aımaqty áleýmettik-ekonomıkalyq damytý máselelerin de talqylady. Tasqala aýdanynyń turǵyny Janbolat Aıtjanov respýblıkalyq mańyzy bar Oral – Tasqala – Saratov avtomobıl jolyn jóndeý máselesin kóterdi. Ol osy kókeıkesti máseleni sheshýde senator R.Ahmetovten kómek kórsetýdi ótindi.
*Talqylaý taǵylymy
Zııatkerlik menshik máselelerine arnaldy
Parlament Senatynda «Zııatkerlik menshik: ózekti quqyqtyq máseleler jáne sot praktıkasy» taqyryby boıynsha dóńgelek ústel otyrysy ótti, dep habarlady osy palatanyń baspasóz qyzmeti.
Sharaǵa Senat Tóraǵasynyń orynbasary, Joǵarǵy Sottyń, Bas prokýratýranyń, Ekonomıkalyq qylmys jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń, Ádilet, Ishki ister, Qarjy, Mádenıet jáne aqparat mınıstrlikteriniń, «Atameken» odaǵy» Qazaqstannyń ulttyq ekonomıkalyq palatasynyń ókilderi qatysty.
Otyrysta Senat Tóraǵasynyń orynbasary Qaırat Ishanov quttyqtaý sóz sóılep, zııatkerlik menshik salasyndaǵy Qazaqstan quqyqtyq júıesiniń damýynyń negizgi kezeńderin atap ótti. «Álemdik ekonomıka men saıasatta bolyp jatqan túbegeıli ózgerister jetken jetistikterge aıaldaýǵa múmkindik bermeıtinin túsinemiz. Zııatkerlik menshik salasyndaǵy Qazaqstan zańnamasy ony tıisti deńgeıde qorǵaýǵa múmkindik beredi. Sonda da osy sala boıynsha jumystar jalǵasa beredi, óıtkeni, zııatkerlik menshiktiń jańa nysandary, olardy paıdalanýdyń jańa tásilderi paıda bolýda», – dep atap ótti Q.Ishanov.
Sonymen birge, osy sharaǵa tóraǵalyq etýshi, Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń tóraǵasy Serik Aqylbaı Qazaqstannyń aldaǵy ýaqytta Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýine jáne Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń qalyptasýyna baılanysty negizgi máselelerdiń biri zııatkerlik menshik quqyqtaryn tıimdi jáne durys qorǵaý júıesin qurý bolyp tabylatynyn atap ótti.
Otyrys barysynda Ádilet mınıstriniń orynbasary Záýresh Baımoldına zııatkerlik menshiktiń kókeıkesti máseleleri boıynsha sóz sóıledi. Taýar belgilerin tirkeý barysynda týyndaıtyn daýlar boıynsha Joǵarǵy Sottyń azamattyq jáne ákimshilik isteri boıynsha sot qadaǵalaý alqasynyń sýdıasy Nıkolaı Mamontov egjeı-tegjeıli áńgimeledi. Avtorlyq jáne qosalqy avtorlyq quqyqtardyń buzylýymen kúres týraly IIM qabyldaǵan sharalar týraly tergeý komıtetiniń tóraǵasy Marat Qojaev baıandama jasady. Senator Iýrıı Kýbaıchýk zııatkerlik menshik salasyndaǵy elimizdiń zańnamalaryn odan ári jetildirý máseleleri boıynsha óz oılaryn ortaǵa saldy.
*Iskerlik issaparlary
Sharalar qoldaný – teń jaǵdaılarǵa múmkindik
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty Ekonomıkalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń tóraǵasy Talǵatbek Abaıdildın «Ekonomıkanyń túrli salalaryndaǵy ónim naryqtarynda básekelestiktiń teń jaǵdaılaryn qamtamasyz etýdiń quqyqtyq negizderi» taqyry by boıynsha halyqaralyq dóńgelek ústel otyrysyna qatysty, dep habarlady osy palatanyń baspasóz qyzmeti.
Shara Belarýs Respýblıkasynyń Brest qalasynda ótip, oǵan Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı depýtattary, monopolııaǵa qarsy organdar men bıznes qaýymdastyqtarynyń basshylary qatysty.
Eýrazııalyq joǵary ekonomıkalyq keńesiniń 2012 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy «Naryqtardy shekaralyq aımaqtarǵa jatqyzýdyń sıpattaryn bekitý týraly» sheshiminiń tapsyrmalaryn oryndaý úshin Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı aýmaqtaryn qamtıtyn shekaralyq aımaqtardaǵy naryqtarǵa taldaý júrgizedi.
Dóńgelek ústelge qatysýshylar birlesken jumystar tártip buzýshylyqtardy, ústem jaǵdaıdy asyra paıdalaný men josyqsyz básekelestikti anyqtaýǵa múmkindik beretinin aıta kelip, sondaı-aq tártip buzýshylarǵa tıisti sharalar qoldaný Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń taýar naryqtarynda básekelestiktiń teń jaǵdaılaryn qamtamasyz etetinin jetkizdi.
*Depýtat dabyly
Balalar quqy zańmen qorǵalýy tıis
Jambyl AHMETBEKOV,
Májilis depýtaty.
Búkil qoǵamdy dúr silkindirgen jaǵymsyz habardy BAQ taratty. Yahoo Groups jáne Facebook áleýmettik jelilerinde jetim balalardy satý, aıyrbastaý týraly jarnama berilip, taratylyp turǵan habarlandyrýlar áshkere boldy. Bul saý basy saýdaǵa túsken balalardyń ishinde Qazaqstannan asyrap alynǵan bizdiń azamattarymyz da bar. Iаǵnı, bizdiń taǵdyry aýyr osy beıbaq balalarymyzdy keıbir sheteldik asyrap alýshy «ata-analary» biraz ýaqyttan keıin jetim malsha saýdaǵa shyǵaryp, satyp jiberetindigi belgili bolyp otyr. Sonymen qatar, bul saıttar balalardy satýmen qosa, olardy almastyrý, aýystyrýmen de aınalysady eken. Bul masqara qylmysty, qazir estýimizshe, amerıkalyq quqyq qorǵaý organdary tekserip jatqan kórinedi. Jaýapkerler jaýapqa tartylar, zańsyz jarnamashy saıttar jabylar, biraq, bul fakt ómirdiń talqysyna túsken bizdiń beıbaq balalarymyzdyń taǵdyrlarynan, olardyń tynys-tirshilikterinen habardar etedi.
Sarapshylardyń pikirine súıensek, shetelge asyraýǵa berilgen balanyń taǵdyry bizdiń memlekettik organdarymyzdyń baqylaýynan shyǵyp ketedi, jetimderimiz shetel asqannan keıin olardyń taǵdyryna aralasý tetikteri az. Úlken kórshimiz Reseıdiń ózinde bul másele sheshim-túıini tarqatylmaǵan ótkir másele bolyp qalyp otyr. Jat jerde qatygez ákeden ajal qushqan Dıma Iаkovlev qasiretinen keıin kórshi Reseı sheteldikterdiń bala asyrap alýyna tyıym salyp, toqtatyp qoıdy. Bizdiń elimiz de shetelge ketken balalarymyzdyń taǵdyryn nazardan shyǵarmaı, baqylaýda ustaýǵa mindetti.
Qazaqstanda shetel asqan balalardy qorǵaý máselesi – burynnan da qyzý talqylanyp kele jatqan óte ótkir másele. Osydan 5-6 jyl buryn da qoǵamda jetim balalardy sheteldikterdiń asyrap alýyna qarsylyq bolyp, qoǵamda qyzý pikirsaıys týǵyzǵan edi. Alaıda, sol kezdegi memlekettik organdar depýtattardy sheteldikterge asyrap alýǵa berilgen jetim balalardyń barlyǵyn jarqyn ómir kútip turǵanyn aıtyp, olardyń taǵdyryna alańdaýǵa negiz joq dep sendirgen edi. Tipti, keıbir batystaǵy baqýatty otbasylar asyrap alǵan jetimderdiń baqytty ómirlerin teledıdardan kórsetip, gazetterde emdelip qatarǵa qosylǵan múgedek jetimderdiń jarqyn bolashaǵy týraly jarysa jazǵan maqalalar shyqqan bolatyn...
Alaıda, myna fakt shetel asqan balǵyn bóbekterimiz ózderiniń jańa otbasynan bári birdeı óz baqytyn taba bermeıtindigin kórsetip otyr. Sondyqtan Bilim jáne ǵylym mınıstriligi shetelge ketken balalarymyz týraly derekterdi túgendep, olardyń árqaısysynyń taǵdyryn baqylaýǵa alýǵa mindetti dep oılaımyn. Qajet bolsa, balalardyń quqyǵyn qamtamasyz etý bóligi boıynsha tolyqtyrýlar engizip, zańmen tolyq qorǵalýy tıis.
*Saýal salmaǵy
Jol-kólik apaty
elimizdegi adam óliminiń negizgi sebebine aınalý qaýpi bar
Senattyń sońǵy ótken jalpy otyrysynda depýtat Orynbaı Rahmanberdıev Úkimet basshysy Serik Ahmetovtiń atyna saýal joldaǵan bolatyn. Onda bylaı delinedi:
«Respýblıkamyzdyń joldaryndaǵy jol júrisi qaýipsizdiginiń jaǵdaıy qashanda kúrdeli bolǵany belgili, alaıda, sońǵy kezderi avtokólik qaýipsizdigi máselesi ulttyq qaýipsizdigimizge qater tóndiretin dárejege jetkendeı.
IIM Jol polısııasy komıteti baspasóz qyzmetiniń habarlamasy boıynsha, 2013 jyldyń 8 aıynyń ózinde ǵana 13108 jol-kólik oqıǵasy tirkelgen , sonyń saldarynan 1824 adam qaza tapqan, onyń 180-i balalar; 17062 azamat jaraqat alǵan, onyń 3056-sy balalar.
Apat sanynyń kóp bolýyna júrgizýshilerdiń jol júrisi erejesin óreskel buzýy, jol júrisi qaýipsizdigin qamtamasyz etý júıesiniń tıisti dárejede jumys istemeýi, jol-kólik ınfraqurylymynyń nashar jaǵdaıy sebep bolyp otyr.
Sonymen qatar, júrgizýshi kýáligin óte jeńil jolmen alý – joldaǵy tártiptiń tómen bolýynyń birden-bir sebebi ekenin aıtyp ótken jón. Avtokólikti densaýlyq jaǵdaıyna, jasyna jáne basqa da sebepterge baılanysty rýlge otyrmaýy tıis adamdar da júrgizýde. Qarjy polısııasy agenttiginiń málimeti boıynsha Qazaqstanda 2010 jyl men 2013 jyldyń birinshi toqsany aralyǵynda narkologııalyq jáne psıhonevrologııalyq dıspanserde tirkeýde turǵan, sonyń ishinde shızofrenııa, psıhoz, sozylmaly jáne asqynǵan psıhıkalyq aýrýlary bar azamattarǵa júrgizý kýáligi berilgeni týraly 1826 fakt anyqtalǵan.
Sondaı-aq, avtomobıl joldary jobalarynyń sapasyz jasalýy jáne oryndalýy týraly faktiler jıi kezdesip jatady. Kúndelikti ómirden kórip júrgenimizdeı, qazirgi kezde elimizde avtokólik sany jedel ósip, aýyr júk kóteretin, joǵary jyldamdyqpen júretin, gabarıtti avtokólik quraldarynyń jańa modelderi kóptep paıda bolyp jatyr. Al bizdegi jol salasynyń jaǵdaıyn retteıtin normatıvtik qujattar bolsa ábden eskirgen, kerek deseńiz, olar osydan 20-30, tipti 40 jyl burynǵy talaptarǵa negizdelgen.
Osyǵan baılanysty, ǵylymnyń eń úzdik jetistikterin, ozyq tájirıbelerin paıdalana otyryp, jol qozǵalysy qaýipsizdigin mindetti túrde kóteretin mezgil jetti dep esepteımiz. Sonymen qatar, joldy sapasyz salǵan qurylysshylarǵa da qatysty jazadan bultartpaý sharalary qoldanylýy qajet dep sanaımyz.
Jol júrý qaýipsizdigi salasyndaǵy búgingi kúni oryn alyp otyrǵan kúrdeli jaǵdaılar júrgizýshilerdiń densaýlyǵyn qatań baqylaýǵa, olardyń alǵashqy júrgizýshilik daıyndyǵyn jetildirýge, qoldanystaǵy avtokóliktiń tehnıkalyq jaǵdaılaryna joǵary talaptar qoıýǵa, halyqty jol júrý qaýipsizdigi sharalaryna úıretýge, jol qaýipsizdigine baılanysty quqyqtyq normalardy odan ári salmaqtandyrýǵa, jol júrý qaýipsizdigin keńinen nasıhattaýǵa, joldardyń sapasyn qalypqa keltirýge jáne jol-kólik apatynan zardap shekkenderge kómek kórsetýdi jáne onyń saldaryn joıý júıelerin damytýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalar qabyldaýdy talap etedi.
Eger bul másele jóninde der kezinde tıisti sharalar qarastyrylmasa, bolashaqta ol kúrdelenip, jol-kólik apaty elimizdegi adam óliminiń eń negizgi sebebine aınalýy ábden múmkin. Osy joǵaryda kórsetilgen jaǵdaılardy eskere kele, ózińizden qazirgi kezde Úkimet tarapynan osy jol apaty máselelerin sheshýge baǵyttalǵan qandaı keshendi sharalar qarastyrylǵany týraly aqparat berýińizdi suraımyz».
*Sizdi ne tolǵandyrady?
Ulttyq brendter qalyptastyrýǵa umtylaıyq
Elimizde kásipkerlikti damytý, sapaly ónim óndirýshilerge qoldaý kórsetý aıasynda kóptegen jumystar qolǵa alynýda. Ásirese, otandyq aýylsharýashylyq jáne azyq-túlik ónimderine barynsha qoldaý jasap, damytýǵa múddeli bolyp otyrmyz.
Almas TURTAEV,
Májilis depýtaty.
Qazaq halqy adam qajettilikteriniń ishinde asty joǵary baǵalap, qadirleı bilgen. «Astan úlken emessiń», degen sekildi eskertpe sózder, maqal-mátelder osynyń dáleli. Qaı zamanda, qalaı aıtylǵanyna qaramastan, halyq asty qurmetteýdiń jolyn, ony ázirleýdiń kózin, retin taýyp, jazda da, qysta da buzbaı, qunaryn-nárin saqtaýdyń ádis-tásilderin jetik bilgen.
Tórt túlikti erekshe qadirlegen ata-babalarymyz onyń etin súrlep, sútinen qurt, kilegeı, qaımaq, irimshik, sary maıdy barlyq maýsymdarǵa paıdalanýǵa múmkin etse, kókónis, jemis-jıdekterdiń tabıǵı qunaryn saqtap órikti keptirip, júzimnen – meıiz, qaýynnan – qaq jasaǵan. Qazir de ata-kásipti qolǵa alýshylar bar, olarǵa qoldaý aıasyn keńeıte otyryp, ulttyq brend qalyptastyrýdy qolǵa alýymyz kerek. Muny usaq-túıek dúnıe dep qaraýǵa bolmaıdy. Sebebi, álem elderi buǵan aıryqsha mán berip otyr. Mysaly, Shveısarııada «fondıý» degen irimshiktiń astyna ot jaǵyp qoıyp, nan batyryp jeıtin taǵamdy menshikteýge búginde birneshe memleket talasyp jatyr. Shyǵys Eýropanyń «palenka» dep atalatyn ishimdigine vengrler, bolgarlar, ıýgoslavtar «en taqpaq» bolyp arpalysýda. Osy sııaqty «býdvaızer» degen syraǵa Chehııa men Amerıka Qurama Shtattary talasyp, birinshisi jeńip shyqty. Amerıkada bul syra nómiri birinshi sanalady. Qazirgi kúni «býdvaızer» syrasy Chehııanyń zııatk