Ultqa qyzmet etýdiń utymdy joly

Elimizdiń ózge óńirlerindegideı bizdiń oblysta da osy jyldar ishinde bir­shama keleli ister atqarylyp, jańa bas­tamalarǵa jol ashyldy. Naqty aıtqanda, eki mıllıondaı adamdy qamtyǵan 7 myńnan astam is-shara ótkizildi.

Mysalǵa, «Týǵan jer» arnaıy jobasy­ aıasynda oblysta úsh jyl ishinde 15,3 mlrd teńgege 600-ge jýyq áleýmettik bas­­tama júzege asyryldy. Negizinen áleý­mettik mańyzy bar nysandar salyndy jáne qaıta qalpyna keltirildi: mek­tepter, balabaqshalar, medısınalyq mekemeler, mádenıet nysandary, sport alańdary, jas mamandarǵa salynǵan úıler jáne taǵy basqalary. Bul «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý jolynda qaıyrymdylyq isimen aınalysyp, óz úlesterin qosyp júrgen jerlesterimizdiń patrıottyq rýhy joǵa­ry ekendiginiń aıqyn dáleli. Olar eldiń eń baı bıznesmenderi emes, týǵan jerine jany ashıtyn kásipkerler, fermerler, aýyl sharýashylyǵy qyzmet­kerleri.

Atalǵan maqalada bizdiń qoǵamǵa zamanaýı jáne bolashaqty jaqsy túsinetin gýmanıtarlyq bilikti adamdar qajet ekeni atap kórsetilgen. Osy oraıda, 2018-2019 oqý jylynda oblystyń barlyq 560 mektebinde 1200-ge jýyq «Tegin IT-synyptar» ashylyp, bıyl oblys orta­lyǵynda mektep jasyna deıingi balalardan bastap stýdent jastarǵa deıin ǵy­lymǵa bet burýǵa múmkindik beretin IT-tehnologııalar men ınnovasııalyq ádistemelerdi úılestiretin biregeı alań – «Bolashaq saraıynyń» qurylysy bastaldy.

Aqmola oblysynyń 11 kıeli nysany ulttyq tizimge, 35-i óńirlik tizimge endi. Halyqty kıeli nysandarmen ja­qyn tanystyrý maqsatynda 8 týrıstik mar­­shrýt kartasy ázirlendi. Oblystyń bar­lyq kıeli nysandarynda QR-kodtar, aq­­parat­tyq qalqandar, bılbordtar men kórsetkishter ornatylyp, joldar salyndy. 2018 jyldan beri ashyq as­pan astyndaǵy mýzeı – «Botaı» vı­zıt orta­lyǵy» arheologııalyq-etno­gra­fııalyq kesheni jumys isteıdi, Byl­tyr mýzeıge 5 myńnan astam týrıst kel­di.

Býrabaı aýdanynyń «Zvezdnyı» balalardy saýyqtyrý ortalyǵy bazasynda «Meniń Otanym – Qazaqstan» týrıstik-ólketaný ekspedısııalyq otrıadtarynyń oblystyq sleti jyl saıyn ótedi. Kóp kún­dik jaıaý joryqtar, tájirıbe alma­sý, slettiń shatyrly jáne skaýttyq lager­leri jyl saıyn 1,5 myńnan astam bala men jasóspirimdi qamtıdy. Aýdan oqý­­shylarynyń ǵylymı jumystary ne­gizinde 2019 jyly «Meniń kishi Ota­nym» hrestomatııasy (620 bet) shy­ǵarylyp, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń «Rýhanı jańǵyrý» qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldy.

2018-2019 jyldary «Tarıhı-ádebı ólketaný» jobasyn júzege asyrý aıasynda 6 shyǵarma jaryq kórdi. Olar: Nurdáýlet Aqyshtyń «Afanasıı Latý­ta» tarıhı romany, Jumash Kene­baı­dyń «Ǵashyq júrek» poemasy, Aı­gúl Kemelbaevanyń «Arqanyń altyn bel­deýi» ǵylymı ocherki, Ábilqaıyr Qana­ǵat­tyń «Atajurtym – Kókshetaý» romany, Ermahan Shaıhyulynyń «Arqa­nyń aqtańgerleri» povesi, Erbolat Baıat­­ulynyń «Tulpar tuıaǵynyń izimen» essesi.

Osy óńirde týǵan aqyndar men jazý­shylardyń aýdıokitaptary shy­ǵaryldy. Sonyń ishinde Sáken Jún­isovtiń «Aqan seri», Ilııas Esenberlınniń «Qahar», Sábıt Muqa­novtyń «Balýan Sholaq», Estaı Myrzahmetovtiń «Medet», Kákim­bek Salyqovtyń «Úkili Ybyraı», Málik Ǵabdýllınniń «Epıstolıarnyı mır», Tóle­gen Qajybaevtyń «Aıbozym», Erik Asqarovtyń «Ata qaz», Jabal Erǵalıev­tiń «Eski arba» shyǵarmalary bar.

Zamanaýı aqparattyq-kommýnıkasııa jaǵdaıynda jáne jahandaný úrdisinde mádenı qundylyqtardy eksporttaý, olardy saqtaý men damytýdyń neǵur­lym tıimdi joly bolyp tabylady. «Jahandyq álemdegi qazirgi qazaq­standyq mádenıet» arnaıy jobasy aıa­synda oblystyń shyǵarmashylyq ujym­dary jyl saıyn Aýstrııa, Italııa, Polsha, Reseı, Túr­kııa, Birikken Arab Ámirlikteri jáne basqa da kóptegen el­de halyqaralyq baıqaýǵa qa­ty­syp júr. Bizdiń shy­­ǵar­mashylyq ujym­dar sheteldik serik­testermen berik mádenı baılanys ornatty, bul olardyń shyǵar­mashylyqtaryn ushtap, básekege qabi­lettilik deńgeıin aıtarlyqtaı arttyrdy.

2019 jyly «Uly esimder – Uly dala» arnaıy jobasy aıasynda «Kókshetaý-Nur-Sultan» tas jolynyń boıynda Úkili Ybyraı, Aqan seri, Birjan sal, Balýan Sholaq jáne Kenesary han syndy tarıhı tulǵalardyń jáne Stepno­gorsk qalasynda Qajymuqan Muńaıt­pasulynyń eskertkishi ornatyldy. «100 jańa esim» jobasyna úsh jyl ishinde 294 aqmolalyq qatysyp, onyń 9-y jobanyń jeńimpazy atandy. Byltyr BAQ-ta baǵ­dar­lamaǵa qatysty 16 myńnan astam materıal jarııalandy.

2019 jyldyń 1 jeltoqsanynan oblystyq «Rýhanı jańǵyrý» aımaqtyq jobalaý keńsesi jumys isteıdi. Biz bıyl jáne kelesi jylǵa kóptegen mindet men ıdeıany alǵa qoıdyq. Sonyń ishinde arnaıy jobalardyń maq­saty men min­detine turǵyndardyń nazaryn aýdaryp, azamattyq belsendiliktiń ósýine yqpal etýge, ózekti máselelerdi she­shýge qabiletti ózara tolyqtyrýshy is-shara­lardan turatyn keshendi baǵyttalǵan naqty jobalar josparladyq.

«Aýyl – el besigi» jobasynyń tıim­diligi, «sakraldy oryndardyń» nasıhattalýy, «Uly dalanyń uly esimderiniń» ulyqtalýy, bilim, mádenıet, týrızm salasynda atqarylyp jatqan jumystar, tyń jobalar, halyqaralyq ǵylymı konfe­rensııalar, respýblıkalyq aqyn­dar músháırasy, aıtystar, dástúrli ánshi­lerdiń, teatrlardyń festıvali, kitap­tardyń jaryqqa shyǵýy, eski tarıhı jádigerlerdiń tabylýy – munyń barlyǵy qoǵamdyq sananyń jańǵyrýy.

Ulttyq qundylyqtyń temirqazyǵy – rýhanııat ekeni belgili. Al rýha­nııat – tarıhpen, mádenıetpen, salt-dás­túr­men, ádebıetpen, ádep-ǵuryppen, tár­bıemen ólshenedi. Bıyl jyl basynan beri biz «Zamandas» jobasy aıas­ynda ulttyq qolóner sheberi, zerger Rústem Sháripov, umyt bolǵan ult­tyq taǵamdar daıarlaýdyń sheberi Úki­jan Qalıaqparqyzy, «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy Nazgúl Jakenova, múmkindigi shekteýli qaısar qyz Samal Amrına, volonter Amantaı Erbol týraly jáne Málik Ǵabdýllın murajaıy men Aqmola oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıynyń, Kókshetaý qalalyq elektrondy kitaphanasynyń, ulttyq kıimder tigetin «Aqaı» sán sa­lonynyń, Aqkól balalar úıiniń qyzmeti men tynys-tirshiligin kórsetetin aq­parattyq beınerolıkter daıarlap áleýmettik jeli arqyly kópshilik nazaryna usyndyq. Kelesi kezekte «Jeti ata», «Qara shańyraq», «Altyn júrek» taqy­ryptaryndaǵy beınebaıandar bolmaq.

Qarqyndy damý ústindegi kez kelgen memlekettiń tamyry hám dińgegi bolýy shart. Iаǵnı tamyry degenimiz ulttyq qundylyq bolsa, dińgegi, ózegi – ulttyq rýh. Bıyl Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵy aıasynda Muhar Áýezovtiń «Abaı joly» romanyn jastardyń jap­paı oqýyna yqpal etip, uly Abaı arqyly olardyń ulttyq qundylyqtarǵa degen oń kózqarastaryn qalyptastyryp, shy­ǵarmany tereń túsinip, óz oılaryn qaǵaz betine erkin túsirýine múmkindik berý maqsatynda «Biz – Abaı jolyndamyz» konkýrsy jarııalanyp, búginde elýge tarta jas shyǵarmany oqyp shyǵyp, óz paıymdaryn tarazyǵa salmaq. Sonymen qatar «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn basshylyqqa alyp qurylǵan «Eljastar» eksperımentaldy-laboratorııalyq jas­tar teatry aqpan aıynda «Jastyqtyń oty qaıdasyń?!» atty qoıylymnyń preme­rasymen qýantty. Al Abaıdyń qarasózderin kún saıyn áleýmettik jeli­de jarııalaý jaqsy dástúrge aınal­dy.

Ult úshin qyzmet etken uly tulǵalar týraly qysqa da nusqa «10 derek» jobasy sáýir aıynan beri áleýmettik jelide turaqty túrde jarııalanyp keledi. Búginde kópshilikke Shoqan Ýá­lı­hanov, Naýan Haziret, Imanjúsip Qut­panuly, Smaǵul Sádýaqasov, Bilál Mol­dybaev, Qoshke Kemeńgeruly, Bar­lybek Syrttanuly, Mirjaqyp Dýlatov, Baqtygereı Qul­man­uly, Aıtmaǵanbet Bek­temirov, Muha­medsálim Káshimov, Raqymjan Qoshqarbaev, Talǵat Bıgel­dınov, Málik Ǵabdýllın, Ramazan Ele­baev, Saǵadat Nurmaǵambetov, Jumabek Táshenev, Erkin Áýelbekov týraly tanymdyq turǵydaǵy qundy derekter kópshilikke jetkizildi. Joba tek Aqmola jeriniń týmalarymen ǵana shektelmeı, ult maqtanyshyna aınalýy tıis tarıhı tulǵalardy túgel qamtymaq.

Zaman talaby jańaryp jatqandyqtan, «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń jyl ótken saıyn qurylymy ózgerip, ony júzege asyrý úshin jańa talaptardyń paıda bolýy zańdylyq. Jastardyń, óskeleń urpaqtyń jańashyldyqqa qumar ekeni belgili. Bıyl tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý mekemelerinde oqyp jatqan jastardy «Rýhanı jańǵyrý» baǵdar­lamasyna belsendi kiriktirý maq­satynda saıystar uıymdastyrylyp, Aqan seri atyndaǵy joǵary mádenıet kol­ledjiniń, Shoqan Ýálıhanov atyn­daǵy kópsalaly kolledjdiń, Arna kol­ledjiniń, joǵary medısınalyq kol­ledjiniń, qazaq gýmanıtarlyq tehnı­kalyq kolledjiniń, azamattyq qorǵanys kolledjiniń oqýshylary bilimderin ortaǵa salyp, óz pikirlerin qyzý qorǵap, ustanymdaryn ushtady.

«Rýhanı jańǵyrý» – qoǵamdyq sanany jańǵyrtý boıynsha júrgiziletin júıeli jumys. Bul jumystyń nátıjesi – bilimdi, básekege qabiletti, eljandy, ultjandy, ana tilin ardaqtaıtyn, ádebıeti men mádenıetin qurmet tutatyn, tarıhyn tanı biletin sanaly azamat bolmaq. Bul keshendi tásil barlyq mem­lekettik jáne qoǵamdyq ózgeristerdiń tren­dine, árbir qazaqstandyqtyń ómirlik maq­satyna aınalýy tıis.

Maral JAQYPOVA,

Aqmola oblystyq «Rýhanı jańǵyrý» óńirlik jobalaý keńsesiniń basshysy