Sonymen, Memleket basshysy Q.Toqaevtyń 27 sáýirdegi málimdemesinde aıtylǵan oqıǵa oryn aldy. Dálirek aıtsaq, 11 mamyrda tótenshe jaǵdaı alynyp tastaldy. Alaıda qoǵamdyq qaýipsizdik úshin karantın rejimine baılanysty sharalardy saqtaý óte mańyzdy.
Q.Toqaev qazaqstandyqtar birtindep qalypty ómirge oralady degen úmit bildirdi. Tótenshe jaǵdaı rejiminiń aıaqtalýyn bárimiz asyǵa kútkenimizdi aıtýdyń da qajeti joq shyǵar.
Fransýz jazýshysy jáne áskerı ushqysh Antýan de Sent-Ekzıýperı óziniń «Adamdar jeri» (1939 j.) atty eńbeginde: «Naǵyz baılyq, bul – adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas», dep jazǵan. Qazaqstandaǵy tótenshe jaǵdaıdyń 50 kúnnen astam ýaqytqa sozylý kezeńinde, ataqty fransýzdyń álgi dáıeksóziniń durystyǵyna bárimizdiń kózimiz jetti... Týystarymyzben, dostarymyzben, kórshilerimizben, áriptesterimizben, COVID-19-ǵa deıin kúndelikti qarym-qatynasta bolǵan barlyq adammen kózbe-kóz júzdessek degen tilek sanamyzdy jaýlap aldy. О́ıtkeni Zoom, skaıp, telefon bizge qashyqtan, alystan baılanysýǵa múmkindik bergenmen, adammen tikeleı qarym-qatynas jasaýdy almastyra almady.
Oqshaýlaný otbasylyq qarym-qatynas beriktiginiń, streske qarsy turýdyń, ózińniń jáne basqanyń ómiri úshin jaýapkershiliktiń, erejelerge baǵynýdyń, dúrbeleńge boı aldyrmaý jáne ony taratpaýdyń kúrdeli synaǵyna aınaldy. Bizdiń árqaısymyzda karantın kezinde bastan ótkergen psıhologııalyq synaqtarymyzdyń, joǵaltqandarymyz ben tabystarymyzdyń ózindik tizimi, erekshe tájirıbesi bar dep oılaımyn.
Memleket basshysynyń 19 naýryzdaǵy tótenshe jaǵdaıdy engizý jáne odan ári uzartý týraly sheshimderiniń sebebimen biz álemde jasaı almaǵan mańyzdy nátıjege qol jetkizdik, ıaǵnı qaýipti vırýstyń taralý jyldamdyǵyn azaıttyq.
Qazaqstanda aýqymdy jumys atqarylýynyń, buryn-sońdy bolmaǵan uıymdastyrýshylyq, qarjylyq sharalar qabyldanýynyń, adamı resýrstar men azamattardyń qoldaýynyń arqasynda tótenshe jaǵdaıdy 11 mamyrda toqtatý josparlanǵan edi. Mine, bul júzege asyryldy.
Bizdiń azamattarymyzdyń, dárigerlerimizdiń ómiri men densaýlyǵynyń óteýimen, alapat kúsh-jigerdiń arqasynda aýyzdyqtalǵan COVID-19-dyń budan ári taralýyna eshqandaı múmkindik berilmeýi úshin barlyǵyn jasaý kerek. Biz ne isteý kerektigin jaqsy úırenip aldyq: betperde kııý, jumys ornyn dezınfeksııalaý, qoldy jýý, áleýmettik qashyqtyqty, ásirese adam kóp jınalatyn jerlerde saqtaý, barlyq týysty aralaýdy, keń-baıtaq elimizdiń barlyq qalalary men aýyldarynan aǵaıyn-týysty jınaýdy shekteý. Bizge tótenshe jaǵdaıdan shyǵýdyń tóte joly karantın sharalaryn qatań saqtaý boldy.
Árıne, tótenshe jaǵdaı kezinde talaptarǵa kúmánmen qaraǵan jáne olardy túrli joldarmen buzǵan jandar kezdesti. Osy oraıda, ákimshilik májbúrleý, áleýmettik aıyptaý jáne basqa adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna nemquraıdylyqpen qaraıtyn adamdarǵa múldem tózbeýshilik tanytý bizdiń jańa jaǵdaıdaǵy ómirimizdiń mańyzdy bóligi bolýy kerek.
Karantın sózi bastapqyda «qyryq kúnnen turatyn ýaqyt» degendi bildiretinin endi kópshilik biledi (ıtal. quaranta giorni – «qyryq kún»). Alaıda karantın kezeńderi ártúrli jáne ol budan az nemese áldeqaıda kóp bolýy múmkin. Al zulym COVID-19 jaǵdaıynda, áli de biraz belgisiz merzimde, dálirek aıtsaq qansha qajet bolsa, sonsha ýaqyt barlyq saqtyq sharalaryn oryndaýymyz qajet.
Zarema ShÁÝKENOVA,
Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory