Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda 2020 jylǵy qańtar-sáýirdegi elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndysy jáne respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy qaraldy. Ekonomıkanyń jaı-kúıi týraly ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov baıandady.
Bıylǵy qańtar-sáýir aılarynyń qorytyndysy boıynsha taýarlar óndirisi 5,8%-ǵa ósti. Sonymen qatar kórsetiletin qyzmetter 4%-ǵa azaıdy. Osynyń nátıjesinde jalpy ishki ónimi 0,2%-ǵa tómendedi.
R. Dálenovtyń aıtýynsha, qyzmetter salasyndaǵy tómendeý qabyldanǵan karantındik shekteýlermen baılanysty. Jyldyq ınflıasııa 6,8%-dy qurady.
О́ndiris sektoryndaǵy ósý óńdeý ónerkásibiniń 7%-ǵa, ken óndirýdiń 6%-ǵa, qurylystyń – 5,5%-ǵa jáne aýyl sharýashylyǵynyń 2,2%-ǵa ulǵaıýy esebinen qamtamasyz etildi.
Sonymen birge qyzmetter sektorynda kólik qyzmetteri 11%-ǵa, saýdada – 8,9%-ǵa, ákimshilik qyzmetterdi kórsetýde – 4%-ǵa jáne jyljymaıtyn múlikpen jasalatyn operasııalarda – 2,7%-ǵa tómendedi. Bul rette baılanys qyzmetteri qańtar-sáýirde 9,6%-ǵa artty.
«Eger sáýir aıyn jeke qaraıtyn bolsaq (karantındik aı) 2019 jylǵy sáýirmen salystyrǵanda kórsetiletin qyzmetter sektory 17,5%-ǵa tómendedi. Atap aıtqanda, saýda jáne kólik úshten birge, ákimshilik qyzmet kórsetý – 22,5%-ǵa jáne jyljymaıtyn múlikpen jasalatyn operasııalar – 9,9%-ǵa tómendedi. Bul tómendeý shekteýlik karantındik sharalarmen baılanysty», — dedi R. Dálenov.
Qańtar-naýryzda syrtqy saýda aınalymy $21 mlrd qurady. Eksport 4,2%-ǵa ulǵaıyp, $13,9 mlrd jetti. Bul rette ımport $7,1 mlrd deıin tómendedi. Saýda balansynyń oń saldosy ótken jylǵy I toqsanmen salystyrǵanda 9%-ǵa artty.
О́nerkásip óndirisi 5,9%-ǵa ulǵaıdy. 15 óńirde ósý baıqalady. Tómendeý tek Qyzylorda oblysynda tirkeldi. Eń joǵary ósimdi Qostanaı (15,4%-ǵa) jáne Atyraý (14,2%-ǵa) oblystary kórsetti. О́ńdeý ónerkásibinde ónim kólemi ósýde. О́sim 7%-dy qurady.
«Mashına jasaýda (25,4%-ǵa ósim), farmasevtıkada (24,2%-ǵa), qurylys materıaldaryn óndirýde (15,6%-ǵa) jáne jeńil ónerkásipte (13,9%-ǵa) ósimniń joǵary qarqyny saqtaldy. О́ńirler bólinisinde Qostanaı (24%-ǵa), Qyzylorda (20,2%-ǵa) jáne Túrkistan (17,2%-ǵa) oblystarynda joǵary ósý baıqalady», — dedi ulttyq ekonomıka mınıstri.
Jambyl jáne Aqtóbe oblystarynda tómendeý tirkeldi. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar boıynsha 13 óńir ósim kórsetti. Eń joǵary ósim Túrkistan jáne Aqmola oblystarynda, sondaı-aq Nur-Sultan qalasynda baıqalady.
4 óńirde tómendeý tirkeldi. Bul Atyraý jáne Qyzylorda oblystary, Shymkent jáne Almaty qalalary. Osy óńirlerdiń úlesi joǵary bolǵandyqtan, ol jalpy ınvestısııalardyń kólemine áser etti.
R. Dálenovtyń aıtýynsha, negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar 0,9%-ǵa deıin baıaýlady.
Qurylys 5,5%-ǵa ulǵaıdy. 13 óńirde ósim baıqalady. Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystarynda qarqyndy jumystar júrgizilýde.
4 óńirde qurylys jumystary qysqartyldy. Bul Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystary, Shymkent jáne Nur-Sultan qalalary.
Bul rette otandyq qurylys materıaldarynyń óndirisi belsendi túrde ósýde. Olardy óndirý 15,6%-ǵa ulǵaıdy.
«Jyl basynan beri 3,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. 10 óńir ósim kórsetti. Almaty jáne Jambyl oblystarynda eń joǵary ósim tirkeldi. 7 óńirde tómendeý baıqaldy», — dedi R. Dálenov.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderi 2,2%-ǵa ósti. Aýyl sharýashylyǵy boıynsha 15 óńirde oń serpin baıqalyp otyr.
«Karantındik qorǵaý sharalaryna baılanysty barlyq óńirde saýda tómendedi. Mundaǵy negizgi úles shaǵyn jáne orta bızneske tıesili. 14 óńirde kólik qyzmetteriniń tómendegeni baıqaldy. Tómendeý negizinen jolaýshylar tasymalynyń azaıýyna baılanysty», — dedi ol.
8 ekonomıkalyq kórsetkish boıynsha jalpy jaǵdaı kelesideı: óńdeý, aýyl sharýashylyǵy, qurylys, turǵyn úılerdi paıdalanýǵa berý, kólik, saýda, ınvestısııalar, ınflıasııa.
10 óńirde jaqsy serpin baıqalýda. 8 kórsetkishtiń tek 2-3 kórsetkishi boıynsha tómendeý tirkeldi. Tıisinshe qalǵan kórsetkishter boıynsha ósý baıqalýda.
Qyzylorda oblysy men Shymkent qalasynda 5 kórsetkish boıynsha tómendeý tirkeldi. Olar — qurylys, turǵyn úı, kólik, saýda jáne negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar.
Qarjylandyrý jáne kredıtteý boıynsha jańa sharalardy, sonymen birge ekonomıkalyq belsendilikti qalpyna keltirý sharalaryn eskere otyryp, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar kelesi aspektilerge nazar aýdarýy qajet:
Karantındik sharalardy birte-birte jeńildetýdi eskere otyryp, ekonomıkalyq belsendilikti qalapyna keltirý;
«Nurly jer», «Nurly jol» baǵdarlamalary jáne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» sheńberinde qurylys jumystaryn jandandyrý;
Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik baǵalaryna monıtorıng júrgize otyryp, baǵa ósimin boldyrmaý úshin tıisti sharalar qabyldaý;
«Bıznestiń jol kartasy – 2025» jáne «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamalary sheńberinde jobalardy jyldam irikteý jáne monıtorıng júrgizý;
О́ńdeý ónerkásibindegi offteık kelisim-sharttar jáne Agroónerkásip kesheninde forvardtyq mámileler tetikteri arqyly óndiristi yntalandyrý.