«Egemen Qazaqstan» gazetinde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Elimiz bul qıyndyqtan shyńdalyp shyǵady» atty suhbaty jaryq kórgen eken. Suhbatta Memleket basshysy elimizdiń kezektegi jáne bolashaqtaǵy mańyzdy máselelerine keńinen toqtalyp, baǵyt-baǵdarymyzǵa jón siltenipti. Bul suhbat emes, keleli keńes der edim. Jurttyń kóńilin mazalaǵan kóptegen saýaldarǵa ashyq jaýap aıtylyp, «erteń ne bolady?» degen alańdaýdy dáıekti de senimdi tujyrymmen tarqatylypty.
Aldaǵy ýaqyt joǵary bılikten tartyp tómengi negizgi satyǵa deıingi atqaminer azamattardyń ary aldyndaǵy syn saǵaty bolmaq. Kúlli álem ábigerge túsip, adamdardy úreı bılep, tirshilikten bereke ketken keleńsiz jaǵdaıda ári-sári kúı keshkenimiz ras. Otbasymyzdan Otanymyzǵa deıin, áýletimizden álemge deıin júrek kúpti, sharasyz kúı keshken shaqta sabyrly da salmaqty oı aıtyp, otandastarymyzdy ornyqtyrý úlken kóregendik boldy. Baýyrjan Momyshuly «Jeńistiń kepili – psıhıkalyq úreıdi jeńý», degen eken. Ár istiń basynda senimdilik, táýekelshildik, turaqtylyq turatyny anyq. Endeshe, top bastaıtyn kósemniń osyndaı syn saǵatta sýyrylyp alǵa shyǵyp jol bastaı bilýi bárinen mańyzdy ekeni burynnan kele jatqan qaǵıda. Atalǵan suhbatta Prezıdent tyǵyryqtan shyǵýdyń mehanızmderin qosa usynyp otyrǵany qýantady.
Indettiń saldarynan ár memleket shekarasyn qymtap, etek jeńin jınady, táýelsizdik pen qaýipsizdik kún tártibine qoıyldy. Osy kezde Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev el aldyna shyǵyp halyqtyń qam-qaıǵysymen, problemasymen ortaqtasty. Endi mine, erekshe sıpatqa ıe mańyzdy suhbatty nazarymyzǵa usynyp otyr.
Atalǵan suhbattyń ón boıynan kóńilge qonymdy, ýaqyttyń qysyltaıań sátinen qalaı qutylýǵa bolatyn qundy dúnıelerdi ańǵardym. Koronavırýs pandemııasyna qarsy kúreske Ulttyq qordan alty trıllıon teńge jumsalǵanyn bilip, memleketimizdiń áleýetine súısindim. 42 500 teńge kómektiń tórt mıllıon adamǵa eki aı boıy berilgenin kórip tań qaldym. «El ıesiz bolmaıdy» degen osy emes pe?!.. Jumyssyzdyqty joıý úshin jastardy negiz etip, 250 myń adamdy jańadan jumyspen qamtý keremet kórsetkish. Shynynda, bul óskeleń urpaqtyń memleketke senimin arttyryp, bolashaqqa qushtarlyǵyn oıatady. Pandemııa kezinde halyqtyń tártipke baǵynyp, birlikti saqtap oqshaýlanýǵa daǵdylanǵanyn kórdik. Tutas qoǵam tez arada qashyqtan jumys isteýge birden úılesip ketýiniń ózi qazaqstandyqtardyń qarym-qabiletiniń arta túskenin áıgiledi. Azyq-túlik máselesi de ulttyq ornyqtylyqtyń kepili bolǵandyqtan, ol jaǵynda rettep ustap otyrǵany kóńil qýantady. Osylardy kórgen soń, ál-Farabıdiń «Baqytqa jetý jolyndaǵy qaıyrymdy qoǵam» qurý ıdeıasy men hakim Abaıdyń «Tolyq adam» ustanymynyń zańdy jalǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» jobasymen rýhtas, ózektes ekenine kózimiz jetti. Osyndaı ońdy sheshim jasaı alǵan adam ǵana «Beıbit jıyndardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi» zańnamasyn jańalaýǵa qadam basar edi. «Qarsylyq tek qana qarsylyqty týdyrady». Sol sebepti dıalog pen suhbattasý ortaq sheshim tabýǵa alyp keledi. Shynynda bul zań qabyldansa, Prezıdentimiz aıtqandaı «Bul elimizdiń demokratııalyq damýyn aıqyndaıtyn óte mańyzdy qujat» bolary anyq. Elimizdiń basty zań shyǵarý qurylymy bolǵan Májilis pen Senattyń quramynda áıelder men jastardyń kórsetkishi otyz paıyzǵa deıin arttyrylýy qazaq qoǵamyna sózsiz jańa serpin bereri sózsiz. «Parlamenttik oppozısııa ınstıtýtyn qalyptastyrý» ıdeıasy joǵaryda aıtqan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» bolýymyzdyń alǵashqy baspaldaǵy ekenin sezip otyrmyn. Kózqarastary ár alýan bolǵanymen osy elde jasap otyrǵan ár adam elimizdiń damýyn, kemeldenýin ańsaıdy. Onyń ishki syrymen, ozyq pikirimen sanasý memleket múddesi úshin óte qajet-aq!..
Prezıdentimizdiń 2020 jyldy «Volonter jyly» dep jarııalaýynyń qanshalyqty durys bolǵanyn pandemııadan saqtaný sharasy kezinde jaqsy túsindik. Volonterler memleket qyzmetkerleriniń jumysyn jeńildetip, halyqtyń aýyrtpalyǵyn birge kóteristi. Densaýlyq saqtaý salasynyń áleýetin arttyra túsý zamannyń talaby ekenin karantın kezi dáleldedi. Sol úshin memleket tarapynan medısınany damytý jedel qolǵa alynyp jatqany qýantady. Bul da Prezıdenttiń aldyńǵy maqalasyndaǵy «Halyqtyń densaýlyǵy ulttyq qaýipsizdigimizdiń bir bóligi» ekeniniń dáleli bolmaq. «Kúshti Prezıdent – Yqpaldy parlament – Esep beretin úkimet» formýlasy tutas qoǵamnyń kútken armany der edim.
«Ásirese memlekettik tildiń máselesi óte mańyzdy. Til – ulttyń tuǵyry, urpaqtyń ǵumyry. Qazaq tili qazaqty álemge tanyta alady. Qazaqtyń tili – halyqtyń tólqujaty. Muny árdaıym este ustaý kerek. Bile bilsek, ulttyq qaýipsizdik tilimizdi qadirleýden bastalady» degen Prezıdent sóziniń astarynda úlken shyndyq jatyr. Dúnıege kóz júgirtsek, bir tildi elder ǵana kúshti, ornyqty ómir súrip otyr. Uıytar tili joq, birlestirer urany joq eldi berekesizdik jaılaǵanyn kórer edik. «Tili ekeýdiń problemasy tórteý» dep ekilenbeı aıtýǵa bolady. Oqý-aǵartý bilim júıesine kóńil bólinip, ustazdar qaýymynyń dárejesin kóterý, olardyń bilim sapasy men eńbek aqysyn joǵarylatý máselesin tikeleı qolǵa alýy da quptarlyq shara. О́ıtkeni «Bolashaǵyn oılaǵan el aldymen urpaq tárbıeleıdi». Jumysy joq, oısyz, jalqaý urpaq boı kórsetken eldiń bolashaǵy bulyńǵyr. Suhbatta kelesi bir aıtylǵan másele, «Taǵy bir zor maqsat – eldi eńbekke baýlý.
...Sondyqtan eńbekke baýlý – jastarǵa tárbıe berýdiń negizgi baǵyty bolý kerek» delingen eken. Meniń sózimniń de túıini osy dana sheshim bolmaq.
Ahmetjan AShIRI,
jazýshy-dramatýrg,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri,
«Qurmet» ordeniniń ıegeri